Từ những lớp học "cầm tay chỉ việc" ở vùng nông thôn, các Tổ công nghệ số cộng đồng "đi từng ngõ, gõ từng nhà", đến mô hình "Gia đình số", "Chợ số - Nông thôn số", "Mỗi công dân - Một danh tính số"... phong trào "Bình dân học vụ số" đang lan tỏa mạnh mẽ trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Sau một năm triển khai, phong trào không chỉ góp phần phổ cập kỹ năng số cho người dân mà còn tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và thói quen sử dụng công nghệ số, từng bước đưa chuyển đổi số trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Đưa kỹ năng số đến từng người dân
Năm 2025, xã Đoan Hùng ban hành nhiều kế hoạch chuyên đề về chuyển đổi số, phổ cập kỹ năng số, bồi dưỡng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời gắn việc thực hiện phong trào với Đề án 06, cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số, xã hội số và phát triển kinh tế số nông thôn.
Điểm nổi bật của Đoan Hùng là huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Từ lực lượng Công an, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân đến các trường học, cán bộ cơ sở đều tham gia tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng nền tảng số. Đặc biệt, 67 Tổ công nghệ số cộng đồng được duy trì hoạt động thường xuyên, trở thành lực lượng nòng cốt với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người".
Xã Đoan Hùng còn tổ chức nhiều hội nghị tuyên truyền, lớp hướng dẫn trực tiếp tại khu dân cư; hỗ trợ gần 2.000 người nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản; đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt; hướng dẫn sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng.
Kết quả, hơn 23.580 trong tổng số gần 27.650 người trưởng thành đã được phổ cập kiến thức, kỹ năng số; trên 25.300 tài khoản định danh điện tử được kích hoạt; hơn 23.400 công dân được hỗ trợ cài đặt VNeID; toàn bộ 2.287 hồ sơ tiếp nhận tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã đều được thực hiện trực tuyến.
Không chỉ phổ cập kiến thức, xã Đoan Hùng chú trọng tạo môi trường để người dân hình thành thói quen sử dụng công nghệ số trong đời sống. Nhiều người dân chủ động sử dụng VNeID, ngân hàng số, ví điện tử, dịch vụ công trực tuyến, khám chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chip, đồng thời ứng dụng mạng xã hội và thương mại điện tử để quảng bá, tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP của địa phương.
Theo bà Lê Thu Trang, Phó Chủ tịch UBND xã Đoan Hùng, mục tiêu của địa phương không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu phổ cập kỹ năng số, quan trọng hơn là hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong mỗi người dân.
Phong trào 'Bình dân học vụ số' chỉ thực sự thành công khi người dân chủ động sử dụng các nền tảng số trong cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, xã xác định phải lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả sử dụng làm thước đo thay vì chỉ dừng ở việc cài đặt ứng dụng hay tổ chức tập huấn. Mỗi cán bộ, Tổ công nghệ số cộng đồng phải trở thành người đồng hành, hỗ trợ để người dân tự tin tiếp cận công nghệ số.
Những mô hình sáng tạo tạo sức lan tỏa trong cộng đồng
Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vĩnh Yên hướng dẫn người dân làm thủ tục đăng kí kết hôn trên cổng dịch vụ công trực tuyến. Ảnh: Nguyễn Thảo/TTXVN
Sau khi sáp nhập từ ba xã cũ, xã Đoan Hùng có hơn 30.500 dân, địa bàn rộng, nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính tăng cao trong bối cảnh chính quyền địa phương vận hành theo mô hình hai cấp.
Trước yêu cầu đó, xã triển khai mô hình "Ứng dụng nền tảng số trong quản lý và kết nối dịch vụ hành chính", hỗ trợ người dân tạo tài khoản VneID. Cùng với đó, tài khoản Zalo "Đoan Hùng kết nối" được thiết lập để liên thông với các khu dân cư, Tổ công nghệ số cộng đồng; văn bản được chia sẻ bằng mã QR, góp phần giảm đáng kể chi phí in ấn, chuyển phát và giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin. Địa phương xây dựng các điểm dịch vụ số công cộng, tạo điều kiện để người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến ngay tại cơ sở.
Bên cạnh xã Đoan Hùng, nhiều địa phương khác ở Phú Thọ cũng có những mô hình sáng tạo góp phần lan tỏa phong trào.
Tại xã Thịnh Minh, 29 Tổ công nghệ số cộng đồng được thành lập với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người". Các mô hình "cầm tay chỉ việc", "Ngày hội cuối tuần số", "Nhóm Zalo kết nối nhà trường - gia đình" đã giúp hàng nghìn người dân, đặc biệt là người cao tuổi từng bước làm chủ các kỹ năng số.
Bà Bùi Thị Nhị, người dân xóm Giếng 1, xã Thịnh Minh chia sẻ, trước đây, bà không biết dùng điện thoại thông minh để làm thủ tục nhưng được Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn tận tình, bà đã biết tra cứu thông tin, làm một số dịch vụ cơ bản.
Ông Nguyễn Thái Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã Thịnh Minh cho biết, thông qua các mô hình, người dân từng bước tiếp cận và sử dụng công nghệ số thuận lợi hơn. Tuy nhiên, để phong trào phát triển bền vững vẫn cần tiếp tục đầu tư hạ tầng kỹ thuật, thiết bị và nguồn lực cho cơ sở để các mô hình thực sự đi vào chiều sâu và có sức lan tỏa mạnh mẽ.
Trên địa bàn các xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều người có uy tín đã trở thành "hạt nhân số", góp phần đưa phong trào "Bình dân học vụ số" đến gần hơn với người dân. Tiêu biểu là ông Sùng A Dếnh, người có uy tín trong đồng bào dân tộc Mông ở xã Pà Cò. Không chỉ gương mẫu tham gia học tập, nâng cao kỹ năng số, ông còn tích cực tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận động người dân tham gia các lớp tập huấn về chuyển đổi số.
Ông Sùng A Dếnh trực tiếp hướng dẫn bà con cài đặt và sử dụng ứng dụng VNeID, khai thác Internet để tiếp cận nguồn thông tin chính thống, quảng bá sản phẩm địa phương trên môi trường số, từng bước ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp.
Theo ông Dếnh, chuyển đổi số không phải là những điều quá lớn lao hay xa vời mà bắt đầu từ những việc rất gần gũi trong cuộc sống hằng ngày như biết sử dụng điện thoại thông minh, tìm kiếm thông tin trên Internet hay sử dụng các dịch vụ số phục vụ công việc và sinh hoạt. Với cách làm gần gũi, dễ hiểu và sự gương mẫu của mình, ông Dếnh đã góp phần lan tỏa phong trào "Bình dân học vụ số", giúp nhiều người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, từng bước hình thành kỹ năng số và tự tin tiếp cận môi trường số.
Ông Bùi Văn Luyến, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Phú Thọ cho hay, người có uy tín là lực lượng đặc biệt quan trọng trong công tác tuyên truyền ở cơ sở. Với sự am hiểu phong tục, tập quán và có tiếng nói trong cộng đồng, người có uy tín chính là cầu nối đưa chủ trương chuyển đổi số của Đảng, Nhà nước đến với người dân hiệu quả nhất. Khi mỗi người có uy tín trở thành một 'hạt nhân số', phong trào sẽ lan tỏa mạnh mẽ và bền vững hơn.
Qua gần một năm triển khai, phong trào "Bình dân học vụ số" tại Phú Thọ từng bước khẳng định hiệu quả bằng những kết quả cụ thể. Từ chỗ nhiều người dân còn e ngại công nghệ, đến nay, việc sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay các nền tảng số trong học tập, sản xuất và kinh doanh đã trở nên quen thuộc hơn. Qua đó, góp phần từng bước tạo nền tảng hình thành công dân số, xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, hướng tới mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số./.
