Bảo tồn nghệ thuật hát Aday

Bảo tồn nghệ thuật hát Aday
Những điệu múa, lời ca của đồng bào dân tộc Khmer vẫn xuất hiện trên sân khấu ở Hậu Giang, nhưng Aday thì chưa.
Những điệu múa, lời ca của đồng bào dân tộc Khmer vẫn xuất hiện trên sân khấu ở Hậu Giang, nhưng Aday thì chưa.

Anh Huỳnh Út, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Dù kê phường III, thành phố Vị Thanh, khá bất ngờ khi hỏi đến nghệ thuật hát Aday. Anh bảo rằng đi học nhiều bài hát dân tộc mình, nhưng Aday thì chưa, chỉ biết đó là dạng giống như hò đối đáp. Vì thế, trong CLB Dù kê của mình, đa phần là các bạn trẻ cũng chưa hề biết. “Nếu có những lớp tập huấn về nghệ thuật này thì tôi sẽ xung phong đi học liền, để về còn chỉ dạy cho các em trong CLB, rồi trong cộng đồng người dân tộc, để cùng giữ gìn và phát huy nó…”, anh Út nói.

Suy nghĩ của anh Huỳnh Út cũng là tâm tư của không ít người Khmer trên địa bàn tỉnh. Đi một vòng ở những nơi có đông đồng bào Khmer sinh sống, khi hỏi đến Aday, hầu như chỉ nhận được những cái lắc đầu, bởi họ cũng chưa từng nghe. Ngay cả những cuộc thi hát dân ca toàn quốc cũng chưa có đơn vị nào mạnh dạn đầu tư thể loại này, mà chỉ quanh quẩn các bài thông dụng, múa răm vông, dù kê, lâm thôn… Đây chính là lý do mà trong Chương trình hành động thực hiện Chiến lược công tác Dân tộc đến năm 2020 có đề cập phần truyền dạy và bảo tồn nghệ thuật hát Aday của đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ. Từ đó, các tỉnh, thành Nam bộ có đồng bào Khmer sinh sống sẽ xây dựng đề án thực hiện, trong đó có Hậu Giang. Theo đó, Đề án “Truyền dạy và bảo tồn nghệ thuật hát Aday của đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ tỉnh Hậu Giang, giai đoạn 2016-2020” đã được UBND tỉnh phê duyệt.

Dân tộc Khmer chiếm hơn 3% dân số của tỉnh, sinh sống rải rác ở 31 ấp, thuộc 23 xã, phường trong tỉnh. Họ luôn chú trọng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mình. Ngôi chùa được xem là một giá trị văn hóa vật thể đặc biệt, là nơi dân cư tập trung và diễn ra hầu hết các lễ hội cộng đồng và còn là trường học cho thế hệ trẻ. Bởi thế, đây là một trong những nơi khơi nguồn việc truyền dạy và bảo tồn nghệ thuật văn hóa, văn nghệ đặc sắc của dân tộc. Sư cả chùa Hamamangkol (phường III, thành phố Vị Thanh) Danh Chành Thương cho biết, ông luôn tạo điều kiện để các CLB văn nghệ có điểm sinh hoạt tại chùa. Đây là niềm vui, bởi những nét hay của dân tộc mình vẫn được mọi người quan tâm. Nếu nghệ thuật hát Aday được truyền dạy, ông rất sẵn lòng tạo điều kiện, như đã từng tạo điều kiện cho CLB Dù kê của phường thời gian qua, để bảo tồn và gìn giữ nét văn hóa độc đáo của dân tộc.

Aday là cách hát đối đáp giữa hai bên trai và gái, mang nhiều nội dung phong phú. Khi là lời ví von quen thuộc, khi là lời ướm hỏi, trao tình. Có khi hát kèm múa, múa vờn nhau hoặc hóa trang bằng mặt nạ. Nội dung những bài hát ca ngợi làng xóm bình yên, cuộc sống no ấm trong phum sóc…

Ông Nguyễn Thanh Triều, Hiệu trưởng Trường Nghiệp vụ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hậu Giang, cho biết là đơn vị được cơ quan chủ quản giao nhiệm vụ xây dựng đề án, ông nhận thấy đề án rất hay. Bởi qua khảo sát khi xây dựng đề án, thì nghệ thuật hò vè, trình diễn dân gian đang dần mai một, thất truyền. Nhất là Aday đang mai một dần trong nét văn hóa đặc trưng của người Khmer… Loại hình này trở nên xa lạ đối với đa phần người Khmer ở Hậu Giang, vì ở Hậu Giang chưa có CLB nào về loại hình nghệ thuật này. Nếu được giao nhiệm vụ tiếp tục triển khai thực hiện, trường sẽ tiến hành đi khảo sát để tìm rà soát, để tìm nơi tổ chức những lớp truyền dạy. Chắc chắn những lớp này sẽ tổ chức tại nơi có đông đảo đồng bào dân tộc Khmer sinh sống. Còn đội ngũ giảng dạy cũng sẽ tìm và chọn lọc những nghệ nhân giỏi ở các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng…

Theo đề án, lộ trình thực hiện sẽ khảo sát thực trạng loại hình Aday trên địa bàn tỉnh trong năm 2016 và sẽ tiến hành mở lớp truyền nghề từ năm 2016-2019, mỗi năm 2 lớp về phương pháp trình diễn cơ bản về nghệ thuật Aday. Đến năm 2020, sẽ tập trung mở một lớp nâng cao nghệ thuật trình diễn hát Aday, liên hoan nghệ thuật hát Aday và tổng kết 5 năm thực hiện đề án. Ông Nguyễn Duy Tân, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, nói: “Dù đề án đã được phê duyệt, nhưng chưa có kinh phí thực hiện. Ngành cũng đã dự trù tổng kinh phí khoảng hơn 1 tỉ đồng, nhưng phần này chưa được duyệt. Chúng tôi sẽ tiến hành xây dựng kế hoạch thực hiện, khi có kinh phí sẽ tiến hành ngay. Các đơn vị trực thuộc ngành được giao cùng thực hiện đề án này, ngoài Trường Nghiệp vụ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, còn có Bảo tàng, Trung tâm Văn hóa tỉnh, cùng các đơn vị mà ngành sẽ liên kết để thực hiện như Sở Giáo dục và Đào tạo, Ban Dân tộc tỉnh…”.
Thảo Hương (baohaugiang.com.vn) (Theo baohaugiang.com.vn)

Có thể bạn quan tâm

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với  nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.