Từ những con trâu, con bò, đàn gia cầm được hỗ trợ, nguồn vốn ưu đãi được vay để đầu tư sản xuất, nhiều hộ nghèo, cận nghèo ở Thanh Hóa đang từng bước tạo dựng sinh kế, nâng cao thu nhập và cải thiện cuộc sống. Không chỉ giúp người dân có thêm tư liệu sản xuất, các chính sách hỗ trợ còn tạo điều kiện để mỗi gia đình chủ động phát triển kinh tế, từng bước thoát nghèo.
Đúng đối tượng, đúng nhu cầu
Ghi nhận tại xã Thạch Quảng, nơi hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc Mường, những con giống, nguồn vốn được trao đúng nhu cầu đang được người dân sử dụng để gây dựng sinh kế, tạo nguồn thu và ổn định cuộc sống.
Mang trong mình căn bệnh ung thư, sức khỏe của anh Nguyễn Đình Chinh, thôn Thắng Lợi, xã Thạch Quảng trụ cột chính trong gia đình, ngày càng yếu. Không thể làm những công việc nặng nhọc, kinh tế gia đình trước đây chủ yếu trông vào mấy sào ruộng và cây mía. Thu nhập ít ỏi khiến gia đình anh vẫn thuộc diện hộ nghèo. Năm 2025, từ chính sách hỗ trợ sinh kế của địa phương, gia đình anh Chinh được hỗ trợ 16 triệu đồng mua một con trâu cái sinh sản. Với gia đình vốn thiếu tư liệu sản xuất, con trâu trở thành nguồn tài sản để bắt đầu một hướng làm ăn mới.
Sau thời gian chăm sóc, trâu mẹ sinh nghé. Gia đình bán một lứa nghé, lấy số tiền thu được cùng nguồn vốn vay ưu đãi 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để tiếp tục đầu tư. Anh Chinh mua thêm hai con trâu, sửa sang chuồng trại và trồng cỏ làm thức ăn tại chỗ. Đến nay, gia đình có hai trâu cái đang mang thai và một trâu đực. Từ một con trâu được hỗ trợ ban đầu, đàn vật nuôi từng bước được gây dựng, trở thành nguồn tài sản để gia đình tiếp tục quay vòng phát triển kinh tế.
Gia đình anh Chinh còn được Chi hội Phụ nữ thôn Thắng Lợi hỗ trợ 20 con ngan giống từ chương trình “thu gom phế liệu, bán lấy tiền hỗ trợ mua con giống cho hội viên phụ nữ nghèo”. Đàn ngan phát triển, sinh sản, đến nay đã lên tới hàng trăm con. Sức khỏe yếu, không làm được việc nặng, anh Chinh ở nhà phụ vợ chăm sóc đàn trâu, cắt cỏ, nuôi ngan. Những công việc phù hợp với sức khỏe giúp anh vẫn có thể cùng vợ duy trì sản xuất, chăm lo kinh tế gia đình.
Mô hình nuôi vịt từ nguồn vốn ưu đãi. Ảnh: Việt Hoàng/TTXVN
Anh Chinh cho biết, trước đây cuộc sống gia đình rất chật vật, bản thân thường xuyên đau ốm nên việc làm kinh tế càng khó khăn. Nhờ được hỗ trợ con giống và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, gia đình có thêm điều kiện phát triển chăn nuôi, cuộc sống từng bước ổn định hơn.
Cũng bắt đầu từ một con trâu cái được hỗ trợ, gia đình anh Trương Văn Thơm, hộ cận nghèo ở thôn Thắng Lợi, đang từng bước tạo dựng sinh kế. Gia đình có mấy sào ruộng, vợ thường xuyên đau ốm, con trai đầu cũng bệnh tật, trong khi thu nhập chính dựa vào công việc lao động tự do của anh Thơm nên không ổn định. Cuộc sống vì thế nhiều năm gặp khó khăn. Năm 2025, gia đình anh được hỗ trợ 16 triệu đồng mua trâu cái sinh sản. Con trâu sau đó sinh lứa đầu tiên. Số tiền bán nghé được anh tiếp tục quay vòng để phát triển chăn nuôi.
Tận dụng lợi thế vườn rộng, đất đồi, anh trồng cỏ làm thức ăn cho trâu. Khi được Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay ưu đãi 50 triệu đồng, anh tiếp tục mua thêm trâu cái. Đến nay, gia đình có hai trâu cái cùng đàn ngan, gà. Nguồn thu từ chăn nuôi giúp gia đình từng bước ổn định cuộc sống. Đặc biệt, khi kinh tế có chuyển biến, anh Thơm đã có điều kiện xây dựng lại căn nhà kiên cố thay cho ngôi nhà cũ xuống cấp, dột nát trước đây.
“Có đàn trâu phát triển tốt, có nhà ở kiên cố, tôi càng có thêm động lực làm ăn. Gia đình phấn đấu thoát nghèo trong năm 2026”, anh Thơm chia sẻ.
Những thay đổi từ hai gia đình cho thấy, khi nguồn hỗ trợ được gắn với sinh kế phù hợp, người dân không chỉ nhận sự giúp đỡ mà còn có điều kiện biến nguồn lực ban đầu thành tài sản và thu nhập bền vững, dần vươn lên thoát nghèo.
Gắn hỗ trợ với khả năng tự vươn lên của người dân
Lãnh đạo xã Thạch Quảng (Thanh Hóa) thăm mô hình phát triển kinh tế trên địa bàn. Ảnh: Việt Hoàng/TTXVN
Hiện xã Thạch Quảng có 101 hộ nghèo, với 357 nhân khẩu và 106 hộ cận nghèo, với 464 nhân khẩu. Phần lớn các hộ còn khó khăn về sinh kế, vốn sản xuất hoặc gặp những trở ngại về sức khỏe, việc làm và điều kiện kinh tế.
Theo ông Tống Văn Vang, Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Quảng, địa phương xác định hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo phải gắn với tạo sinh kế, phù hợp điều kiện thực tế của từng gia đình. Bên cạnh thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách, xã chú trọng rà soát nhu cầu, khả năng sản xuất của từng hộ để lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp; đồng thời tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để đầu tư chăn nuôi, sản xuất.
“Điều quan trọng là hỗ trợ phải đúng đối tượng, đúng nhu cầu và giúp người dân có điều kiện tự làm ăn, tạo thu nhập. Khi được hỗ trợ con giống, vốn vay, người dân phải biết chăm sóc, phát triển đàn vật nuôi, sử dụng vốn đúng mục đích và tiếp tục quay vòng để tạo sinh kế lâu dài”, ông Vang cho biết.
Năm 2026, xã Thạch Quảng phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo 1,43%. Để thực hiện mục tiêu này, xã tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, người dân vùng đồng bào dân tộc thuộc vùng đặc biệt khó khăn bảo đảm đúng đối tượng; đồng thời triển khai các tiểu dự án giảm nghèo bền vững, hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất nông nghiệp, đa dạng hóa sinh kế, cải thiện dinh dưỡng và giảm nghèo thông tin.
Cùng với nguồn lực từ các chương trình, chính sách, địa phương chú trọng phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể và cộng đồng. Ở thôn Thắng Lợi, Chi hội Phụ nữ thôn có 144 hội viên, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mường. Từ thực tế đời sống hội viên, Chi hội triển khai mô hình thu gom phế liệu, bán lấy tiền mua con giống hỗ trợ phụ nữ nghèo.
Theo chị Quách Thị Lan, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Thắng Lợi, cách làm này giúp các gia đình khó khăn có thêm tư liệu sản xuất. Khi đàn vật nuôi phát triển, người dân có thể tiếp tục nhân đàn, bán con giống hoặc tạo nguồn thu để cải thiện cuộc sống.
Từ những việc làm ở cơ sở, nguồn lực giảm nghèo được kết nối theo nhiều hướng: Nhà nước hỗ trợ chính sách, ngân hàng cung cấp vốn ưu đãi, đoàn thể và cộng đồng cùng chung tay, còn người dân trực tiếp tổ chức sản xuất, sử dụng và phát huy nguồn lực được hỗ trợ.
Thanh Hóa cũng tiếp tục triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030; rà soát từng tiêu chí, chỉ tiêu thành phần, xác định nội dung còn thiếu, nguồn lực thực hiện, cơ quan chủ trì và thời hạn hoàn thành; đồng thời lồng ghép hiệu quả với các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Các tiểu dự án giảm nghèo bền vững, hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, đa dạng hóa sinh kế, cải thiện dinh dưỡng và giảm nghèo thông tin tiếp tục được triển khai. Cùng với đó, việc chuẩn hóa cơ sở dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo được chú trọng nhằm bảo đảm các chính sách hỗ trợ đúng đối tượng, đúng chính sách.
Tỉnh cũng tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa, sự tham gia của cộng đồng dân cư, doanh nghiệp, hợp tác xã trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển sản xuất, bảo vệ môi trường, chỉnh trang khu dân cư và nâng cao đời sống người dân.
Ở Thạch Quảng, hiệu quả của những chính sách ấy trước hết được nhìn thấy từ những thay đổi trong từng gia đình. Một con trâu được hỗ trợ đã sinh thêm nghé; tiền bán nghé lại được dùng để mua thêm trâu. Một khoản vay ưu đãi trở thành chuồng trại, con giống. Những con ngan được hỗ trợ tiếp tục sinh sôi, tạo thêm nguồn thu.
Với những hộ từng phải chật vật lo cuộc sống từng ngày, đó là những bước tiến không lớn về quy mô nhưng có ý nghĩa thiết thực. Khi người dân có tư liệu sản xuất, biết sử dụng vốn và có điều kiện quay vòng nguồn lực, hỗ trợ giảm nghèo không dừng ở việc giúp một gia đình vượt qua khó khăn trước mắt, mà tạo nền tảng để họ từng bước tự chủ về sinh kế, nâng cao thu nhập và hướng tới thoát nghèo bền vững./.
