Bảo tồn, phát huy giá trị Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đền Cửa Ông

Bảo tồn, phát huy giá trị Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đền Cửa Ông

Sau 2 năm ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, Lễ hội đền Cửa Ông - một lễ hội đặc sắc mang đậm hơi thở cuộc sống của người dân vùng biển Quảng Ninh, sẽ được tổ chức trở lại với quy mô lớn, từ ngày 27-30/8 (tức ngày 1-4/8 Âm lịch), tại Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông (thành phố Cẩm Phả).

Tháng 11/2016, Lễ hội đền Cửa Ông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Thần chủ đền Cửa Ông là Đức Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng, được dân gian phong là Đức Ông Đông Hải Đại Vương, con trai thứ ba của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, người có công lớn trong ba lần kháng chiến chống Nguyên Mông vào thế kỷ thứ XIII.

Dự kiến, lễ hội mùa Thu năm nay sẽ có khoảng 300 đại biểu và 2.700 nhân dân và khách thập phương đến tham dự. Đến thời điểm này, mọi công tác chuẩn bị đã được hoàn tất.

Trước đó, ngày 5/3 (tức mùng 3 tháng 2 Âm lịch), thành phố Cẩm Phả đã tổ chức Lễ hội đền Cửa Ông (lễ hội mùa Xuân). Để đảm bảo an toàn phòng dịch, Lễ hội năm nay chỉ có phần lễ không có phần hội.

Lý giải về việc có hai lễ hội đền Cửa Ông ở 2 mùa, nhà nghiên cứu Băng Sơn, tác giả của cuốn "Lễ hội dân gian đền Cửa Ông" cho biết, theo tục có câu "Tháng Tám giỗ cha, tháng Ba giỗ mẹ" nên đền Cửa Ông có hai lễ hội kéo dài theo hai mùa là bởi lấy ngày giỗ của cha, tức Đức Thánh Trần và ngày giỗ mẹ là Thánh mẫu (mẫu nghi thiên hạ).

Do vậy, vào mùa Xuân, Lễ hội đền Cửa Ông kéo dài từ 30 tháng Chạp đến hết tháng Ba (Âm lịch) và vào mùa Thu, bắt đầu tổ chức từ ngày mùng Ba tháng Tám (Âm lịch). Lễ hội mang đậm màu sắc tín ngưỡng dân gian, truyền thống lịch sử.

Lễ hội nhằm tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa, di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông với chủ thần đền là Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng và các nhân thần là những dũng tướng tài ba thao lược thời nhà Trần. Đồng thời, nâng cao ý thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và nhân dân trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể của dân tộc Việt Nam.

Lễ hội mùa Thu năm nay sẽ có hai phần là phần lễ và hội. Phần lễ sẽ có lễ xin mở hội đền từ 7 giờ-7 giờ 30 phút ngày 27/8 tại Đền Thượng.

Ngày 28/8, lễ dâng hương xin rước Đức Ông vi hành diễn ra từ 6 giờ - 6 giờ 30 phút tại Đền Thượng. Lễ hội chính là lễ rước kiệu Đức Ông và các nhân thần vi hành khu an ngự; Khai mạc lễ hội diễn ra từ 6 giờ 30 phút đến 8 giờ 30 phút. Buổi chiều cùng ngày diễn ra lễ tế từ 14 giờ đến 17 giờ 30 phút…

Phần hội sẽ có chương trình nghệ thuật với chủ đề "Về miền đất thiêng" do Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam và các nghệ sĩ vùng mỏ biểu diễn từ 20 giờ đến 22 giờ ngày 28/8 và các trò chơi dân gian diễn ra từ 14 giờ ngày 28/8-29/8. Lễ rã hội diễn ra vào 17 giờ ngày 30/8/2022 tại Đền thượng.

Thông qua các hoạt động của Lễ hội đền Cửa Ông nhằm tái hiện lịch sử, công lao to lớn của các bậc "khai quốc công thần", những người có công với dân, với nước; là dịp để mỗi người thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và cầu mong cho dân giàu, nước mạnh, xã hội văn minh, gia đình hạnh phúc; khơi dậy lòng tự hào dân tộc, lòng nhân ái và trách nhiệm công dân với quê hương, đất nước.

Đây cũng là dịp để giới thiệu và quảng bá những giá trị tiêu biểu, độc đáo của Di tích quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông, Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia của địa phương vùng biển Quảng Ninh và thực hiện kế hoạch mở cửa, phục hồi thu hút khách du lịch năm 2022. Đồng thời, giới thiệu về tiềm năng, thế mạnh, vùng đất, con người Cẩm Phả "Hội tụ văn hóa thợ mở, lan tỏa tình người vùng than" với bạn bè trong nước và quốc tế.

Giá trị lịch sử của ngôi đền Cửa Ông còn được tăng lên bởi tại đây còn thờ cả gia thất Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và các nhân thần là những dũng tướng tài ba thao lược thời nhà Trần như Yết Kiêu, Dã Tượng, Trần Khánh Dư, Đỗ Khắc Trung, Phạm Ngũ Lão, Lê Phụ Trần... Hiện nay, đền Cửa Ông còn lưu giữ 34 pho tượng quý, có giá trị nghệ thuật cao, được chạm khắc công phu.

Trải qua thời gian dài, lễ hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh, sinh hoạt văn hóa cộng đồng của nhân dân địa phương và là điểm đến thu hút du khách.

Những năm gần đây, đền Cửa Ông được quy hoạch, bảo tồn, phát huy giá trị Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Cụ thể, từ năm 2017, thành phố Cẩm Phả đã triển khai và hoàn thành dự án mở rộng di tích đền Cửa Ông với quy mô 180.000 m2, với tổng mức đầu tư gần 800 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách cho công tác giải phóng mặt bằng và xã hội hóa xây dựng. Dự án gồm các hạng mục: Tu bổ tôn tạo khu vực đền Hạ, đền Trung và đền Thượng, thiết kế bậc thang khu vực sân lễ hội. Đồng thời, thực hiện di dời, xây dựng tượng đài Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng, nhà bia ghi tên các liệt sĩ phường Cửa Ông và các hạng mục phụ trợ thuộc khu di tích đền Cửa Ông với tổng mức đầu tư trên 100 tỷ đồng.

Gần đây, vào năm 2020, Cẩm Phả mở rộng nâng cấp vườn hoa, cây xanh và làm đường mới lên tượng Đức ông Trần Quốc Tảng.

Việc tôn tạo, bảo tồn và phát huy những giá trị lịch sử, cảnh quan thiên nhiên đền Cửa Ông giúp cho nơi đây càng thêm uy nghi, trang nghiêm và thân thiện, tạo nhiều ấn tượng trở thành điểm du lịch tâm linh đến đối du khách trong nước và quốc tế mỗi khi đến với Quảng Ninh.

Văn Đức

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm. 

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.