Hàng trăm hộ nông dân trồng xoài tại xã Đắk Gằn, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông đang thất thu vì giá bán ở mức thấp kỷ lục.
Thậm chí theo Hội Nông dân xã Đắk Gằn, có loại xoài còn tồn hàng trăm tấn trong vườn, nhưng thương lái không thu mua.
Gia đình ông Nông Văn Lộc ở bản Cao Lạng, xã Đắk Gằn có hơn 1 ha trồng xoài đang cho thu hoạch ổn định. Cuối tháng 5/2025, ông thu hoạch đợt đầu tiên được khoảng 3 tấn và bán được với giá 7.000 đồng/kg. Đây là mức giá thuộc loại thấp trong mấy năm gần đây nhưng gia đình không ngờ vào chính vụ còn thấp hơn nữa. Hiện cả vườn còn khoảng 7 - 8 tấn nhưng thương lái chỉ trả giá khoảng 2.000 đồng/kg.
“Giá xoài cũng có lúc lên lúc xuống nhưng chưa bao giờ thấp như này. Các năm trước nông dân bán ra bình quân khoảng 15.000 đồng/kg, thấp thì 7.000 – 8.000 đồng/kg, chứ chưa bao giờ thấp như năm nay. Với giá khoảng 2.000 đồng/kg thì tiền bán xoài chắc vừa đủ trả tiền mua túi để bọc quả”, ông Lộc chia sẻ với phóng viên.
Nông dân trồng xoài Đắk Gằn đang trải qua một vụ thu hoạch “thảm hại”.
Tương tự, gia đình ông Vi Văn Đạt ngụ cùng bản có khoảng 2 ha xoài với sản lượng năm nay ước đạt hơn 40 tấn. Loại xoài ông Đạt trồng là xoài Đài Loan vỏ xanh và đỏ. Hiện cả vườn đều đã tới kỳ thu hoạch nhưng thương lái chỉ trả giá xoài vỏ xanh 2.000 đồng/kg, còn xoài vỏ đỏ thì họ nói không có đầu ra nên chưa thu mua.
Theo ông Vi Văn Đạt, giá xoài hiện nay đang ở mức thấp nhất từ trước tới nay. Với mức giá này, cơ bản tiền bán xoài không đủ để nông dân trang trải các loại chi phí đầu tư. Trong bối cảnh giá cả phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công đều tăng.
“Năm nay gia đình tôi đầu tư khoảng 70 triệu đồng cho 2 ha xoài, đó là chưa tính công nhà bỏ ra. Với giá cả như hiện nay thì may lắm là hòa vốn, còn không thì tiền bán xoài không đủ để trả tiền phân bón, thuốc, túi bọc quả”, ông Đạt nhẩm tính.
Đắk Gằn là vùng trồng xoài tập trung duy nhất của tỉnh Đắk Nông hiện nay với sản lượng mỗi năm hơn 15.000 tấn.
Theo ông Hoàng Đức Lâm, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đắk Gằn, đây là vùng đất có lượng mưa ít, nhiệt độ trung bình hàng năm cao thuộc nhóm nhất nhì cả tỉnh. Nhìn chung, điều kiện đất đai, thổ nhưỡng, khí hậu tại Đắk Gằn và một số khu vực lân cận phù hợp với các loại cây ăn trái, đặc biệt là xoài. Hiện, toàn xã hiện có hơn 1.000 ha xoài với sản lượng hàng năm ước đạt hơn 20.000 tấn.
Các năm trước, nhờ năng suất, chất lượng và giá cả tương đối ổn định, nông dân kiếm lãi khoảng 100 triệu đồng/ha. Còn năm nay, cơ bản nhiều hộ dân sẽ lỗ nặng. Đáng chú ý hơn, hiện còn khoảng 500 - 700 tấn xoài Đài Loan vỏ đỏ chưa có người mua, nông dân đã liên hệ nhiều đại lý, thương lái để chào bán nhưng đều bị từ chối.
Giá xoài Đài Loan đang thấp kỷ lục và theo tính toán của nông dân thì tiền bán xoài chưa đủ để trả tiền mua túi bọc.
Không riêng gì xã Đắk Gằn, tại một số địa phương khác thuộc các huyện Đắk Mil, Cư Jút, Krông Nô (tỉnh Đắk Nông), nông dân trồng xoài cũng điêu đứng vì giá quá thấp. Tại nhiều vườn, nhất là tại các khu vực ở xa, điều kiện đi lại khó khăn, xoài chín rụng đầy gốc nhưng nông dân không thu hoạch. Theo một số hộ dân, tiền bán xoài chắc cũng chỉ đủ để trả công thu hoạch, vận chuyển.
Mấy năm nay, nông dân các địa phương tỉnh Đắk Nông đã chuyển đổi nhiều diện tích đất trồng cây công nghiệp lâu năm, cây ngắn ngày sang trồng cây ăn quả. Trước cây xoài, nhiều nông dân đã điêu đứng khi giá bơ xuống thấp, nhiều vườn không thu hoạch hoặc có thu cũng chỉ cho cá, gia súc ăn. Các ngành chức năng, chính quyền địa phương và nông dân cần có những định hướng phù hợp, tránh tình trạng trồng cây ăn quả ồ ạt, khi chưa tính toán được đầu ra lâu dài, bền vững./.
