Độc đáo lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer Nam Bộ

Độc đáo lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer Nam Bộ
Lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer được tổ chức với nhiều hoạt động đan xen, thể hiện sự biết ơn công đức của tổ tiên, ông bà, cha mẹ, những người đã khuất; đồng thời, cầu an cho bản thân, gia quyến và những người còn còn tại thế.
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Theo truyền thống, người dân Khmer Nam Bộ thường tổ chức lễ Sen Đôn Ta tại nhà và tại chùa trong 3 ngày chính là 14, 15 tháng 10 (Phéc T’ro-bot) và ngày 01 tháng 11 (A-such) nhưng do năm nay nhuần tháng 8 theo lịch Khmer nên lễ được diễn ra từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 10 năm 2018 dương lịch.
Đồng bào Phật tử chuẩn bị lễ vật gồm bánh trái, hoa quả được dâng lên chư tăng tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng)
Đồng bào Phật tử chuẩn bị lễ vật gồm bánh trái, hoa quả được dâng lên chư tăng tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng)
Lễ Sen Đôn Ta được bắt nguồn từ tín ngưỡng xa xưa của người dân tại phum sóc Khmer trước khi Phật giáo Nam tông du nhập miền nam Việt Nam. Nam Bộ vốn là vùng đất ngập nước, cư dân thường di chuyển bằng ghe, xuồng và sinh sống chủ yếu bằng nghề nông, trồng lúa nước. Trong truyền thống canh tác lúa mùa trước đây, bà con bắt đầu xuống giống từ đầu năm, khi bắt đầu mùa mưa theo Khmer lịch cho đến khi mùa Đôn Ta đến cũng là lúc hoàn thành mùa gieo cấy. Rảnh tay khỏi việc đồng áng, đồng bào Khmer thường xuyên gặp gỡ, thăm hỏi ông bà, cha mẹ ở xa và dâng tặng những món quà quê, cây nhà lá vườn như bánh trái, hoa quả... 
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Mùa Sen Đôn Ta cũng là dịp các cấp, các ngành, chính quyền địa phương đi thăm hỏi đồng bào và chư tăng ở các ngôi chùa trên địa bàn. Vì vậy, Sen Đôn Ta không chỉ là dịp báo hiếu, đáp nghĩa mà còn là ngày hội tràn đầy niềm vui, tình đoàn đoàn kết, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. 
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Theo lễ nghi truyền thống, lễ Sen Đôn Ta thường được tổ chức trong thời gian 16 ngày với 4 nghi thức chính: lễ đặt cơm vắt (Bos Bai Ben), lễ cúng ông bà (Sen Đôn Ta), lễ rước ông bà (Phchum Ben) và lễ đưa tiễn ông bà (chun Đôn Ta). Tuy nhiên, cách gọi Sen Đôn Ta của người Khmer Nam Bộ đối với lễ hội này chủ yếu nhằm vào hai nghi thức chính: cúng ông bà tại nhà và đặt cơm vắt (Bos bai ben) tại chùa, gọi chung là Sen Đôn Ta.
Bà con Phật tử thực hiện nghi thức đặt cơm vắt tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng).
Bà con Phật tử thực hiện nghi thức đặt cơm vắt tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng). 
Người Khmer quan niệm rằng ngoài cõi thực còn có cõi tâm linh, cõi vô hình và thời điểm diễn ra lễ Đôn Ta là dịp duy nhất trong năm những người đã khuất có thể quay lại trần gian từ lời mời gọi của người thân trong gia đình. Vì vậy, tập tục “sen” (cúng) vẫn được duy trì và là hoạt động không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt hằng ngày của đồng bào Khmer Nam Bộ nhằm tưởng nhớ công đức tổ tiên, ông bà, cha mẹ và những người có công với đất nước... 
Nghi thức cúng rước ông bà của gia đình ông Sơn Hol ở ấp Bưng Tróp A, (An Hiệp, Châu Thành, Sóc Trăng)
Nghi thức cúng rước ông bà của gia đình ông Sơn Hol ở ấp Bưng Tróp A,
(An Hiệp, Châu Thành, Sóc Trăng)
Trong dịp lễ Đôn Ta, người Khmer thường dậy sớm, chuẩn bị vật thực để mang lên chùa, dâng lên các vị sư và thỉnh chư tăng đến độ thực tại nhà để tụng kinh cầu siêu hồi hướng công quả đến thân nhân quá vãng của mình. Lễ phẩm thường là những món ăn mà người quá cố khi còn sống thích, các loại bánh, trái cây, nước ngọt... Đặc biệt, không thể thiếu trong ngày lễ chính là món cơm vắt (cơm nắm tay, gọi là Bay-ben) và cơm vắt có hình nhọn như chiếc nón lá (Bay bat-bor).
Thỉnh mời chư tăng tụng kinh cầu siêu đến thân nhân đã quá cố của mình tại gia đình bà Thạch Thị Kim Sang ở khóm 5 (phường 9, Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng)
Thỉnh mời chư tăng tụng kinh cầu siêu đến thân nhân đã quá cố của mình tại gia đình bà Thạch Thị Kim Sang ở khóm 5 (phường 9, Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng)
Kết thúc lễ cúng Đôn Ta là nghi lễ cúng đưa tiễn ông bà. Do cuộc sống gắn bó với sông nước nên người Khmer thường chế tác thuyền đưa tiễn ông bà từ bẹ chuối với hình nộm hai người nộm chèo lái; trong thuyền đặt nhiều vật dụng như lộ phí,bánh trái, nước uống, quần áo làm bằng giấy...
Thuyền được làm từ bẹ chuối dùng trong lễ tiễn đưa ông bà của người Khmer được thả trên sông rạch, ao hồ quanh nhà
Thuyền được làm từ bẹ chuối dùng trong lễ tiễn đưa ông bà của người Khmer được thả trên sông rạch, ao hồ quanh nhà
Nếu như người Kinh có lễ Vu Lan báo hiếu, người Chăm có lễ hội Ka Tê thì người Khmer có lễ Sen Đôn Ta - một trong những lễ hội quan trọng với nhiều ý nghĩa tốt đẹp, thể hiện sự biết ơn, tưởng nhớ công lao của tổ tiên, ông bà và những người đã khuất.
Bài và ảnh: Sơn Hên, An Hiếu
(Báo ảnh Dân tộc và Miền núi/TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với  nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.