Tỉnh Thanh Hóa đã huy động các nguồn lực xã hội hóa từ các chương trình, dự án trong nước và quốc tế để giảm bớt gánh nặng chi phí từ ngân sách nhà nước và phục vụ bảo vệ và phát triển rừng.
Đến nay, nhiều chương trình được triển khai thực hiện đã phát huy hiệu quả; trong đó có chính sách chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng đang giúp ngành lâm nghiệp tỉnh phát huy vai trò của cộng đồng dân cư đối với sự nghiệp bảo vệ và phát triển rừng bền vững, góp phần bảo tồn phát triển rừng bền vững tại địa phương.
Tại khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu, tỉnh Thanh Hóa, hiện có 27.300 ha là diện tích rừng thuộc diện tích chi trả dịch vụ môi trường rừng. Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu đã khoán hợp đồng bảo vệ cho 48 cộng đồng thuộc thôn bản và 16 hộ thuộc vùng đệm khu bảo tồn với số tiền gần 10 tỷ đồng. Qua đó, an ninh rừng được đảm bảo, số hộ xâm lấn nương rẫy không có, những vụ khai thác rừng trái phép đã giảm hẳn, người dân được nhận tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng đã tạo việc làm ổn định, tăng thu nhập.
Anh Đinh Văn Cấp, bản Chiềng, xã Trung Thành, cho biết anh là người được nhận khoán 300 ha rừng từ Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu, mỗi năm anh Cấp được chính sách dịch vụ môi trường rừng hỗ trợ 8 triệu đồng, từ nguồn vốn này anh đầu tư phát triển chăn nuôi, trồng rừng kinh tế, thu nhập đạt 80 triệu đồng/năm.
Bên cạnh đó, cứ mỗi đợt cao điểm anh Cấp luôn phối hợp với cán bộ kiểm lâm đi kiểm tra, phát quang bụi rậm phòng chống cháy rừng, tuyên truyền cho cộng đồng thôn, bản về việc chung tay bảo vệ, đảm bảo an ninh rừng, bảo tồn đa dạng sinh học của tự nhiên.
Theo ông Đàm Duy Đông, Phó Giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu cho biết, trong giai đoạn 2016-2026, nhờ thực hiện chính sách dịch vụ chi trả môi trường rừng, nhận thức người dân về bảo vệ rừng ngày càng được nâng lên. Tại các khu vực dân cư gần khu bảo tồn người dân đã hiểu rõ và luôn phối hợp với kiểm lâm viên chung tay giữ vững an ninh rừng. Nhờ đó, nhiều hộ dân đã được tạo sinh kế mới, có việc làm, có nguồn thu nhập ổn định, góp phần giảm nghèo bền vững tại địa phương.
Người dân bản Lát, xã biên giới Tam Chung (Thanh Hóa) được chi trả kinh phí dịch vụ môi trường rừng để cùng tham gia bảo vệ rừng với kiểm lâm.
Hàng năm, bản Ken thuộc xã Nam Xuân có trung bình trên 1.200 ha được chi trả dịch vụ môi trường rừng với tổng kinh phí trên 30,6 triệu đồng. Nguồn kinh phí từ dịch vụ môi trường rừng được thanh toán đầy đủ, đúng thời hạn trong nhiều năm qua đã tạo động lực để cộng đồng người dân bản Ken chung tay bảo vệ rừng, góp phần đảm bảo an ninh rừng bền vững.
Ông Ngân Văn Hảo, Trưởng thôn Ken, xã Nam Xuân, tỉnh Thanh Hóa cho biết, nhờ chính sách chi trả kinh phí dịch vụ môi trường rừng, bản đã thành lập nhóm tổ cộng đồng có 7 người để chăm sóc bảo vệ rừng, phòng cháy rừng hàng tuần, hàng tháng. Được chi trả kinh phí dịch vụ môi trường rừng đã giúp bà con có động lực, thêm tiền ăn uống, xăng dầu, đi lại để quản lý bảo vệ rừng.
Theo thống kê của Sở nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, tỉnh có 399,5 nghìn rừng tham gia cung ứng dịch vụ môi trường rừng. Nhờ mở rộng đối tượng và đôn đốn sát sao các đơn vị sử dụng dịch vụ môi trường rừng, giai đoạn 2020 -2025, Ban quản lý Quỹ bảo vệ phát triển rừng và phòng chống thiên tai tỉnh đã thu được 169,7 tỷ đồng. Tổng số tiền chi trả hàng năm từ 30-35 tỷ đồng, đối tượng chi trả bao gồm: 22 chủ rừng tổ chức, 5 UBND xã được giao tạm quản lý, 626 cộng đồng, nhóm đại diện cộng đồng và 1.731 hộ gia đình trực tiếp nhận chi trả, nhiều hộ dân nhờ có thêm kinh phí hỗ trợ đã phát triển các mô hình kinh tế, vươn lên thoát nghèo tại địa phương.
Theo ông Hà Minh Tâm, Phó giám đốc Ban quản lý Quỹ hỗ trợ phát triển rừng và Phòng chống thiên tai tỉnh Thanh Hóa, đơn vị đã xác định diện tích rừng, và kí biên bản nghiệm thu, đồng thời xác định đơn giá chi trả sau khi các nhà máy thủy điện chi trả kinh phí, đơn vị sẽ xác định lưu vực, diện tích rừng. Đối với diện tích rừng thấp, Ban quản lý quỹ đã xem xét cho chi trả cho các đơn vị cho mức thấp, ngoài ra đơn vị sẽ chi trả từ tiền dịch vụ môi trường rừng thu từ nhà máy nước sạch và tiền của đơn vị hàng năm.
Cũng theo ông Hà Minh Tâm, trong hơn 10 năm qua, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã thực sự đi vào cuộc sống, huy động nguồn lực lớn từ phí sử dụng dịch vụ môi trường rừng từ các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân để chi trả cho các hoạt động bảo vệ phát triển rừng. Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng không chỉ giúp người dân cải thiện đời sống vật chất mà còn giảm bớt áp lực kinh tế, từ đó giảm thiểu các hoạt động khai thác rừng trái phép.
Người dân bản Lát, xã biên giới Tam Chung (Thanh Hóa) cùng với cán bộ kiểm lâm tham gia bảo vệ rừng.
Bên cạnh đó, dịch vụ môi trường rừng còn đang góp phần tạo sinh kế, xóa đói giảm nghèo cho người dân miền núi. Trong thời gian tới, để nâng cao hiệu quả chính sách dịch vụ môi trường rừng, tỉnh Thanh Hóa đang mở rộng đối tượng nguồn thu, mở rộng thu đúng, thu đủ các dịch vụ theo quy định, mở rộng hợp tác quốc tế, góp phần giúp người dân miền núi xóa đói, giảm nghèo.
Ông Nguyễn Đức Vụ, Phó Trưởng phòng Quản lý rừng, Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học, Chi cục Kiểm lâm Thanh Hoá cho biết, Chi cục đã phối hộp với các đơn vị, rà soát diện tích rừng tự nhiên, đối tượng thụ hưởng công khai theo quy định đã chi trả cho các chủ rừng, góp phần nâng cao công tác bảo vệ rừng, phát triển rừng trên địa bàn, các chủ rừng đã giúp người dân phát triển kinh tế, để người dân gắn bó với rừng.
Trong giai đoạn 2016-2026, nhờ thực hiện các nguồn lực xã hội hóa từ các chương trình, dự án, tỉnh Thanh Hóa đã thu nhiều thành công trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, đặc biệt là chính sách dịch vụ môi trường rừng là nguồn kinh phí quan trọng để các tổ, đội bảo vệ rừng cộng đồng sử dụng để trang trải cho các hoạt động bảo vệ rừng.
Đặc biệt, nguồn kinh phí từ chính sách chi trả môi trường rừng cũng được sử dụng để phục vụ các hoạt động khác như, như sửa chữa xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa, trường học tại các thôn bản...., từ đó góp phần cải thiện diện mạo nông thôn mới tại các địa phương được chi trả dịch vụ môi trường rừng./.
