Sản phẩm nhung hươu ở Hà Tĩnh từ lâu trở thành thương hiệu đặc sắc. Tại vùng nuôi hươu sao các xã miền núi Hương Sơn, Quang Diệm, Sơn Giang..., không khí thu hoạch nhung hươu diễn ra nhộn nhịp. Khác với trước đây, hiện nay nhờ ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ chế biến sâu, đặc sản “tứ đại danh dược” này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế cho người dân mà còn dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng cả nước.

Khẳng định vị thế từ nghề truyền thống lâu đời

Tại các xã Hương Sơn, Sơn Giang, Tứ Mỹ... - nơi được xem là “thủ phủ” của nghề nuôi hươu, hàng nghìn hộ dân đang bước vào vụ thu hoạch nhung. Theo người dân, giá nhung năm nay tăng rõ rệt, có thời điểm lên tới 13 - 15 triệu đồng/kg, cao hơn nhiều so với các năm trước.

Anh Nguyễn Hồng Sơn, chủ trang trại Nhung hươu Việt cho biết, sau một năm vất vả đầu tư, đây là thời điểm người nuôi có thu nhập. Trước đây, giá nhung chỉ dao động khoảng 9 - 10 triệu đồng/kg, nhưng năm nay tăng lên đáng kể nên ai cũng phấn khởi.

Với địa hình đồi núi đặc thù, khí hậu và nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào, con hươu sao tại đây cho chất lượng nhung vượt trội. Ông Hồ Thái Sơn, Chủ tịch UBND xã Hương Sơn cho biết, địa phương xác định nuôi hươu là ngành nông nghiệp chủ lực với tổng đàn lên tới hơn 11.000 con.

Hiện người nuôi tập trung bảo tồn và nâng cao chất lượng giống bản địa, phối hợp với các cơ quan chuyên môn, nhà khoa học để cải thiện đàn giống. Mục tiêu là tạo ra sản phẩm nhung hươu có chất lượng cao, ổn định và có khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Bên cạnh yếu tố giống, địa phương cũng đặc biệt chú trọng đến việc mở rộng thị trường như đẩy mạnh quảng bá thương hiệu nhung hươu, hỗ trợ người dân chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm. Đồng thời, từng bước chuẩn hóa chất lượng để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường - ông Hồ Thái Sơn chia sẻ.

Để phát triển bền vững, chính quyền địa phương không chỉ dừng lại ở việc khuyến khích tăng đàn mà còn đặc biệt chú trọng đến việc chuẩn hóa chất lượng con giống bản địa. Việc hợp tác với các nhà khoa học để bảo tồn và nâng cao chất lượng nguồn gene đã giúp nhung hươu Hương Sơn giữ vững thương hiệu “thực chất” trong mắt người tiêu dùng và các cơ sở chuyên môn.

Ông Phạm Minh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Ứng dụng và Phát triển y dược cổ truyền (Bệnh viện Châm cứu Trung ương), đánh giá, nhung hươu Hương Sơn là sản phẩm thực chất, có giá trị cao trong việc nâng cao sức khỏe cộng đồng và hỗ trợ điều trị bệnh. Nếu được đầu tư đúng hướng, đây sẽ là nguồn dược liệu quan trọng, góp phần giảm phụ thuộc vào hóa dược. Việc phát triển nhung hươu gắn với y học cổ truyền không chỉ mở rộng thị trường mà còn nâng tầm giá trị sản phẩm, hướng tới phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trước đây, nhung hươu thường được bán nguyên cặp với mức giá từ 10 - 30 triệu đồng, khiến nhiều người tiêu dùng khó tiếp cận. Tuy nhiên, những năm gần đây, các doanh nghiệp và hợp tác xã tại địa phương như Nhung hươu Việt, Trầm Nhân hay Hiền Ngọc đã mạnh dạn đầu tư hệ thống máy móc hiện đại để chế biến sâu. Nhờ vậy, sản phẩm đã được chia nhỏ, phù hợp với nhiều đối tượng khách hàng.

Bà Nguyễn Thu Hiền - Giám đốc Công ty TNHH Nhung hươu Hiền Ngọc (xã Sơn Giang) cho biết đã đầu tư máy sấy lạnh thăng hoa để giữ nguyên hàm lượng dinh dưỡng. Thay vì mua cả cặp, khách hàng giờ đây có thể mua các sản phẩm như nhung hươu bột, nhung hươu sấy khô thái lát, hoặc nhung hươu ngâm mật ong đóng hũ nhỏ với giá chỉ từ 500.000 đồng.

Đa dạng các sản phẩm không chỉ giúp nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm mà còn giải quyết bài toán đầu ra cho nông dân. Bà Phạm Thị Trầm - Giám đốc Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Trầm Nhân (xã Hương Sơn) cho biết, sau khi thu hoạch đã chế biến nhung hươu thành nhiều sản phẩm nhằm nâng cao giá trị dinh dưỡng và hiệu quả kinh tế; đồng thời tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động địa phương. Hiện cơ sở chăn nuôi gần 150 con hươu, tuy nhiên nguồn nguyên liệu vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu chế biến, vì vậy chúng tôi liên kết với các hộ dân xung quanh để thu mua, đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định.

Đưa “lộc nhung” vươn xa nhờ chuyển đổi số

Một trong những thay đổi lớn nhất của ngành nuôi hươu Hương Sơn trong thời gian gần đây chính là việc ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái như trước, các chủ trang trại và doanh nghiệp hiện nay đã trở thành những người bán hàng thực thụ trên các nền tảng Facebook, TikTok và thương mại điện tử.

Chị Nguyễn Thị Hoài Thương, Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Nhung hươu Việt, xã Tứ Mỹ cho biết, nếu bán hàng truyền thống, mỗi ngày chỉ tiếp cận được vài người khách quen. Nhưng khi lên livestream, một phiên có thể tiếp cận 2.000 - 3.000 khách hàng trên khắp 63 tỉnh thành. Ngoài ra, người bán hàng còn tư vấn về sức khỏe, công dụng sản phẩm để khách hiểu rõ hơn.

Ông Hồ Thái Sơn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hương Sơn thông tin, địa phương đã quan tâm đến việc ứng dụng chuyển đổi số trong chăn nuôi và chế biến các sản phẩm từ nhung hươu. Trên cơ sở đó, xã đã rà soát, đồng thời khuyến khích các hộ dân, hợp tác xã chăn nuôi hươu từng bước tiếp cận và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số vào sản xuất, chế biến. Qua đó, từng bước đưa chuyển đổi số vào quy trình sản xuất, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm nhung hươu trên thị trường.

Hiện Hà Tĩnh có đàn hươu sao hơn 50 nghìn con. Tận dụng lợi thế tự nhiên, địa phương xác định hươu sao là sản phẩm nông nghiệp chủ lực. Từ đó, các xã đã tập trung phát triển theo hướng bền vững. Thành công của nhung hươu Hương Sơn không chỉ đến từ nỗ lực của cá nhân mà còn từ sự đồng hành sát sao của chính quyền địa phương thông qua chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP).

Ông Nguyễn Trường Giang, Chủ tịch UBND xã Sơn Giang cho biết, hiện đàn hươu của xã có trên 15.000 con. Nhiều sản phẩm từ nhung hươu của địa phương đã có mặt trên thị trường cả nước, tham gia các siêu thị, hội chợ, góp phần nâng cao thu nhập cho các cơ sở và thúc đẩy kinh tế địa phương.

Xác định đây là lợi thế, xã Sơn Giang tập trung đưa nội dung phát triển chăn nuôi hươu vào mục tiêu nhiệm kỳ tới, ưu tiên hỗ trợ con giống, chuồng trại, qua đó mở rộng tổng đàn, nâng cao giá trị kinh tế. Ngoài ra, tích cực hỗ trợ kinh phí cho các cơ sở tham gia sàn thương mại điện tử, xây dựng các phòng livestream chuẩn hóa để đưa thông tin sản phẩm đến người tiêu dùng nhanh nhất./.