Độc đáo lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer Nam Bộ

Độc đáo lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer Nam Bộ
Lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer được tổ chức với nhiều hoạt động đan xen, thể hiện sự biết ơn công đức của tổ tiên, ông bà, cha mẹ, những người đã khuất; đồng thời, cầu an cho bản thân, gia quyến và những người còn còn tại thế.
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Theo truyền thống, người dân Khmer Nam Bộ thường tổ chức lễ Sen Đôn Ta tại nhà và tại chùa trong 3 ngày chính là 14, 15 tháng 10 (Phéc T’ro-bot) và ngày 01 tháng 11 (A-such) nhưng do năm nay nhuần tháng 8 theo lịch Khmer nên lễ được diễn ra từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 10 năm 2018 dương lịch.
Đồng bào Phật tử chuẩn bị lễ vật gồm bánh trái, hoa quả được dâng lên chư tăng tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng)
Đồng bào Phật tử chuẩn bị lễ vật gồm bánh trái, hoa quả được dâng lên chư tăng tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng)
Lễ Sen Đôn Ta được bắt nguồn từ tín ngưỡng xa xưa của người dân tại phum sóc Khmer trước khi Phật giáo Nam tông du nhập miền nam Việt Nam. Nam Bộ vốn là vùng đất ngập nước, cư dân thường di chuyển bằng ghe, xuồng và sinh sống chủ yếu bằng nghề nông, trồng lúa nước. Trong truyền thống canh tác lúa mùa trước đây, bà con bắt đầu xuống giống từ đầu năm, khi bắt đầu mùa mưa theo Khmer lịch cho đến khi mùa Đôn Ta đến cũng là lúc hoàn thành mùa gieo cấy. Rảnh tay khỏi việc đồng áng, đồng bào Khmer thường xuyên gặp gỡ, thăm hỏi ông bà, cha mẹ ở xa và dâng tặng những món quà quê, cây nhà lá vườn như bánh trái, hoa quả... 
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Mùa Sen Đôn Ta cũng là dịp các cấp, các ngành, chính quyền địa phương đi thăm hỏi đồng bào và chư tăng ở các ngôi chùa trên địa bàn. Vì vậy, Sen Đôn Ta không chỉ là dịp báo hiếu, đáp nghĩa mà còn là ngày hội tràn đầy niềm vui, tình đoàn đoàn kết, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. 
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Theo lễ nghi truyền thống, lễ Sen Đôn Ta thường được tổ chức trong thời gian 16 ngày với 4 nghi thức chính: lễ đặt cơm vắt (Bos Bai Ben), lễ cúng ông bà (Sen Đôn Ta), lễ rước ông bà (Phchum Ben) và lễ đưa tiễn ông bà (chun Đôn Ta). Tuy nhiên, cách gọi Sen Đôn Ta của người Khmer Nam Bộ đối với lễ hội này chủ yếu nhằm vào hai nghi thức chính: cúng ông bà tại nhà và đặt cơm vắt (Bos bai ben) tại chùa, gọi chung là Sen Đôn Ta.
Bà con Phật tử thực hiện nghi thức đặt cơm vắt tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng).
Bà con Phật tử thực hiện nghi thức đặt cơm vắt tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng). 
Người Khmer quan niệm rằng ngoài cõi thực còn có cõi tâm linh, cõi vô hình và thời điểm diễn ra lễ Đôn Ta là dịp duy nhất trong năm những người đã khuất có thể quay lại trần gian từ lời mời gọi của người thân trong gia đình. Vì vậy, tập tục “sen” (cúng) vẫn được duy trì và là hoạt động không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt hằng ngày của đồng bào Khmer Nam Bộ nhằm tưởng nhớ công đức tổ tiên, ông bà, cha mẹ và những người có công với đất nước... 
Nghi thức cúng rước ông bà của gia đình ông Sơn Hol ở ấp Bưng Tróp A, (An Hiệp, Châu Thành, Sóc Trăng)
Nghi thức cúng rước ông bà của gia đình ông Sơn Hol ở ấp Bưng Tróp A,
(An Hiệp, Châu Thành, Sóc Trăng)
Trong dịp lễ Đôn Ta, người Khmer thường dậy sớm, chuẩn bị vật thực để mang lên chùa, dâng lên các vị sư và thỉnh chư tăng đến độ thực tại nhà để tụng kinh cầu siêu hồi hướng công quả đến thân nhân quá vãng của mình. Lễ phẩm thường là những món ăn mà người quá cố khi còn sống thích, các loại bánh, trái cây, nước ngọt... Đặc biệt, không thể thiếu trong ngày lễ chính là món cơm vắt (cơm nắm tay, gọi là Bay-ben) và cơm vắt có hình nhọn như chiếc nón lá (Bay bat-bor).
Thỉnh mời chư tăng tụng kinh cầu siêu đến thân nhân đã quá cố của mình tại gia đình bà Thạch Thị Kim Sang ở khóm 5 (phường 9, Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng)
Thỉnh mời chư tăng tụng kinh cầu siêu đến thân nhân đã quá cố của mình tại gia đình bà Thạch Thị Kim Sang ở khóm 5 (phường 9, Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng)
Kết thúc lễ cúng Đôn Ta là nghi lễ cúng đưa tiễn ông bà. Do cuộc sống gắn bó với sông nước nên người Khmer thường chế tác thuyền đưa tiễn ông bà từ bẹ chuối với hình nộm hai người nộm chèo lái; trong thuyền đặt nhiều vật dụng như lộ phí,bánh trái, nước uống, quần áo làm bằng giấy...
Thuyền được làm từ bẹ chuối dùng trong lễ tiễn đưa ông bà của người Khmer được thả trên sông rạch, ao hồ quanh nhà
Thuyền được làm từ bẹ chuối dùng trong lễ tiễn đưa ông bà của người Khmer được thả trên sông rạch, ao hồ quanh nhà
Nếu như người Kinh có lễ Vu Lan báo hiếu, người Chăm có lễ hội Ka Tê thì người Khmer có lễ Sen Đôn Ta - một trong những lễ hội quan trọng với nhiều ý nghĩa tốt đẹp, thể hiện sự biết ơn, tưởng nhớ công lao của tổ tiên, ông bà và những người đã khuất.
Bài và ảnh: Sơn Hên, An Hiếu
Báo ảnh Dân tộc và Miền núi/TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm. 

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.