Sự thay đổi từ những bữa ăn trưa tại trường đã tác động rõ nét đến đời sống của học sinh vùng cao Nghệ An. Đối với nhiều em, đó không chỉ là một bữa ăn đơn thuần mà còn là bước ngoặt trong sinh hoạt hằng ngày.
Giữa trưa miền núi xã Yên Na, tỉnh Nghệ An, cái nắng như đổ lửa tràn xuống các sườn đồi, len lỏi qua từng mái nhà sàn. Đó cũng là thời điểm không ít học sinh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Trung học cơ sở Yên Tĩnh phải vội vã rời lớp, băng qua những con đường đèo dốc, gập ghềnh để về nhà ăn trưa rồi tất tả quay lại trường cho buổi học chiều. Hành trình này kéo dài suốt nhiều năm. Nhưng những nhọc nhằn ấy đang dần được thay đổi từ khi bữa ăn bán trú được tổ chức ngay tại trường; giúp giảm bớt gánh nặng đi lại và tạo điều kiện cho các em yên tâm học tập.
Chung tay từ những điều giản dị
Theo thống kê của Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Trung học cơ sở Yên Tĩnh, trường có 58 học sinh ngoại trú không thuộc diện hưởng chế độ bán trú theo Nghị định 66 của Chính phủ. Dù vậy, quãng đường từ nhà đến trường của các em không hề ngắn, phần lớn phải vượt qua những đoạn đường đèo núi hiểm trở, nhất là trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Nhiều em mang theo cơm nguội ăn vội tại lớp. Một số khác chọn cách đạp xe hàng chục cây số về nhà rồi quay lại trường, bất chấp nắng nóng hay mưa rừng trơn trượt. Không ít trường hợp vì quá mệt mỏi đã phải bỏ dở buổi học chiều, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập.
Trăn trở trước thực tế này, chính quyền xã Yên Na đã chủ động tìm hướng tháo gỡ. Bí thư Đảng ủy xã, bà Vy Thị Bích Thủy chia sẻ, hình ảnh những em nhỏ mang theo hộp cơm nguội hay lặng lẽ rời lớp giữa trưa nắng khiến bà không khỏi suy nghĩ. Theo bà, nếu không có giải pháp kịp thời, việc học tập của các em sẽ bị ảnh hưởng. Việc tổ chức bữa ăn bán trú không chỉ giúp học sinh duy trì sĩ số mà còn góp phần ổn định sinh hoạt, tạo nền tảng phát triển toàn diện.
Tuy nhiên, việc triển khai chủ trương này không hề đơn giản. Là địa bàn còn nhiều khó khăn, thu nhập của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nương rẫy nên việc đóng góp thêm chi phí cho bữa ăn trưa của con em là trở ngại lớn đối với nhiều gia đình.
Trước thực trạng trên, bà Thủy đã chia sẻ trên mạng xã hội, mong muốn nhận được sự chung tay từ cộng đồng hỗ trợ các em học sinh với thông điệp “một nghìn đồng cũng rất quý, chúng ta hãy bắt đầu từ con số nhỏ nhất”.
Những dòng chia sẻ mộc mạc ấy chứa đựng rất nhiều trăn trở của người làm công tác cơ sở trước những bữa cơm còn thiếu thốn của học sinh. Nhưng chính sự chia sẻ mộc mạc ấy đã tạo nên sức lan tỏa tích cực. Nhiều cá nhân, tổ chức đã tự nguyện hỗ trợ, góp phần hình thành nguồn kinh phí để hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Nhờ sự chung tay của cộng đồng, địa phương đã huy động được hơn 120 triệu đồng để hỗ trợ bữa ăn và cải thiện điều kiện sinh hoạt cho gần 100 học sinh, trong đó, học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được hỗ trợ 15.000 đồng mỗi bữa; học sinh thuộc hộ nghèo 8.000 đồng; hộ cận nghèo 5.000 đồng. Phần kinh phí còn lại do phụ huynh cùng chia sẻ. Qua đó giảm bớt gánh nặng cho gia đình và tạo điều kiện để các em duy trì việc học.
Tạo động lực học tập bền vững
Sự thay đổi từ những bữa ăn trưa tại trường đã tác động rõ nét đến đời sống của học sinh. Đối với nhiều em, đó không chỉ là một bữa ăn đơn thuần mà còn là bước ngoặt trong sinh hoạt hằng ngày.
Em Lâm Thị Điểm, học sinh lớp 9, từng phải đạp xe về nhà vào những ngày học hai buổi. Những hôm trời mưa, đường trơn trượt khiến việc di chuyển càng thêm khó khăn. Dù mệt mỏi, em vẫn cố gắng đến lớp vì không muốn gián đoạn việc học.
Sinh ra trong gia đình thuần nông, mẹ bị tật nguyền, hoàn cảnh kinh tế phụ thuộc vào nương rẫy, hành trình đến trường của Điểm luôn gắn với sự nỗ lực bền bỉ. Từ khi được hỗ trợ ăn bán trú, em không còn phải di chuyển giữa trưa, có thêm thời gian nghỉ ngơi và chuẩn bị bài vở cho buổi học chiều.
Câu chuyện của Điểm cũng là tình cảnh chung của nhiều học sinh khác. Em Mộng Thị Thanh Trúc, học sinh lớp 6, cho biết niềm vui lớn nhất khi ở lại bán trú là được ăn trưa cùng bạn bè, tạo cảm giác gắn bó và thoải mái hơn trong môi trường học tập.
Theo thầy Nguyễn Văn Thọ, Hiệu trưởng nhà trường, việc tổ chức bán trú cho học sinh ngoại trú là giải pháp thiết thực nhằm duy trì sĩ số và nâng cao chất lượng giáo dục. Trước đây, tình trạng học sinh nghỉ học buổi chiều do mệt mỏi khi di chuyển khá phổ biến. Nay, khi được hỗ trợ bữa ăn trưa, các em đi học đầy đủ hơn, tinh thần học tập cũng cải thiện rõ rệt.
Không dừng lại ở việc đảm bảo bữa ăn, nhà trường còn từng bước nâng cao chất lượng dạy và học. Năm học 2025 - 2026 đánh dấu bước tiến đáng kể khi lần đầu tiên trường có học sinh đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh - một thành tích có ý nghĩa đặc biệt đối với một cơ sở giáo dục vùng cao còn nhiều khó khăn.
Từ những hành động tưởng chừng nhỏ bé, một nền tảng bền vững đang dần được hình thành. Những bữa ăn đủ đầy không chỉ giúp học sinh vượt qua khó khăn trước mắt mà còn góp phần nuôi dưỡng những ước mơ dài lâu, mở ra hy vọng về một tương lai tươi sáng hơn cho thế hệ trẻ nơi vùng cao xứ Nghệ./.
