Công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn TP Hồ Chí Minh đã và đang đạt được nhiều kết quả nổi bật, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội.
Nhiều hoạt động đi vào chiều sâu
TP Hồ Chí Minh hiện có 53 dân tộc thiểu số, với hơn 590.000 người, chiếm khoảng 4,35% dân số, sinh sống rải rác trên địa bàn. Trong bối cảnh mới, công tác dân tộc của Thành phố được triển khai theo hướng linh hoạt, sát thực tiễn, tập trung vào nâng cao chất lượng đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc.
Trên địa bàn Thành phố hiện có 13 tôn giáo, 33 tổ chức giáo hội, khoảng 3.000 cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo, với hơn 4 triệu tín đồ. Nhìn chung, hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trong năm 2025 diễn ra ổn định, đúng pháp luật. Đa số chức sắc, chức việc, tín đồ chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các hoạt động an sinh xã hội, góp phần xây dựng đô thị văn minh, nghĩa tình.
Thời gian qua, nhiều hoạt động tôn giáo lớn được tổ chức trang trọng, an toàn, đúng quy định, thể hiện sinh hoạt tín ngưỡng phong phú, đa dạng, gắn bó chặt chẽ với đời sống xã hội, qua đó lan tỏa các giá trị nhân văn, nhân ái trong cộng đồng.
Một trong những sự kiện nổi bật là việc TP Hồ Chí Minh tổ chức thành công Đại lễ Vesak Liên hợp quốc 2025, diễn ra từ ngày 6 - 8/5/2025, với sự tham gia của hàng nghìn đại biểu trong nước và quốc tế. Sự kiện không chỉ khẳng định uy tín, vị thế của Việt Nam nói chung và TP Hồ Chí Minh nói riêng, mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh Thành phố hòa bình, nghĩa tình, tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.
Trong lĩnh vực bảo tồn văn hóa, năm 2025 ghi dấu ấn với việc “Nghệ thuật lân sư rồng của người Hoa ở TP Hồ Chí Minh” được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và đền Mariamman được công nhận là di tích cấp Thành phố. Đây là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc, đồng thời tạo cơ sở để tiếp tục bảo tồn, phát huy gắn với phát triển du lịch, kinh tế - xã hội.
Công tác chăm lo an sinh xã hội cho đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục là điểm sáng trong năm 2025. Dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ, toàn Thành phố đã tổ chức thăm, tặng 17.339 phần quà với tổng kinh phí hơn 15,8 tỷ đồng, trong đó nguồn xã hội hóa chiếm trên 10,6 tỷ đồng. Riêng Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hồ Chí Minh đã trực tiếp trao 477 phần quà và 25 suất học bổng cho sinh viên dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn, với tổng trị giá gần 848 triệu đồng.
Bên cạnh đó, trong các dịp Tết Chôl Chnăm Thmây, Tết Ramưwan và tháng Ramadan, Thành phố đã trao 3.558 phần quà với tổng kinh phí hơn 2,24 tỷ đồng, kịp thời động viên đồng bào Khmer, Chăm, góp phần củng cố niềm tin, tăng cường sự gắn bó giữa chính quyền và Nhân dân.
Việc triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục đạt kết quả nổi bật, với tổng nguồn vốn thực hiện hơn 114,5 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân ước đạt 97,58%. Nguồn lực này được tập trung cho các nội dung thiết thực như hỗ trợ xây mới 70 căn nhà, sửa chữa 81 căn nhà, xây dựng 104 nhà vệ sinh, cùng hàng trăm lượt hỗ trợ điện, nước sinh hoạt cho hộ dân tộc thiểu số.
Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh cũng đã hoàn thành 21 công trình giao thông, với tổng chiều dài hơn 29 km, phục vụ trực tiếp nhu cầu đi lại, sản xuất của người dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở
Bà Đoàn Thị Thu Giang, Phó Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tam Thắng (TP Hồ Chí Minh) cho biết, địa phương luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời từ Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hồ Chí Minh trong công tác chăm lo đồng bào dân tộc và các tôn giáo. Bên cạnh đó, Đảng ủy phường cũng đã ban hành các văn bản, định hướng chủ trương; trên cơ sở đó, UBND phường giao Phòng Văn hóa - Xã hội tham mưu xây dựng và triển khai kế hoạch chăm lo phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương.
Các chính sách chăm lo tập trung vào đối tượng vừa là đồng bào dân tộc thiểu số, vừa là người có tín ngưỡng, tôn giáo, trong đó nổi bật là các chính sách hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, được duy trì thực hiện hằng năm. Trước đây, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã ban hành nhiều nghị quyết liên quan đến công tác này, sau khi hợp nhất về TP Hồ Chí Minh, các chính sách vẫn tiếp tục được duy trì ổn định, bảo đảm quyền lợi và điều kiện học tập cho học sinh, sinh viên trên địa bàn phường. Hiện nay, 25 khu phố trên địa bàn phường đều có đối tượng được thụ hưởng, góp phần lan tỏa hiệu quả chính sách một cách đồng đều.
Đối với công tác tôn giáo, phường Tam Thắng thường xuyên phân tích, đánh giá tình hình thực tế; chủ động gặp gỡ, trao đổi, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các vị chức sắc, chức việc và tín đồ tôn giáo. Qua đó, tăng cường sự đồng thuận, vận động các tổ chức tôn giáo và đồng bào tín đồ tích cực thực hiện phương châm sống “tốt đời, đẹp đạo”, chấp hành nghiêm chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc và tôn giáo, góp phần giữ vững ổn định xã hội và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn.
Bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Minh Thạnh (TP Hồ Chí Minh), cũng cho biết, Minh Thạnh là địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, trong đó đồng bào người Hoa tập trung chủ yếu tại ấp Tân Phú, đồng bào người Chăm sinh sống tập trung tại ấp Hòa Lộc. Thời gian qua, chính quyền xã luôn quan tâm, thường xuyên tổ chức các đoàn công tác đến thăm hỏi, tìm hiểu, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó tạo sự đồng thuận trong việc triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Trong công tác chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước, xã Minh Thạnh còn tích cực vận động các tổ chức, cá nhân cùng đồng hành hỗ trợ các đối tượng yếu thế, hộ nghèo, gia đình có hoàn cảnh khó khăn, nhất là vào các dịp lễ, Tết. Nhờ đó, công tác dân tộc trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến tích cực; đồng bào luôn đồng thuận với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, an tâm sản xuất, kinh doanh, từng bước vươn lên thoát nghèo, góp phần xây dựng địa phương ngày càng phát triển.
Ở cấp cơ sở, xã Minh Thạnh đã xây dựng và triển khai hiệu quả chương trình “Gần dân, sát việc”. Theo đó, hằng quý tổ chức các buổi học tập chuyên đề, hướng dẫn thủ tục hành chính, tham quan các mô hình sản xuất, kinh doanh phù hợp với điều kiện của đồng bào; đồng thời phối hợp mở các lớp bồi dưỡng, đào tạo nghề cho lao động nông thôn, tập trung vào lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi. Sau đào tạo, địa phương hỗ trợ tạo việc làm, đồng thời tuyên truyền, vận động đồng bào nỗ lực vươn lên, cải thiện đời sống.
Ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hồ Chí Minh nhận định, công tác dân tộc, tôn giáo là lĩnh vực khó, phát sinh từ những vấn đề rất nhỏ ở cơ sở, nếu không được quan tâm, xử lý kịp thời có thể trở thành vấn đề lớn. Do đó, việc củng cố tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác này là yêu cầu hết sức quan trọng.
“Chúng tôi xác định, cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo phải thực sự sâu sát cơ sở, bền bỉ, trách nhiệm và giàu kinh nghiệm thực tiễn”, ông Đồng bày tỏ.
Ông Đồng cũng cho biết, trong thời gian qua, việc thành lập và kiện toàn các ban chỉ đạo, tổ công tác liên ngành tại cơ sở đã góp phần giải quyết hiệu quả nhiều vấn đề phát sinh, tăng cường sự phối hợp giữa các ngành, đoàn thể, tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Bên cạnh đó, Sở cũng đã chủ động xây dựng kế hoạch, nhiệm vụ trọng tâm cho năm 2026, gắn với yêu cầu thực tiễn và các chỉ tiêu phát triển chung của thành phố.
Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy nhấn mạnh vai trò của cán bộ cơ sở, nhất là kỹ năng tiếp dân, xử lý kiến nghị, giải quyết vụ việc liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo, đất đai... Ông Hà Văn Bảy đề nghị trong thời gian tới Sở Dân tộc và Tôn giáo Thành phố cần tăng cường đào tạo, tập huấn theo phương châm “thiếu gì học đó, cần gì bồi dưỡng đó”, chú trọng cả kiến thức pháp lý và kỹ năng thực tiễn.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố cũng lưu ý, công tác phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương phải được thực hiện thực chất, tránh hình thức. Các nội dung phối hợp đã ký kết cần được kiểm tra, đánh giá thường xuyên để bảo đảm tính hiệu quả, sát thực tiễn. Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ thì việc giải quyết các vấn đề liên quan đến công tác dân tộc, tôn giáo mới đạt kết quả bền vững.
“Năm 2026, TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; tăng cường kiểm tra, giám sát; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đồng bào các dân tộc, tôn giáo; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng vững chắc để thành phố phát triển bền vững, văn minh, hiện đại, nghĩa tình”, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Trần Văn Bảy khẳng định.
