Đồng bào Chăm Bàni rộn ràng đón Tết Ramưwan

Những ngày này, tại các khu dân cư có đồng bào Chăm Bàni sinh sống trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, không khí đón Tết Ramưwan trở nên nhộn nhịp, rộn ràng.

Dân tộc Chăm

Tên gọi khác: Chàm, Chiêm, Chiêm Thành, Chăm Pa, Hời...

Nhóm địa phương: Chăm Hroi, Chăm Poổng, Chà Và Ku, Chăm Châu Ðốc.

Dân số: 161.729 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Malayô - Polynéxia (ngữ hệ Nam Ðảo).

Lịch sử: Dân tộc Chăm vốn sinh tụ ở duyên hải miền Trung Việt Nam từ rất lâu đời, đã từng kiến tạo nên một nền văn hoá rực rỡ với ảnh hưởng sâu sắc của văn hoá Ấn Ðộ. Ngay từ những thế kỉ thứ XVII, người Chăm đã từng xây dựng nên vương quốc Chăm pa. Hiện tại cư dân gồm có hai bộ phận chính: Bộ phận cư trú ở Ninh ThuậnBình Thuận chủ yếu theo đạo Bà la môn (một bộ phận nhỏ người Chăm ở đây theo đạo Islam truyền thống gọi là người Chăm Bà ni). Bộ phận cư trú ở một số địa phương thuộc các tỉnh Châu Ðốc, Tây Ninh, An Giang, Ðồng Nai và thành phố Hồ Chí Minh theo đạo Islam (Hồi giáo) mới.

Hoạt động sản xuất: Người Chăm có truyền thống nông nghiệp ruộng nước, giỏi làm thuỷ lợi và làm vườn trồng cây ăn trái. Bên cạnh việc làm ruộng nước vẫn tồn tại loại hình ruộng khô một vụ trên sườn núi. Bộ phận người Chăm ở Nam Bộ lại sinh sống chủ yếu bằng nghề chài lưới, dệt thủ công và buôn bán nhỏ, nghề nông chỉ là thứ yếu.

Nghề thủ công phát triển ở vùng Chăm nổi tiếng là dệt lụa tơ tằm và nghề gốm nặn tay, nung trên các lò lộ thiên. Việc buôn bán với các dân tộc láng giềng đã xuất hiện từ xưa. Vùng duyên hải miền Trung đã từng là nơi hoạt động của những đội hải thuyền nổi tiếng trong lịch sử.

Ăn: Người Chăm ăn cơm, gạo được nấu trong những nồi đất nung lớn, nhỏ. Thức ăn gồm cá, thịt, rau củ, do săn bắt, hái lượm và chăn nuôi, trồng trọt đem lại. Thức uống có rượu cần và rượu gạo. Tục ăn trầu cau rất phổ biến trong sinh hoạt và trong các lễ nghi phong tục cổ truyền.

Mặc: Nam nữ đều quấn váy tấm. Ðàn ông mặc áo cánh ngắn xẻ ngực cài khuy. Ðàn bà mặc áo dài chui đầu. Màu chủ đạo trên y phục là màu trắng của vải sợi bông. Ngày nay, trong sinh hoạt hằng ngày, người Chăm ăn mặc như người Việt ở miền Trung, chỉ có chiếc áo dài chui đầu là còn thấy xuất hiện trong giới nữ cao niên.

Vào dịp lễ Ramưwan, nam nữ người Chăm thường khoác lên mình trang phục truyền thống với nhiều sắc màu thể hiện bản sắc riêng của cộng đồng người Chăm. Ảnh Nguyễn Thanh.jpg
Vào dịp lễ Ramưwan, nam nữ người Chăm thường khoác lên mình trang phục truyền thống với nhiều sắc màu thể hiện bản sắc riêng của cộng đồng người Chăm. Ảnh Nguyễn Thanh

: Người Chăm cư trú tại Ninh Thuận, Bình Thuận, ở nhà đất (nhà trệt). Mỗi gia đình có những ngôi nhà được xây cất gần nhau theo một trật tự gồm: nhà khách, nhà của cha mẹ và các con nhỏ tuổi, nhà của các cô gái đã lập gia đình, nhà bếp và nhà tục trong đó có kho thóc, buồng tân hôn và là chỗ ở của vợ chồng cô gái út.

Phương tiện vận chuyển: Chủ yếu và thường xuyên vẫn là cái gùi cõng trên lưng. Cư dân Chăm cũng là những người thợ đóng thuyền có kỹ thuật cao để hoạt động trên sông và biển. Họ làm ra những chiếc xe bò kéo, trâu kéo có trọng tải khá lớn để vận chuyển trên bộ.

Quan hệ xã hội: Gia đình người Chăm mang truyền thống mẫu hệ, mặc dù xã hội Chăm trước đây là xã hội đẳng cấp, phong kiến. Ở những vùng theo Hồi giáo Islam, tuy gia đình đã chuyển sang phụ hệ, vai trò nam giới được đề cao, nhưng những tập quán mẫu hệ vẫn tồn tại khá đậm nét trong quan hệ gia đình, dòng họ với việc thờ cúng tổ tiên. Cư dân Chăm vốn được phân thành hai thị tộc: Cau và Dừa như hai hệ dòng Niê và Mlô ở dân tộc Ê đê. Về sau thị tộc Cau biến thành tầng lớp của những người bình dân, trong khi thị tộc Dừa trở thành tầng lớp của quý tộc và tăng lữ. Dưới thị tộc là các dòng họ theo huyết hệ mẹ, đứng đầu là một người đàn bà thuộc dòng con út. Mỗi dòng họ lại có nhiều chi họ. Xã hội cổ truyền Chăm được phân thành các đẳng cấp như xã hội Ấn Ðộ cổ đại. Họ có những vùng cư trú riêng và có những ngăn cách rõ rệt: không được thiết lập quan hệ hôn nhân, không sống cùng một xóm, không ăn cùng một mâm...

Cưới xin: Phụ nữ chủ động trong quan hệ luyến ái. Hôn nhân cư trú phía nhà vợ, con sinh ra đều theo họ mẹ. Sính lễ do nhà gái lo liệu. Gia đình một vợ một chồng là nguyên tắc trong hôn nhân.

Ma chay: Người Chăm có hai hình thức đưa người chết về thế giới bên kia là thổ táng và hoả táng. Nhóm cư dân theo đạo Bà la môn thường hoả táng theo giáo luật, còn các nhóm cư dân khác thì thổ táng. Những người trong cùng một dòng họ thì được chôn cất cùng một nơi theo huyết hệ mẹ. 

Nhà mới: Người Chăm ở Ninh Thuận, Bình Thuận khi dựng nhà mới phải thực hiện một số nghi lễ cúng thần như: cúng Thổ thần để đốn gỗ tại rừng. Khi gỗ vận chuyển về làng phải làm lễ đón cây. Lễ phạt mộc được tổ chức để khởi công cho việc xây cất ngôi nhà. 

Lễ tết: Người ta thực hiện nhiều nghi lễ nông nghiệp trong một chu kỳ năm như: lễ khai mương đắp đập, lễ hạ điền, lễ mừng lúa con, lễ mừng lúa ra đòng. Nhưng lễ lớn nhất vẫn là lễ Bon katê được tổ chức linh đình tại các đền tháp vào giữa tháng mười âm lịch.

Lịch: Người Chăm có nông lịch cổ truyền tính theo lịch âm.

Học: Dân tộc Chăm có chữ từ rất sớm. Hiện tồn tại nhiều bia kí, kinh bằng chữ Chăm. Chữ Chăm được sáng tạo dựa vào hệ thống văn tự Sascrit, nhưng việc sử dụng chữ này còn rất hạn hẹp trong tầng lớp tăng lữ và quý tộc xưa. Việc học hành, truyền nghề, vẫn chủ yếu là truyền khẩu và bắt chước, làm theo. 

Văn nghệ: Nhạc cụ Chăm nổi bật có trống mặt da Paranưng, trống vỗ, kèn xaranai. Nền dân ca - nhạc cổ Chăm đã để lại nhiều ảnh hưởng đến dân ca - nhạc cổ của người Việt ở miền Trung như trống cơm, nhạc nam ai, ca hò Huế... Dân vũ Chăm được thấy trong các ngày hội Bon katê diễn ra tại các đền tháp. 

Thiếu nữ Chăm biểu diễn điệu múa truyền thống trong lễ hội Katê. Ảnh Nguyễn Thanh.jpg
Thiếu nữ Chăm biểu diễn điệu múa truyền thống trong lễ hội Katê. Ảnh Nguyễn Thanh

Chơi: Trẻ em thích đánh cù và thả diều, đánh trận giả, thi cướp cờ, chơi trò bịt mắt bắt dê.  

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Chăm

Có thể bạn quan tâm

Điện Biên nỗ lực trong phòng chống nạn tảo hôn

Điện Biên nỗ lực trong phòng chống nạn tảo hôn

Tảo hôn vẫn là một trong những vấn đề nhức nhối tại nhiều địa bàn vùng cao của tỉnh Điện Biên. Hệ lụy này không chỉ kéo theo đói nghèo, thất nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tương lai của trẻ em và chất lượng dân số.

Lai Châu - Đánh thức tiềm năng, khơi nguồn cơ hội

Lai Châu - Đánh thức tiềm năng, khơi nguồn cơ hội

Lai Châu - miền đất nơi hội tụ những giá trị khác biệt về vị trí địa chiến lược, tài nguyên thiên nhiên, bản sắc văn hóa và khát vọng phát triển. Với quy hoạch đồng bộ, hạ tầng từng bước hoàn thiện cùng quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư, Lai Châu đang mở ra cơ hội mới cho các nhà đầu tư trong hành trình phát triển bền vững.

Lào Cai phân công đảng viên phụ trách giúp đỡ hộ nghèo

Lào Cai phân công đảng viên phụ trách giúp đỡ hộ nghèo

Để góp phần đẩy nhanh quá trình xóa đói, giảm nghèo, Đảng ủy, chính quyền phường Nam Cường (tỉnh Lào Cai) đã phân công đảng viên, cơ quan, đơn vị... trực tiếp phụ trách, giúp đỡ từng hộ gia đình phát triển kinh tế, vươn lên thoát nghèo.

Chạm công nghệ - mở tương lai

Chạm công nghệ - mở tương lai

Phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, tuổi trẻ Lai Châu đang tích cực tham gia xây dựng chính quyền số, xã hội số và phát triển kinh tế số. Những việc làm thiết thực của đoàn viên, thanh niên góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng quê hương ngày càng văn minh, hiện đại.

Vĩnh Long: Đảm bảo vùng nguyên liệu bưởi da xanh xuất khẩu

Vĩnh Long: Đảm bảo vùng nguyên liệu bưởi da xanh xuất khẩu

Lô bưởi da xanh đầu tiên của Vĩnh Long vừa chinh phục thị trường Australia, mở thêm cơ hội xuất khẩu cùng cánh cửa chính ngạch sang Trung Quốc. Đây là động lực để địa phương đẩy mạnh xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao chất lượng và giá trị cho loại trái cây đặc sản.

Nâng cao giá trị và thương hiệu khóm Tắc Cậu

Nâng cao giá trị và thương hiệu khóm Tắc Cậu

Để giải bài toán tiêu thụ cho hàng triệu trái khóm Tắc Cậu đang rớt giá, bà con An Giang đã tự mở lối đi riêng bằng cách khôi phục nghề làm bánh truyền thống. Dù còn nhiều khó khăn về máy móc, những nỗ lực tự thân này đang thắp lên hy vọng đổi đời cho nông sản địa phương nơi đây.

Tái hiện nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc Chăm

Tái hiện nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc Chăm

Những nghi lễ tín ngưỡng, lễ hội và phong tục truyền thống đặc sắc của đồng bào Chăm được tái hiện sinh động tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI. Sự kiện góp phần tôn vinh, lan tỏa và gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng Chăm.

Nghề thêu thủ công giúp phụ nữ vùng cao tăng thu nhập

Nghề thêu thủ công giúp phụ nữ vùng cao tăng thu nhập

Những năm gần đây, nhiều phụ nữ tại xã Khun Há (Lai Châu) có thêm thu nhập ổn định từ nghề thêu thủ công. Không chỉ tranh thủ được thời gian nông nhàn, mà công việc này còn góp phần thay đổi nhận thức của người phụ nữ vùng cao trong phát triển kinh tế hộ gia đình.

Cao Bằng: Hàng trăm nhà dân bị ngập và cô lập trong mưa lũ

Cao Bằng: Hàng trăm nhà dân bị ngập và cô lập trong mưa lũ

Mưa lũ kéo dài tại Cao Bằng khiến hàng trăm nhà dân bị ngập, nhiều tuyến giao thông sạt lở, hàng trăm héc-ta hoa màu hư hại. Khi nước bắt đầu rút, người dân khẩn trương khắc phục hậu quả, trong khi nguy cơ thiên tai vẫn còn hiện hữu.

Lớp học chuyển đổi số đặc biệt nơi biên cương

Lớp học chuyển đổi số đặc biệt nơi biên cương

Mang nhịp sống công nghệ đến gần hơn với trẻ em vùng khó khăn, đó là câu chuyện đang diễn ra tại lớp học "chuyển đổi số" đặc biệt của Đồn Biên phòng Vĩnh Hải, thành phố Cần Thơ trong mùa hè này. Những học viên nhỏ tuổi đến đây đa phần đều có hoàn cảnh khó khăn.

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Từ ngày 17-30/6, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Cao Bằng triển khai cấp phát 1.568 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia để hỗ trợ người dân trong thời kỳ giáp hạt năm 2026. Đối tượng thụ hưởng là các hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, với mức hỗ trợ 15 kg gạo/người.

Bí thư chi bộ hết lòng vì nhân dân vùng cao

Bí thư chi bộ hết lòng vì nhân dân vùng cao

Những đổi thay ở thôn Xá Nhù, xã vùng cao đặc biệt khó khăn Tà Xi Láng (tỉnh Lào Cai), luôn có sự đóng góp của Bí thư Chi bộ Giàng A Dê - một người tâm huyết, sáng tạo và hết lòng vì nhân dân vùng cao.

Lâm Đồng nâng tầm giá trị cho hạt cà phê xuất khẩu

Lâm Đồng nâng tầm giá trị cho hạt cà phê xuất khẩu

Xuất khẩu cà phê là ngành hàng mũi nhọn đem về hàng trăm triệu đô la cho Lâm Đồng mỗi năm. Tuy nhiên, giá trị này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có và địa phương này đang tái định hình để nâng tầm cho hạt cà phê xuất khẩu trên địa bàn.

Mô hình hình sen cá mở hướng sinh kế bền vững vùng ngập lũ

Mô hình hình sen cá mở hướng sinh kế bền vững vùng ngập lũ

Tận dụng lợi thế đất ngập nước theo mùa, mô hình trồng sen kết hợp nuôi cá tại xã Tân Hưng, tỉnh Tây Ninh, đang mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mô hình này đang thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia, nhà khoa học và nông dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.

Cần sớm tháo gỡ khó khăn giao thông ở xã biên giới Bản Máy

Cần sớm tháo gỡ khó khăn giao thông ở xã biên giới Bản Máy

Mặc dù đã nhận được sự quan tâm, đầu tư của Trung ương và tỉnh Tuyên Quang, song do địa hình chia cắt, lại thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai nên đến nay nhiều tuyến đường trên địa bàn xã Bản Máy đã bị xuống cấp trầm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống người dân.

Nâng giá trị nông sản từ đổi mới tư duy sản xuất

Nâng giá trị nông sản từ đổi mới tư duy sản xuất

Đổi mới tư duy sản xuất là bước chuyển dịch tất yếu từ chạy theo số lượng, sản lượng sang tư duy kinh tế tập thể, tập trung vào chất lượng, giá trị gia tăng và nhu cầu thị trường. Đây là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Chinh phục đỉnh Pha Luông hùng vỹ

Chinh phục đỉnh Pha Luông hùng vỹ

Pha Luông, đỉnh núi cao nhất Khu du lịch quốc gia Mộc Châu (Sơn La), từng được nhà thơ Quang Dũng khắc họa hùng vĩ trong bài thơ Tây Tiến. Ngày nay, nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn để chinh phục độ cao 2.000m, săn mây và khám phá thiên nhiên.

16 năm gieo hy vọng vùng cao

16 năm gieo hy vọng vùng cao

Chương trình phẫu thuật nhân đạo thường niên do Câu lạc bộ Sala phối hợp cùng các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ khu vực phía Bắc và đoàn chuyên gia đến từ Hoa Kỳ thực hiện đã và đang mang lại niềm hy vọng lớn lao cho người dân địa phương...

Nghệ An: Gieo mầm tri thức cho trẻ Đan Lai

Nghệ An: Gieo mầm tri thức cho trẻ Đan Lai

Giữa vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, Nghệ An, nơi đường đến trường của trẻ em Đan Lai quanh năm gập ghềnh, có một ngôi nhà chung sáng đèn mỗi tối. Ở đó, những người lính Biên phòng Môn Sơn không chỉ là người bảo vệ biên cương, mà còn là “người cha” nuôi dưỡng tri thức và ước mơ cho thế hệ trẻ.

Phụ nữ làm kinh tế giỏi góp phần giảm nghèo bền vững

Phụ nữ làm kinh tế giỏi góp phần giảm nghèo bền vững

Trong những năm gần đây, thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, nhiều hội viên phụ nữ xã Đan Thượng, tỉnh Phú Thọ đã mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất, phát triển kinh tế, từng bước nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống và chung tay thực hiện hiệu quả công tác xóa đói, giảm nghèo tại địa phương. 

Nghĩa tình chiến sỹ biên phòng xây trường nơi vùng biên

Nghĩa tình chiến sỹ biên phòng xây trường nơi vùng biên

Thực hiện chủ trương của Chính phủ và chỉ đạo của UBND tỉnh Gia Lai về xây dựng hệ thống Trường Phổ thông Nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở tại các xã biên giới, những ngày này, trên công trường xây dựng Trường Phổ thông Nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Ia Púch, không khí lao động đang diễn ra khẩn trương.

Vùng Mận hậu Sơn La xây dựng thương hiệu nông sản, tạo sinh kế bền vững

Vùng Mận hậu Sơn La xây dựng thương hiệu nông sản, tạo sinh kế bền vững

Những ngày này, tại xã biên giới Lóng Phiêng (Sơn La), người dân đang bước vào cao điểm thu hoạch mận hậu. Niên vụ 2026, thời tiết thuận lợi, cây mận sinh trưởng tốt, đạt năng suất, chất lượng hơn so với năm trước. Tuy nhiên, niềm vui được mùa của người dân vẫn chưa thực sự trọn vẹn khi giá bán giảm và việc tiêu thụ còn gặp nhiều khó khăn.

Mùa thu hoạch dứa ở Na Sang

Mùa thu hoạch dứa ở Na Sang

Những ngày này, trên các triền đồi xã Na Sang, tỉnh Điện Biên, cây dứa bước vào chính vụ thu hoạch. Sản lượng cao, giá bán ổn định, thị trường tiêu thụ thuận lợi đang mang lại nguồn thu nhập đáng kể, góp phần nâng cao đời sống người dân.

Lai Châu có nhiều tiềm năng phát triển du lịch khám phá thiên nhiên

Lai Châu có nhiều tiềm năng phát triển du lịch khám phá thiên nhiên

Lai Châu - mảnh đất nơi cực Tây Tổ quốc, không chỉ được biết đến bởi bản sắc văn hóa đa dạng mà còn gây ấn tượng mạnh mẽ bởi những dãy núi cao hùng vĩ, quanh năm mây mù bao phủ, khí hậu 4 mùa trong một ngày. Những đỉnh núi nơi đây không chỉ là thử thách đối với những người ưa khám phá thiên nhiên, mà còn là biểu tượng của vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ tạo hóa của thiên nhiên.

Lan toả phong trào hiến máu cứu người ở vùng biên

Lan toả phong trào hiến máu cứu người ở vùng biên

Hiến máu cứu người đang dần trở thành phong trào tự giác tại tỉnh Lạng Sơn. Không chỉ cán bộ, viên chức, người lao động trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, mà đông đảo bà con các dân tộc xứ Lạng cũng tình nguyện đăng ký.