Sóc Trăng là địa phương trực tiếp và chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu (hạn hán và nước mặn xâm nhập) đến sản xuất nông nghiệp. Chính vì vậy, ngành chức năng tỉnh đã xây dựng kế hoạch cơ cấu mùa vụ sản xuất trong năm đối với từng địa phương, đem lại hiệu quả cho nhiều hộ nông dân.
Mấy năm gần đây, do ảnh hưởng của hạn hán và mặn xâm nhập nên ông Lâm Thonh thành phố Sóc Trăng (Sóc Trăng) đã giảm số vụ sản xuất lúa từ 3 vụ xuống còn 2 vụ, phần thời gian giảm vụ ông Thonh trồng cây màu đem lại hiệu quả gấp 2-3 lần so với trồng lúa.
Ông Lâm Thonh chia sẻ, gia đình có 3.000 m2 đất sản xuất lúa 3 vụ. Mấy năm trước, do ảnh hưởng của mặn xâm nhập, hạn hán nên diện tích sản xuất lúa đạt hiệu quả không cao. Năm nay, gia đình quyết định giảm một vụ sản xuất lúa sang trồng bí đao, bởi trồng bí đao sẽ tiết kiệm được lượng nước tưới, chịu được hạn.
Ông Lâm Thonh cũng cho hay, gia đình vừa thu hoạch xong diện tích bí đao năng suất đạt gần 8 tấn trái, cộng với giá thành từ 5.000 - 10.000 đồng/kg, trừ các khoản chi phí, gia đình lợi nhuận 40 triệu đồng cho vụ sản xuất màu lần này, cao hơn gần 3 lần so với sản xuất lúa.
Cách đó không xa, bà Lâm Thị Diên cũng mạnh dạn đưa cây màu xuống trồng trên ruộng giảm một vụ lúa cũng đem lại hiệu quả. Bà Lâm Thị Diên cho biết, gia đình có gần 4.000 m2 đất trồng lúa, thấy sản xuất 3 vụ không hiệu quả nên vụ này quyết định trồng bí đỏ (hồ lô), sau hơn 2 tháng xuống giống đến nay đã thu hoạch với năng suất khoảng 4 tấn trái; với giá thương lái mua tại đồng 8.000 đồng/kg, trừ các khoản chi phí, lợi nhuận 35 triệu đồng. Cũng theo bà Diên, trồng cây màu dưới chân ruộng chi phí đầu tư không đáng kể mà nguồn thu nhập cao hơn gấp nhiều lần so với trồng lúa, với diện tích 4.000 m2 mà gia đình canh tác 2 vụ lúa, lợi nhuận chưa bằng 50% trồng một vụ màu lần này.
Tại xã Thạnh Phú (huyện Mỹ Xuyên) nơi có vị trí đất cao so với các địa phương trong tỉnh, hàng năm thường xuyên chịu ảnh hưởng của hạn hán vào mùa khô. Để thích ứng với biến đổi khí hậu, nông dân nơi đây đã chọn cây dưa hấu để trồng (từ tháng 2 - 5) sau khi thu hoạch lúa Đông Xuân.
Ông Phú Việt Bền, Phó Chủ tịch xã Thạnh Phú (huyện Mỹ Xuyên) cho biết, bước vào mùa khô hàng năm tại các kênh thủy lợi trên địa bàn thiếu hụt nước ngọt, không đủ sản xuất lúa nên địa phương vận động nông dân chuyển đổi sang cây màu, trong đó chủ lực là cây dưa hấu với diện tích trên 50ha.
Cũng theo ông Bền, năm nay dưa hấu có giá nên bà con có thêm nguồn thu nhập khá, trung bình với 1.000 m2, trừ các khoản chi phí lợi nhuận mang về trên 10 triệu đồng. Hàng năm để đảm bảo lượng nước tưới tiêu cho vụ sản xuất, địa phương đề xuất cấp trên thực hiện nạo vét hàng chục km kênh mương thủy lợi nhằm khởi thông dòng chảy, dẫn nước ngọt về phục vụ sản xuất cho nông dân.
Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Sóc Trăng Trần Vĩnh Nghi cho biết, nhiều vùng sản xuất nông nghiệp ở Sóc Trăng chịu ảnh hưởng thường xuyên của hạn hán và mặn xâm nhập đang được nông dân chuyển dần sang trồng các loại cây màu, vừa thích ứng được biến đổi khí hậu vừa đem lại hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập cho nông dân.
Đến nay diện tích trồng màu lương thực, thực phẩm trên địa bàn toàn tỉnh hơn 21.800 ha, trong đó có khoảng 828 ha nông dân trồng cây màu dưới ruộng, tập trung nhiều tại huyện Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Mỹ Tú, Trần Đề, Long Phú,… Các loại rau màu trồng dưới chân ruộng chủ yếu là dưa hấu, bí đao, bí đỏ, bắp, dưa leo. Giá màu trên thị trường hiện nay tăng nhẹ từ 500 - 2.000 đồng/kg (tùy loại), do vậy nông dân có lợi nhuận khá hơn so với những năm trước.
Để giúp nông dân trồng màu dưới ruộng hiệu quả trong thời gian tới, ngành chức năng cũng tăng cường hỗ trợ về kỹ thuật canh tác, hướng dẫn việc trồng màu theo quy trình VietGAP để giảm chi phí đầu tư mùa vụ, tăng lợi nhuận sau thu hoạch. Cùng với đó, thường xuyên giám sát dịch bệnh, mặn xâm nhập nhằm thông tin kịp thời để người dân chủ động phòng ngừa dịch bệnh cũng như nước mặn xâm nhập./.
