Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc Thái gắn với phát triển du lịch

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa công nhận nghề dệt thổ cẩm của người Thái ở Nghệ An là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng đối với công lao bảo tồn văn hóa của đồng bào dân tộc Thái ở Nghệ An, mà còn là cơ hội để phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế và nâng cao vị thế văn hóa bản địa trong bối cảnh hội nhập.

tho-cam-dan-toc-thai-11062025-01.jpg
Nghệ nhân ưu tú Sầm Thị Bích, Giám đốc Hợp tác xã Làng nghề thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu luôn nỗ lực gìn giữ, đánh thức tình yêu nghề trong giới trẻ và phát triển du lịch. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-02.jpg
Sản phẩm dệt thổ cẩm của Hợp tác xã Làng nghề thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu được trưng bày tại nhiều hội chợ, hội thảo trong và ngoài nước. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-03.jpg
Sản phẩm dệt thổ cẩm của Hợp tác xã Làng nghề thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu được trưng bày tại nhiều hội chợ, hội thảo trong và ngoài nước. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-04.jpg
Du khách tìm hiểu về nghề dệt thổ cẩm của người Thái ở Nghệ An. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-05.jpg
Sản phẩm thổ cẩm của đồng bào Thái bản Hoa Tiến được bảo lưu kỹ thuật dệt - nhuộm với độ tỉ mỉ và hoàn thiện cao điển hình kỹ thuật dệt ikat, tạo ra các hoa văn độc đáo trên các tấm vải, khăn. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-06.jpg
Sản phẩm dệt thổ cẩm của Hợp tác xã Làng nghề thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu được trưng bày tại nhiều hội chợ, hội thảo trong và ngoài nước. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-07.jpg
Du khách tham quan, mua sắm các sản phẩm dệt thổ cẩm Hoa Tien Brocade. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-08.jpg
Nhiều sản phẩm được dệt thủ công sử dụng nguyên liệu tự nhiên của đồng bào Thái được ứng dụng cao. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-09.jpg
Sản phẩm thổ cẩm của người dân tộc Thái ở Nghệ An trở thành món đồ lưu niệm, sản phẩm hàng hóa ưa dùng của người dân và du khách. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-10.jpg
Du khách quốc tế trải nghiệm dệt thổ cẩm. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-11.jpg
Bằng đôi bàn tay khéo léo và trí nhớ dân gian, những người phụ nữ Thái ở Nghệ An đã dệt nên những tấm vải mang họa tiết cầu kỳ, chứa đựng cả lịch sử, phong tục và tâm hồn dân tộc. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-12.jpg
Sản phẩm thổ cẩm của người dân tộc Thái ở Nghệ An trở thành món đồ lưu niệm, sản phẩm hàng hóa ưa dùng của người dân và du khách. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-13.jpg
Sản phẩm dệt thổ cẩm của Hợp tác xã Làng nghề thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu được trưng bày tại nhiều hội chợ, hội thảo trong và ngoài nước. Ảnh: TTXVN phát
tho-cam-dan-toc-thai-11062025-14.jpg
Sản phẩm dệt thổ cẩm của Hợp tác xã Làng nghề thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu được trưng bày tại nhiều hội chợ, hội thảo trong và ngoài nước. Ảnh: TTXVN phát
Dân tộc Thái

Tên tự gọi: Tay hoặc Thay

Tên gọi khác: Tay Thanh, Man Thanh, Tay Mười, Tày Mường, Hàng Tổng, Tay Dọ, Thổ.

Nhóm địa phương: Ngành Ðen (Tay Ðăm), Ngành trắng (Tay Ðón hoặc Khao).

Dân số: 1.550.423 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái (ngữ hệ Thái - Ka Ðai).

Lịch sử: Người Thái có cội nguồn ở vùng Đông Nam Á lục địa, tổ tiên xa xưa của người Thái có mặt ở Việt Nam từ rất sớm.

Hoạt động sản xuất: Người Thái sớm đi vào nghề trồng lúa nước trong hệ thống thuỷ lợi thích hợp được đúc kế như một thành ngữ - "mương, phai, lái, lịn" (khơi mương, đắp đập, dẫn nước qua vật chướng ngại, đặt máng) trên các cánh đồng thung lũng. Họ làm ruộng cấy một vụ lúa nếp, nay chuyển sang 2 vụ lúa tẻ. Họ còn làm nương để trồng thêm lúa, ngô, hoa màu, cây thực phẩm và đặc biệt bông, cây thuốc nhuộm, dâu tằm để dệt vải.

Cót xát rất phổ biến ở vùng người Thái, dùng để trải trên sàn trước khi xếp chiếu phục tay và các tấm đệm ngủ lên trên. Cót được đan bằng cây mạy loi, một loại cây thuộc loài tre, nứa mọc trên núi đá vôi cao.

Ăn: Ngày nay gạo tẻ đã trở thành lương thực chính, gạo nếp vẫn được coi là lương ăn truyền thống. Gạo nếp ngâm, bỏ vào chõ, đặt lên bếp, đồ thành xôi. Trên mâm ăn không thể thiếu được món ớt giã hoà muối, tỏi, có rau thơm, mùi, lá hành... có thể thêm gan gà luộc chín, ruột cá, cá nướng... gọi chung là chéo. Hễ có thịt các con vật ăn cỏ thuộc loài nhai lại thì buộc phải có nước nhúng lấy từ lòng non (nặm pịa). Thịt cá ăn tươi thì làm món nộm, nhúng (lạp, cỏi), ướp muối, thính làm mắm; ăn chín, thích hợp nhất phải kể đến các món chế biến từ cách nướng, lùi, đồ, sấy, sau đó mới đến canh, xào, rang, luộc...

Họ ưa thức ăn có các vị: cay, chua, đắng, chát, bùi, ít dùng các món ngọt, lợ, đậm, nồng... hay uống rượu cần, cất rượu. Người Thái hút thuốc lào bằng điếu ống tre, nứa và chạm bằng mảnh đóm tre ngâm, khô nỏ. Người Thái Trắng trước khi hút còn có lệ mời người xung quanh như trước khi ăn.

Mặc: Cô gái Thái đẹp nhờ mặc áo cánh ngắn, đủ màu sắc, đính khuy bạc hình bướm, nhện, ve sầu... chạy trên đường nẹp xẻ ngực, bó sát thân, ăn nhịp với chiếc váy vải màu thâm, hình ống; thắt eo bằng dải lụa màu xanh lá cây; đeo dây xà tích bạc ở bên hông. Ngày lễ có thể vận thêm áo dài đen, xẻ nách, hoặc kiểu chui đầu, hở ngực có hàng khuy bướm của áo cánh, chiết eo, vai phồng, đính vải trang trí ở nách, và đối vai ở phía trước như của Thái Trắng. Nữ Thái Ðen đội khăn piêu nổi tiếng trong các hình hoa văn thêu nhiều màu sắc rực rỡ. Nam người Thái mặc quần cắt để thắt lưng; áo cánh xẻ ngực có túi ở hai bên gấu vạt, áo người Thái Trắng có thêm một túi ở ngực trái; cài khuy tết bằng dây vải. Màu quần áo phổ biến là đen, có thể màu gạch non, hoa kẻ sọc hoặc trắng. Ngày lễ mặc áo đen dài, xẻ nách, bên trong có một lần áo trắng, tương tự để mặc lót. Bình thường cuốn khăn đen theo kiểu mỏ rìu. Khi vào lễ cuốn dải khăn dài một sải tay.

: Ở nhà sàn, dáng vẻ khác nhau: nhà mái tròn khum hình mai rùa, hai đầu mai rùa, hai đầu mái hồi có khau cút; nhà 4 mái mặt bằng sàn hình chữ nhật gần vuông, hiên có lan can; nhà sàn dài, cao, mỗi gian hồi làm tiền sảnh; nhà mái thấp, hẹp lòng, gần giống nhà người Mường.

Phương tiện vận chuyển: Gánh là phổ biến, ngoài ra gùi theo kiểu chằng dây đeo vắt qua trán, dùng ngựa cưỡi, thồ nay. ở dọc các con sông lớn họ rất nổi tiếng trong việc xuôi ngược bằng thuyền đuôi én.

Quan hệ xã hội: Cơ cấu xã hội cổ truyền được gọi là bản mường hay theo chế độ phìa tạo Tông tộc Thái gọi là Ðằm. Mỗi người có 3 quan hệ dòng họ trọng yếu: Ải Noong (tất cả các thành viên nam sinh ra từ một ông tổ bốn đời). Lung Ta (tất cả các thành viên nam thuộc họ vợ của các thế hệ). Nhinh Xao (tất cả các thành viên nam thuộc họ người đến làm rể). (tất cả các thành viên nam sinh ra từ một ông tổ bốn đời). Lung Ta (tất cả các thành viên nam thuộc họ vợ của các thế hệ). Nhinh Xao (tất cả các thành viên nam thuộc họ người đến làm rể).

Cưới xin: Trước kia người Thái theo chế độ hôn nhân mua bán và ở rể nên việc lấy vợ và lấy chồng phải qua nhiều bước, trong đó có 2 bước cơ bản:

Cưới lên (đong khửn) - đưa rể đến cư trú nhà vợ - là bước thử thách phẩm giá, lao động của chàng rể. Người Thái Ðen có tục búi tóc ngược lên đỉnh đầu cho người vợ ngay sau lễ cưới này. Tục ở rể từ 8 đến 12 năm.

Cưới xuống (đong lông) đưa gia đình trở về với họ cha.

Sinh đẻ: Phụ nữ đẻ theo tư thế ngồi, nhau bỏ vào ống tre đem treo trên cành cây ở rừng. Sản phụ được sưởi lửa, ăn cơm lam và kiêng khem một tháng; ống lam bó đem treo trên cành cây. Có nghi thức dạy trẻ lao động theo giới và mời Lung Ta đến đặt tên chi cháu.

Ma chay: Lễ tang có 2 bước cơ bản:

Pông: Phúng viếng tiễn đưa hồn người chết lên cõi hư vô, đưa thi thể ra rừng chôn (Thái Trắng), thiếu (Thái Ðen).

Xống: gọi ma trở về ngụ ở gian thờ cúng tổ tiên ở trong nhà.

Nhà mới: Dẫn chủ nhân lên nhận nhà Lung Ta châm lửa đốt củi ở bếp mới. Người ta thực hiện tại nghi lễ, cúng đọc bài mo xua đuổi điều ác thu điều lành, cúng tổ tiên, vui chơi.

Lễ tết: Cúng tổ tiên ở người Thái Ðen vào tháng 7, 8 âm lịch. Người Thái Trắng ăn tết theo âm lịch. Bản Mường có cúng thần đất, núi, nước và linh hồn người làm trụ cột.

Lịch: Theo hệ can chi như âm lịch. Lịch của người Thái Ðen chênh với âm lịch 6 tháng.

Học: Người Thái có mẫu tự theo hệ Sanscrit. Họ học theo lệ truyền khẩu. Người Thái có nhiều tác phẩm cổ viết về lịch sử, phong tục, luật tục và văn học.

Văn nghệ: Người Thái có các điệu xoè, các loại sáo lam và tiêu, có hát thơ, đối đáp giao duyên phong phú.

Chơi: Trò chơi của người Thái phổ biến là ném còn, kéo co, đua ngựa, dạo thuyền, bắn nỏ, múa xoè, chơi quay và quả mák lẹ. Nhiều trò chơi cho trẻ em.

Mỗi nhà người Thái thường có hai bếp, một bếp để tiếp khách, sưởi ấm, một bếp khác để nấu cơm. Chõ xôi (ninh đồng, chõ gỗ) được đặt trên 3 ông đầu rau bằng đá. Phía trên bếp có giàn để các thức cần sấy khô. Người Thái thường dùng ghế mây tròn để ngồi quanh bếp.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Thái

Có thể bạn quan tâm

Biên phòng Đà Nẵng giữ vững chủ quyền biên giới

Biên phòng Đà Nẵng giữ vững chủ quyền biên giới

Những năm qua, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Đắc Pring, thành phố Đà Nẵng, đã bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn được phụ trách.

Mưa lớn khiến đất đá bồi lấp nhiều nhà dân ở Tuyên Quang

Mưa lớn khiến đất đá bồi lấp nhiều nhà dân ở Tuyên Quang

Những trận mưa lớn kéo dài, nhất là trong đêm 16 và 17/6/2026, đã khiến đất đá, bùn đất từ khu vực thi công tuyến cao tốc qua xã Bắc Quang (Tuyên Quang) theo dòng nước tràn vào nhiều hộ dân ở thôn Minh Thắng. Nhiều ngôi nhà bị bùn đất vùi lấp từ 0,2 - 0,5m, gây thiệt hại về tài sản và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt của người dân.

Sơn La: Mùa thu hoạch lúa ở xã Yên Châu

Sơn La: Mùa thu hoạch lúa ở xã Yên Châu

Vụ lúa chiêm xuân đang bước vào giai đoạn chín rộ, mặc dù tiết nắng nóng, nhưng nông dân ở khắp các thôn bản của xã Yên Châu đang tập trung thu hoạch lúa, giải phóng đất chuẩn bị sản xuất vụ lúa mùa 2026. 

Nhộn nhịp mùa gặt ở vùng biên Tuyên Quang

Nhộn nhịp mùa gặt ở vùng biên Tuyên Quang

Hiện trên khắp các bản làng vùng biên Tuyên Quang, nông dân đang bước vào mùa thu hoạch lúa Xuân. Vụ Xuân năm nay, tỉnh gieo cấy gần 27.000 ha, năng suất ước đạt trên 60 tạ/ha.

Sáng tạo sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cỏ bàng

Sáng tạo sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cỏ bàng

Tận dụng nguồn nguyên liệu cỏ bàng sẵn có ở các vùng biên giới (giáp ranh Campuchia) thuộc tỉnh An Giang, người dân địa phương đã tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ như: túi xách thời trang, giỏ, ví và nhiều loại vật dụng gia đình, trang trí nội thất… tạo nguồn thu nhập phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống.

Cảnh sắc hồ Lắk (Đắk Lắk)

Cảnh sắc hồ Lắk (Đắk Lắk)

Hồ Lắk tại xã Liên Sơn Lắk (Đắk Lắk) là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất và đẹp nhất Tây Nguyên. Hồ Lắk còn gắn với những sử thi của cư dân người M'Nông bản địa với câu chuyện về chàng trai mồ côi Lak Liêng và lươn thần - biểu tượng mang đến nguồn nước và sự sống cho buôn làng.

Những bước chân nhỏ đến lớp giữa mây núi Tà Xùa (Sơn La)

Những bước chân nhỏ đến lớp giữa mây núi Tà Xùa (Sơn La)

Điểm trường Làng Sáng của trường Tiểu học và THCS Háng Đồng (xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La) nằm xa điểm trường chính, đường sá đi lại đặc biệt khó khăn. Điểm trường có 2 lớp học với 54 học sinh của lớp 1 và lớp 2 do 3 giáo viên phụ trách giảng dạy; 3 lớp mầm non do 4 giáo viên phụ trách.

Công an cơ sở giúp nhân dân thu hoạch lúa mùa và nông sản

Công an cơ sở giúp nhân dân thu hoạch lúa mùa và nông sản

Những ngày qua, cán bộ, chiến sĩ Công an các xã: Xín Mần, Lâm Bình, Đồng Tâm… trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã xuống đồng hỗ trợ người dân thu hoạch gừng, gặt lúa, vận chuyển nông sản; ưu tiên hỗ trợ các hộ nghèo, gia đình chính sách, neo đơn và thiếu nhân lực lao động. Những việc làm thiết thực, nghĩa tình góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp người chiến sĩ Công an gần dân, vì Nhân dân phục vụ.

Lai Châu mùa nước đổ

Lai Châu mùa nước đổ

Lai Châu đang bước vào mùa mưa. Nước từ những khe núi đổ xuống, lấp đầy các thửa ruộng bậc thang như những chiếc gương khổng lồ phản chiếu mây trời kỳ vĩ, tạo lên bức tranh thủy mặc khổng lồ giữa đại ngàn. Mùa nước đổ cũng là thời điểm người dân các dân tộc nô nức ra đồng bắt đầu một mùa vụ mới. Tiếng nước đổ hòa cùng tiếng máy nông cụ, tiếng cười nói tạo nên một bản nhạc đồng quê tràn đầy sức sống.

Bình yên mùa vàng nơi lòng chảo Mường Thanh, Điện Biên

Bình yên mùa vàng nơi lòng chảo Mường Thanh, Điện Biên

Tháng 5, lòng chảo Điện Biên bước vào mùa lúa chín. Trên cánh đồng Mường Thanh rộng lớn, những thửa ruộng vàng óng nối tiếp nhau trải dài dưới nắng, xen giữa bản làng và núi non trùng điệp, tạo nên bức tranh mùa vàng bình yên, thơ mộng của vùng Tây Bắc. Mùa thu hoạch không chỉ mang vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn là niềm vui no ấm của người dân nơi cánh đồng lớn nhất vùng Tây Bắc.

Bờ kè suối sạt lở, người dân Lào Cai nơm nớp lo sợ

Bờ kè suối sạt lở, người dân Lào Cai nơm nớp lo sợ

Thời gian qua, gần 30 hộ dân ở thôn Làng Chạng, xã Phong Dụ Thượng, tỉnh Lào Cai luôn nơm nớp lo sợ khi sống giáp bên bờ suối Ngòi Hút bị sạt lở nghiêm trọng. Mùa mưa lũ đang đến gần, nhiều vị trí sạt lở đã ăn sâu vào khu dân cư khiến nỗi lo của người dân ngày một lớn và không thể an cư.

Hoa cà phê nở rộ tạo khung cảnh lãng mạn khắp triền đồi Sơn La

Hoa cà phê nở rộ tạo khung cảnh lãng mạn khắp triền đồi Sơn La

Cuối tháng 4, đầu tháng 5/2026, tỉnh Sơn La khoác lên mình sắc trắng tinh khôi của hoa cà phê. Những chùm hoa bung nở trắng xóa trên các nương đồi, làm bừng sáng khắp không gian núi rừng, tạo khung cảnh nên thơ, lãng mạn, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh, trải nghiệm, nhất là các bạn trẻ.

Sắc màu nhộn nhịp nơi chợ vùng cao Tuyên Quang

Sắc màu nhộn nhịp nơi chợ vùng cao Tuyên Quang

Giữa núi non trùng điệp của Tuyên Quang, những phiên chợ vùng cao hiện lên như bức tranh sống động, đậm đà bản sắc văn hóa các dân tộc.

Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, chợ còn là không gian gặp gỡ, giao lưu, nơi lưu giữ những phong tục, tập quán và nét sinh hoạt mộc mạc, chân tình của đồng bào, tạo nên sức hút riêng cho du lịch vùng cao.

Gieo mầm tình yêu Tổ quốc cho thế hệ măng non

Gieo mầm tình yêu Tổ quốc cho thế hệ măng non

Hướng tới 51 năm Ngày Giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), ngành Giáo dục tỉnh Tuyên Quang triển khai triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa cho học sinh, trong đó trẻ mầm non đặc biệt háo hức khi được tham gia tạo hình lá cờ đỏ sao vàng.

Gieo mầm yêu nước cho thế hệ măng non từ cội nguồn dân tộc

Gieo mầm yêu nước cho thế hệ măng non từ cội nguồn dân tộc

Nhiều trường Mầm non đã đưa những câu chuyện về các Vua Hùng, sự tích bánh chưng – bánh giầy cùng các hoạt động trải nghiệm đậm sắc màu truyền thống, góp phần khơi dậy tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc trong trẻ nhỏ. Từ đó, những “hạt mầm yêu nước” được gieo từ cội nguồn, âm thầm nuôi dưỡng nhận thức và ý thức trách nhiệm cho thế hệ tương lai.

Chè Suối Giàng - từ di sản vùng cao đến thương hiệu Việt

Chè Suối Giàng - từ di sản vùng cao đến thương hiệu Việt

Thực hiện các chủ trương của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng thương hiệu quốc gia, tỉnh Lào Cai đã đẩy mạnh khai thác giá trị các sản phẩm đặc sản địa phương, trong đó chè Shan tuyết Suối Giàng (thôn Suối Giàng, xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai) là một điển hình.

Những 'thầy giáo quân hàm xanh' xóa mù công nghệ nơi biên giới Lai Châu

Những 'thầy giáo quân hàm xanh' xóa mù công nghệ nơi biên giới Lai Châu

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thời gian qua, những người lính Biên phòng tỉnh Lai Châu không chỉ chắc tay súng bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia mà còn đang miệt mài mang “ánh sáng số” đến với đồng bào các dân tộc tại các bản qua mô hình đầy nhân văn: “Thầy giáo quân hàm xanh, đẩy nhanh chuyển đổi số”.

Nghị quyết 57 đi vào cuộc sống: Vượt khó để chuyển đổi số lan tỏa từ cơ sở vùng cao

Nghị quyết 57 đi vào cuộc sống: Vượt khó để chuyển đổi số lan tỏa từ cơ sở vùng cao

Từ chủ trương lớn của Đảng về đẩy mạnh chuyển đổi số, Nghị quyết 57 đang từng bước hiện hữu bằng những đổi thay cụ thể trong đời sống người dân vùng cao Tuyên Quang. Chuyển đổi số nay đã len lỏi đến từng thôn bản, giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn, giảm bớt gánh nặng đi lại, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả giải quyết công việc.