Dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh, chàng trai người Dao Bàn Văn Hiệu (sinh năm 1995, thôn Lùng Đoóc, xã biên giới Thanh Thủy, Tuyên Quang) ngày ngày miệt mài tạo ra những sản phẩm chè Shan tuyết cổ thụ bằng tâm huyết và phương thức bài bản. Từ những ngày đầu sản xuất đơn lẻ, Hiệu đã mạnh dạn thành lập Hợp tác xã Thanh Thủy Chè, từng bước nâng cao giá trị, ổn định đầu ra, góp phần tăng thu nhập cho người dân.
Từ nương chè bấp bênh đến liên kết làm ăn
Men theo con đường ngoằn ngoèo vào thôn Lùng Đoóc (xã biên giới Thanh Thủy), trên triền núi cao, rừng chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi hiện ra giữa đại ngàn. Trên những thân cây phủ rêu phong, những người đàn ông, phụ nữ Dao trong trang phục truyền thống miệt mài hái từng búp chè non.
Sinh ra và lớn lên cùng cây chè, Bàn Văn Hiệu thấu hiểu những nhọc nhằn của người làm chè nơi đây. Trước kia, dù chè có chất lượng tốt, nhưng sản xuất nhỏ lẻ khiến người dân luôn bị động. Mỗi vụ thu hái xong lại thấp thỏm chờ thương lái, giá cả lên xuống thất thường, có khi phải bán vội, bán rẻ. Hiệu chia sẻ: “Có những thời điểm chè làm ra nhiều nhưng không có đầu ra ổn định, bà con rất vất vả. Nếu cứ làm riêng lẻ thì khó phát triển lâu dài”.
Từ những trăn trở về đầu ra cho sản phẩm của bà con, năm 2023, anh đã đứng ra vận động người dân liên kết, thành lập Hợp tác xã Thanh Thủy Chè. Hợp tác xã trở thành cầu nối quan trọng, thu mua chè tươi do người dân thu hái; đồng thời tổ chức sản xuất, chế biến thành các sản phẩm chè Shan tuyết cổ thụ chất lượng. Qua đó, góp phần ổn định đầu ra, từng bước nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu chè của địa phương.
Chàng thanh niên người Dao Bàn Văn Hiệu cùng người dân miệt mài hái những búp chè Shan tuyết xuân non xanh trên dãy Tây Côn Lĩnh.
Những ngày đầu, không ít người còn e dè, nhưng bằng sự kiên trì và uy tín, Hiệu dần tạo dựng được niềm tin. Bà Lý Thị Mành, thôn Lùng Đoóc cho biết: Lúc đầu cũng chưa quen nhưng thấy hợp tác xã thu mua ổn định, giá cả rõ ràng nên bà con yên tâm. Giờ hái chè về là có nơi bán, không còn lo như trước.
Các sản phẩm chè Shan tuyết của Bàn Văn Hiệu được phân loại đa dạng, phù hợp với nhiều phân khúc thị trường. Tùy theo chất lượng, quy cách chế biến và độ tuyển chọn nguyên liệu, giá sản phẩm dao động từ 350.000 đồng đến trên 1 triệu đồng/kg.
Nhờ cách làm bài bản và sự liên kết chặt chẽ, chè Shan tuyết Thanh Thủy dần khẳng định giá trị. Những búp chè từ đại ngàn được thu mua ổn định, chế biến kỹ lưỡng, mang lại nguồn thu đều đặn, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Quan trọng hơn, mô hình đã thay đổi tư duy sản xuất, khuyến khích người dân mở rộng diện tích, chăm sóc tốt hơn những gốc chè cổ thụ.
Giữ hồn chè cổ thụ, mở lối phát triển bền vững
Sao chè thủ công, Bàn Văn Hiệu miệt mài tạo ra những sản phẩm chè Shan tuyết chất lượng.
Giữa núi rừng, nhà xưởng Hợp tác xã Thanh Thủy Chè trở thành nơi thu mua, chế biến quen thuộc. Chè tươi được phân loại kịp thời, kết hợp máy móc để nâng cao năng suất nhưng vẫn giữ công đoạn sao chè thủ công. Bên bếp lửa đỏ hồng, những mẻ chè dậy hương Shan tuyết, tiếng cười nói rộn ràng khiến không gian vùng cao thêm ấm áp.
Đôi tay thoăn thoắt sao những búp chè non, Hiệu chia sẻ: “Chè Shan tuyết có hương vị riêng, nếu làm không cẩn thận sẽ mất đi đặc trưng. Vì vậy, hợp tác xã vẫn giữ cách sao chè thủ công để giữ trọn hương vị”.
Ông Lý Văn Bặn, Trưởng thôn Lùng Đoóc phấn khởi cho biết “Trước đây bà con làm chè còn manh mún, phụ thuộc vào thương lái nên thu nhập bấp bênh. Từ khi Hiệu đứng ra thành lập hợp tác xã, việc sản xuất và tiêu thụ được liên kết chặt chẽ hơn, chè làm ra có nơi thu mua ổn định, giá trị cũng được nâng lên. Nhờ đó, đời sống người dân trong thôn từng bước cải thiện, bà con yên tâm gắn bó, phát triển cây chè Shan tuyết”.
Hành trình nâng tầm chè Shan tuyết vẫn đang được chàng thanh niên người Dao miệt mài chinh phục. Hiệu cho biết, thời gian tới, hợp tác xã sẽ mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu mang dấu ấn riêng của vùng Tây Côn Lĩnh. Cùng với đó, hợp tác xã sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tận dụng các nền tảng mạng xã hội để quảng bá, giới thiệu sản phẩm, kết nối thị trường, tìm kiếm thêm đầu ra ổn định.
Cẩn thận đóng gói chè Shan tuyết, hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.
Không chỉ làm kinh tế giỏi, Bàn Văn Hiệu còn là đoàn viên năng động, tích cực trong các hoạt động địa phương, góp phần lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm trong thanh niên vùng cao. Mô hình hợp tác xã không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn mở ra hướng đi mới cho nhiều bạn trẻ ngay trên chính quê hương.
Ông Lê Mạnh Dũng, Chủ tịch UBND xã Thanh Thủy cho biết, địa phương sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện để hợp tác xã phát triển, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị chè Shan tuyết.
Giữa đại ngàn xanh thẳm, những nương chè vươn mình trong sương gió. Ở đó, chàng trai người Dao Bàn Văn Hiệu vẫn miệt mài từng ngày gìn giữ hương vị chè cổ thụ, đồng thời mở lối để cây chè trở thành sinh kế bền vững cho người dân nơi vùng cao Tây Côn Lĩnh…/.
