Ngày 22/1, tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức tiếp nhận 2 tác phẩm mỹ thuật cổ gồm: Bức “Thiên thượng đồ” và “Cung nghênh Phật giá”, là những bức tranh thờ quý, hiếm của dân tộc Sán Dìu, do nhà sưu tập Phạm Đức Sĩ trao tặng.
Trong đó, bức “Thiên thượng đồ” là bức tranh thờ cuộn trục khổ dọc, có độ dài lên tới 13m, bề rộng 26cm, vẽ màu tự nhiên trên giấy dó, có niên đại khoảng đầu thế kỷ 20. Theo Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, đây là loại tranh cầu dài hiếm gặp, trên đó thể hiện các tầng không gian từ địa ngục đến thiên giới. Bức tranh thờ có bố cục chặt chẽ, nét vẽ thanh thoát, màu sắc tươi nhuận, là bức tranh có giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật cao.
Bức thứ hai có tên “Cung nghênh Phật giá”, cũng là tranh thờ cuộn trục khổ dọc (tranh cầu ngắn), hình vẽ đẹp, màu sắc tươi, giấy nhuốm màu thời gian… bức tranh diễn tả sự tích người dân đón chào các đức Phật (Cung nghênh Phật giá).
Phát biểu tại lễ trao tặng, nhà sưu tập Phạm Đức Sĩ cho biết, ông yêu thích sưu tập tranh thờ của đồng bào các dân tộc từ những năm 2000 trở lại đây, hiện ông đã có bộ sưu tập tranh thờ phong phú, lên đến vài trăm bức. Khi biết Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam có nhu cầu mua tranh thờ để bổ sung và làm phong phú thêm sưu tập tranh dân gian của Bảo tàng, là người làm việc cùng bảo tàng lâu năm, ông biết Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam chưa có 2 bức tranh thờ “Thiên thượng đồ” và “Cung nghênh Phật giá”, vì vậy ông đã ngỏ ý muốn trao tặng Bảo tàng, với mong muốn những bức tranh này sẽ được Bảo tàng gìn giữ, khai thác và phát huy giá trị của tác phẩm tới đông đảo công chúng.
Theo nhà nghiên cứu tranh dân gian Phan Ngọc Khuê, 2 bức tranh thờ được trao tặng lần này, bức tranh “Cung nghênh Phật Giá” có ý nghĩa là đón Phật xuống trần. Còn bức “Thiên thượng đồ” mang ý nghĩa tiễn người đã khuất về trời (vùng đất của thánh). Đây là những bức tranh vô cùng quý hiếm, có giá trị văn hóa cao, gắn bó mật thiết với các nghi lễ trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Sán Dìu. Những bức tranh này có thể coi như một “bách khoa toàn thư” về thế giới tâm linh của đồng bào dân tộc Sán Dìu. Thông qua các bức tranh này, chúng ta có thể có thêm những hiểu biết sâu sắc hơn hơn về đời sống văn hóa, tâm linh của đồng bào dân tộc…
Phát biểu tại lễ tiếp nhận, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Nguyễn Anh Minh bày tỏ trân trọng tình cảm và nghĩa cử cao đẹp của nhà sưu tập Phạm Đức Sĩ dành cho Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, đối với 2 món quà vô cùng ý nghĩa, được bổ sung vào sưu tập của Bảo tàng.
Ông Nguyễn Anh Minh khẳng định, đây là 2 tác phẩm có giá trị cao của mỹ thuật dân gian Việt Nam, được nhà sưu tầm hiến tặng. Đặc biệt, bức tranh “Thiên thượng đồ” dài tới 13m là vô cùng quý hiếm. Đây là lần đầu tiên, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam có một bức tranh dài và quý được bổ sung và làm phong phú thêm vào sưu tập của Bảo tàng về tranh dân gian.
Ông Nguyễn Anh Minh cũng ghi nhận và cam kết sẽ lưu giữ, phát huy hiệu quả giá trị 2 bức tranh cổ này trong thời gian tới. Khi có cơ hội, Bảo tàng sẽ trưng bày tác phẩm để đông đảo công chúng yêu nghệ thuật được thưởng lãm.
Chia sẻ về công tác sưu tầm tác phẩm tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Giám đốc Nguyễn Anh Minh cho biết, tuy còn nhiều khó khăn, nhưng hằng năm Bảo tàng đều tổ chức công tác nghiên cứu và sưu tầm tác phẩm nghệ thuật để bổ sung vào các sưu tập. Những món quà chất lượng và quý giá mà các họa sỹ, nhà sưu tập dành cho Bảo tàng là hết sức ý nghĩa trong công tác nghiên cứu sưu tầm.
Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Nguyễn Anh Minh bày tỏ mong muốn và kêu gọi các họa sỹ, nhà nghiên cứu, nhà sưu tầm, doanh nghiệp… tiếp tục ủng hộ, đóng góp cho công tác sưu tầm, hiến tặng bảo tàng những tác phẩm có giá trị, để bảo tàng có thêm nhiều hơn nữa tác phẩm mỹ thuật, để các thế hệ con cháu sau này có cơ hội được thưởng lãm các tác phẩm mỹ thuật của các thế hệ cha ông để lại.
Phương Lan
