Bảo tồn nghệ thuật hát Aday

Bảo tồn nghệ thuật hát Aday
Những điệu múa, lời ca của đồng bào dân tộc Khmer vẫn xuất hiện trên sân khấu ở Hậu Giang, nhưng Aday thì chưa.
Những điệu múa, lời ca của đồng bào dân tộc Khmer vẫn xuất hiện trên sân khấu ở Hậu Giang, nhưng Aday thì chưa.

Anh Huỳnh Út, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Dù kê phường III, thành phố Vị Thanh, khá bất ngờ khi hỏi đến nghệ thuật hát Aday. Anh bảo rằng đi học nhiều bài hát dân tộc mình, nhưng Aday thì chưa, chỉ biết đó là dạng giống như hò đối đáp. Vì thế, trong CLB Dù kê của mình, đa phần là các bạn trẻ cũng chưa hề biết. “Nếu có những lớp tập huấn về nghệ thuật này thì tôi sẽ xung phong đi học liền, để về còn chỉ dạy cho các em trong CLB, rồi trong cộng đồng người dân tộc, để cùng giữ gìn và phát huy nó…”, anh Út nói.

Suy nghĩ của anh Huỳnh Út cũng là tâm tư của không ít người Khmer trên địa bàn tỉnh. Đi một vòng ở những nơi có đông đồng bào Khmer sinh sống, khi hỏi đến Aday, hầu như chỉ nhận được những cái lắc đầu, bởi họ cũng chưa từng nghe. Ngay cả những cuộc thi hát dân ca toàn quốc cũng chưa có đơn vị nào mạnh dạn đầu tư thể loại này, mà chỉ quanh quẩn các bài thông dụng, múa răm vông, dù kê, lâm thôn… Đây chính là lý do mà trong Chương trình hành động thực hiện Chiến lược công tác Dân tộc đến năm 2020 có đề cập phần truyền dạy và bảo tồn nghệ thuật hát Aday của đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ. Từ đó, các tỉnh, thành Nam bộ có đồng bào Khmer sinh sống sẽ xây dựng đề án thực hiện, trong đó có Hậu Giang. Theo đó, Đề án “Truyền dạy và bảo tồn nghệ thuật hát Aday của đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ tỉnh Hậu Giang, giai đoạn 2016-2020” đã được UBND tỉnh phê duyệt.

Dân tộc Khmer chiếm hơn 3% dân số của tỉnh, sinh sống rải rác ở 31 ấp, thuộc 23 xã, phường trong tỉnh. Họ luôn chú trọng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mình. Ngôi chùa được xem là một giá trị văn hóa vật thể đặc biệt, là nơi dân cư tập trung và diễn ra hầu hết các lễ hội cộng đồng và còn là trường học cho thế hệ trẻ. Bởi thế, đây là một trong những nơi khơi nguồn việc truyền dạy và bảo tồn nghệ thuật văn hóa, văn nghệ đặc sắc của dân tộc. Sư cả chùa Hamamangkol (phường III, thành phố Vị Thanh) Danh Chành Thương cho biết, ông luôn tạo điều kiện để các CLB văn nghệ có điểm sinh hoạt tại chùa. Đây là niềm vui, bởi những nét hay của dân tộc mình vẫn được mọi người quan tâm. Nếu nghệ thuật hát Aday được truyền dạy, ông rất sẵn lòng tạo điều kiện, như đã từng tạo điều kiện cho CLB Dù kê của phường thời gian qua, để bảo tồn và gìn giữ nét văn hóa độc đáo của dân tộc.

Aday là cách hát đối đáp giữa hai bên trai và gái, mang nhiều nội dung phong phú. Khi là lời ví von quen thuộc, khi là lời ướm hỏi, trao tình. Có khi hát kèm múa, múa vờn nhau hoặc hóa trang bằng mặt nạ. Nội dung những bài hát ca ngợi làng xóm bình yên, cuộc sống no ấm trong phum sóc…

Ông Nguyễn Thanh Triều, Hiệu trưởng Trường Nghiệp vụ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hậu Giang, cho biết là đơn vị được cơ quan chủ quản giao nhiệm vụ xây dựng đề án, ông nhận thấy đề án rất hay. Bởi qua khảo sát khi xây dựng đề án, thì nghệ thuật hò vè, trình diễn dân gian đang dần mai một, thất truyền. Nhất là Aday đang mai một dần trong nét văn hóa đặc trưng của người Khmer… Loại hình này trở nên xa lạ đối với đa phần người Khmer ở Hậu Giang, vì ở Hậu Giang chưa có CLB nào về loại hình nghệ thuật này. Nếu được giao nhiệm vụ tiếp tục triển khai thực hiện, trường sẽ tiến hành đi khảo sát để tìm rà soát, để tìm nơi tổ chức những lớp truyền dạy. Chắc chắn những lớp này sẽ tổ chức tại nơi có đông đảo đồng bào dân tộc Khmer sinh sống. Còn đội ngũ giảng dạy cũng sẽ tìm và chọn lọc những nghệ nhân giỏi ở các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng…

Theo đề án, lộ trình thực hiện sẽ khảo sát thực trạng loại hình Aday trên địa bàn tỉnh trong năm 2016 và sẽ tiến hành mở lớp truyền nghề từ năm 2016-2019, mỗi năm 2 lớp về phương pháp trình diễn cơ bản về nghệ thuật Aday. Đến năm 2020, sẽ tập trung mở một lớp nâng cao nghệ thuật trình diễn hát Aday, liên hoan nghệ thuật hát Aday và tổng kết 5 năm thực hiện đề án. Ông Nguyễn Duy Tân, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, nói: “Dù đề án đã được phê duyệt, nhưng chưa có kinh phí thực hiện. Ngành cũng đã dự trù tổng kinh phí khoảng hơn 1 tỉ đồng, nhưng phần này chưa được duyệt. Chúng tôi sẽ tiến hành xây dựng kế hoạch thực hiện, khi có kinh phí sẽ tiến hành ngay. Các đơn vị trực thuộc ngành được giao cùng thực hiện đề án này, ngoài Trường Nghiệp vụ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, còn có Bảo tàng, Trung tâm Văn hóa tỉnh, cùng các đơn vị mà ngành sẽ liên kết để thực hiện như Sở Giáo dục và Đào tạo, Ban Dân tộc tỉnh…”.
Theo baohaugiang.com.vn

Có thể bạn quan tâm

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm. 

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.