Đồng bào Chăm tỉnh Ninh Thuận có hơn 100 bài thuốc Nam gia truyền

Đồng bào Chăm tỉnh Ninh Thuận có hơn 100 bài thuốc Nam gia truyền
Lương y Thành Ngọc Bính bắt mạch, bốc thuốc cho bệnh nhân. Ảnh: sggp.org.vn
Lương y Thành Ngọc Bính bắt mạch, bốc thuốc cho bệnh nhân. Ảnh: sggp.org.vn

Tại Ninh Thuận, người Chăm làm nghề thuốc Nam tập trung chủ yếu ở hai thôn An Nhơn và Phước Nhơn, xã Xuân Hải, huyện Ninh Hải. Theo các lương y cao tuổi, từ lâu người Chăm đã biết sử dụng các bộ phận như lá, rễ, thân của các loại cây có hoạt tính cao để bào chế các loại thuốc Nam chữa bệnh rất hiệu nghiệm. Cây thuốc được bà con trồng trong vườn nhà, thu hái ở các vùng rừng, đồi núi. Nghề thuốc Nam được ông bà, cha mẹ truyền lại cho con cháu từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi gia đình người Chăm đều có một bí quyết bốc thuốc riêng, tuyệt đối không truyền cho người ngoài. 

Theo Hội Đông y tỉnh Ninh Thuận, người Chăm sử dụng hơn 300 loài cây thuốc thuộc 97 họ thực vật để bào chế khoảng 677 bài thuốc dùng phòng và chữa bệnh. Thuốc Nam của người Chăm chữa được nhiều bệnh thông thường như: chống viêm, giảm đau, thấp khớp; cảm sốt, thanh nhiệt; sốt rét; ho, hen suyễn; cao huyết áp và các bệnh về máu; các bệnh ở gan mật; thuốc điều hòa kinh nguyệt; thuốc bổ tăng cường sinh lực, nhưng chữa nổi trội là chữa bệnh về xương khớp, đau nhức cơ thể, đau thần kinh tọa, các bệnh về phụ nữ, đau dạ dày…Thị trường tiêu thụ thuốc Nam của người Chăm không những ở nhiều địa phương trong nước mà còn ở Thái Lan, Trung Quốc, Lào, Campuchia. Chủ tịch Hội Đông y tỉnh Ninh Thuận, Dược sĩ Nguyễn Xuân Tuyển cho biết, nền y học và dược học cổ truyền của người Chăm hình thành và phát triển từ tích lũy kinh nghiệm, kiến thức sử dụng các cây thuốc có trong tự nhiên để chữa bệnh. Đồng thời, có sự kết hợp giao lưu với các nền y học và dược học của người Kinh, người Raglai và một số nước trong khu vực. Hiện tại, có 100 bài thuốc gia truyền của người Chăm được Sở Y tế Ninh Thuận và Hội Đông y tỉnh cấp chứng nhận là bài thuốc gia truyền dòng tộc. 

Lương y Lương Nhỉ (80 tuổi, ở xã Xuân Hải) chia sẻ, các thầy thuốc trước khi chữa bệnh đều luôn hỏi triệu chứng của bệnh, bắt mạch, hỏi thói quen ăn uống, sinh hoạt, lao động rồi mới bốc thuốc. Đặc thù nghề thuốc Nam của người Chăm là bà con đi bán thuốc khắp nơi, có khi đi vài ba tháng bán hết thuốc mới trở về nhà. Người bệnh uống hết thuốc chỉ cần gọi điện thoại, các thầy sẽ gửi thuốc đến. Người đi bán ở xa hết thuốc gọi điện thoại về, người nhà sẽ gửi thuốc theo ô tô, tàu hỏa đến tận nơi. Thuốc Nam được sơ chế thành phiến, xay thành bột, viên tễ. Tùy từng vị thuốc mà mỗi thang có giá bán trung bình từ 30 - 50 ngàn đồng hoặc cao hơn. 

Hội Đông y tỉnh Ninh Thuận hiện có 700 người Chăm là hội viên, trong đó có 600 người Chăm ở xã Xuân Hải tham gia sinh hoạt Hội Đông y ở tất cả các cấp. Nhờ làm nghề thuốc nam kết hợp với chăn nuôi, trồng lúa nhiều hộ người Chăm đã trở nên khấm khá, con cái được học hành đàng hoàng. Riêng xã Xuân Hải có 4.245 hộ với 17.756 khẩu, trong đó dân tộc Chăm có 1.887 hộ với 8.695 khẩu. Tỷ lệ hộ nghèo giảm dần qua các năm, năm 2017 xã có 182 hộ nghèo, 365 hộ cận nghèo; trong đó hộ nghèo người Chăm chỉ có 79 hộ và 135 hộ cận nghèo. 

Người Chăm sống được với nghề thuốc không chỉ ở khả năng chữa bệnh mà còn nhờ vào nguồn dược liệu trong tự nhiên phong phú, đa dạng phân bố ở nhiều nơi trong tỉnh và các khu vực lân cận. Tuy nhiên, nhiều năm qua, người dân thu hái cây thuốc chủ yếu ở ngoài tự nhiên. Theo thống kê, lượng thuốc Nam khô được tiêu thụ tại xã Xuân Hải ước tính khoảng 300 tấn/năm, tương đương với 3.000 tấn dược liệu tươi khai thác ngoài tự nhiên. Với cách khai thác thiếu tính bền vững như đào bỏ cây lấy rễ, lấy củ, chặt cây bóc vỏ, lấy dây. Ngoài ra, khí hậu khô hạn, khắc nghiệt của Ninh Thuận đã làm cho cây thuốc tái sinh kém, một số loại cây thuốc quý hiếm bị khai thác cạn kiệt. Chị Nguyễn Hoàng Hồng Chiến (39 tuổi, người Chăm) có kinh nghiệm hơn 20 năm làm nghề thuốc nam cho biết, lâu nay chủ yếu mua cây thuốc ở đại lý thuốc nam về sơ chế rồi đi khám bệnh bốc thuốc. Hiện nay, nhiều vị thuốc không mua được vì nguồn dược liệu ngoài tự nhiên cạn kiệt. Để có vị thuốc tốt phải nhờ người quen đi lên vùng rừng Bác Ái, Vĩnh Hy của Ninh Thuận, hoặc vào Bình Thuận rồi lên tận Lâm Đồng cả tháng tìm. 

Để bảo tồn nguồn gen thuốc quý và chủ động được nguồn dược liệu, năm 2011, Hội Đông y tỉnh Ninh Thuận với sự hỗ trợ của Quỹ Môi trường toàn cầu triển khai dự án “Xây dựng mô hình trình diễn, bảo tồn nghề thuốc nam truyền thống của đồng bào dân tộc Chăm tỉnh Ninh Thuận” với tổng kinh phí 50.000 USD. Xây dựng mô hình vườn bảo tồn cây thuốc trong vườn 30 hộ gia đình ở xã Xuân Hải để lưu trữ nguồn gen cây thuốc và tạo nguồn nguyên liệu làm thuốc cho hộ gia đình. Đồng thời, xây dựng vườn bảo tồn hơn 500 mét vuông ở thôn An Nhơn trồng 42 cây dược liệu quý như: Bao Vỏ, Xạ Đen, Huyết Rồng, Vú Bò, Cam Đường, Bình Vôi, Chùm Ngây, Nữ Hoàng Cung, chè Vằng và những cây thuốc được người Chăm sử dụng với khối lượng lớn. 

Chương trình góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng người Chăm về sử dụng bền vững nguồn dược liệu thuốc Nam. Tuy nhiên, thời gian qua công tác bảo tồn nguồn giống cây thuốc cũng gặp không ít khó khăn, một phần do tình hình thời tiết bất lợi như hạn hán, lũ lụt xảy ra khiến cây thuốc bị chết. Một số gia đình tất cả các thành viên đi bán thuốc thường xuyên không có người chăm sóc vườn thuốc nên hiệu quả phát triển cây thuốc chưa cao. Bên cạnh đó, nguồn giống cây thuốc quý hiếm cũng rất khó sưu tầm, di thực và ươm giống để nhân rộng. 

Chủ tịch Hội Đông y tỉnh Ninh Thuận, Dược sĩ Nguyễn Xuân Tuyển cho hay, bảo tồn nguồn cây thuốc cũng chính là bảo tồn và phát triển nghề thuốc của người Chăm. Tỉnh Ninh Thuận hiện đang phối hợp các cơ quan khoa học tiến hành triển khai dự án điều tra tổng thể cây thuốc, vị thuốc trên địa bàn tỉnh để lưu giữ, phát triển nguồn gen các cây thuốc quý có nguy cơ tuyệt chủng cao; trong đó có bao gồm bảo tồn những cây thuốc quý của người Chăm. Đồng thời, các cơ quan chuyên môn nghiên cứu trồng và phát triển các loại cây dược liệu quý cho giá trị kinh kế cao để chuyển giao cho bà con nhân rộng, đảm bảo nguồn cây dược liệu và nâng cao thu nhập cho người dân. 

Hội Đông y tỉnh, Sở Y tế thường xuyên mở các lớp tập huấn, tổ chức hội nghị thầy thuốc giỏi người Chăm để chia sẻ kinh nghiệm chữa bệnh, những bài thuốc hay. Đưa vào sử dụng các máy bào thuốc, sấy thuốc chất lượng cao, nâng cao các kỹ thuật thu hái, bào chế, sao tẩm và bảo quản các loại thuốc. Bên cạnh đó, các đơn vị tiếp tục sưu tầm và xây dựng hồ sơ khoa học các cây thuốc, vị thuốc bổ sung vào danh mục các bài thuốc chữa bệnh của người Chăm in thành tài liệu xuất bản. 

Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Hải Nguyễn Thị Thanh Dịp cho biết, nguồn cây thuốc hiện đang cạn kiệt dần, nếu không bảo tồn trồng tự túc thì sớm muộn nghề thuốc Nam cũng sẽ mai một. Để bảo tồn, nhân giống các loại cây thuốc quý hiếm của Ninh Thuận, chính quyền địa phương đã có kế hoạch mở rộng vườn thuốc nam tập trung lên trên 1.000 mét vuông. Các cấp, ngành tiếp tục tuyên truyền để người dân trồng, khai thác và sử dụng bền vững nguồn cây thuốc thì mới giữ vững được nghề thuốc Nam. Phối hợp Hội Đông y tỉnh, các ban ngành có kế hoạch xây dựng Đề án bảo hộ nhãn hiệu tập thể “Thuốc Nam người Chăm Ninh Thuận”, “Làng nghề truyền thống thuốc Nam gia truyền dân tộc Chăm xã Xuân Hải”. 
Nguyễn Thành
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Gần dân, sát dân từ mô hình chính quyền mới

Gần dân, sát dân từ mô hình chính quyền mới

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Thái Nguyên đang từng bước tạo ra những chuyển biến rõ nét trong tổ chức bộ máy, cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

Giúp người dân biên giới có thêm nguồn lực vươn lên thoát nghèo bền vững

Giúp người dân biên giới có thêm nguồn lực vươn lên thoát nghèo bền vững

Với phương châm “Cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc”, trong giai đoạn 2015 - 2025, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai hiệu quả hàng chục mô hình, chương trình sinh kế. Những việc làm thiết thực của các chiến sĩ quân hàm xanh không chỉ giúp đồng bào vùng biên giới, biển đảo thoát nghèo bền vững mà còn góp phần xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc.

Tuyên Quang: Khẩn trương khắc phục thiệt hại sau dông lốc

Tuyên Quang: Khẩn trương khắc phục thiệt hại sau dông lốc

Ngay sau trận mưa dông kèm lốc, sét xảy ra trong đêm 7/5 và rạng sáng ngày 8/5, các địa phương trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã khẩn trương huy động lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, ổn định đời sống và sản xuất.

Chủ động vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, tạo động lực phát triển mới

Chủ động vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, tạo động lực phát triển mới

Trong hai ngày 7 và 8/5, Đoàn kiểm tra, giám sát số 20 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư do đồng chí Hoàng Công Huấn, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương làm Trưởng đoàn đã làm việc với Đảng ủy HĐND tỉnh và Đảng ủy UBND tỉnh Tuyên Quang về việc lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai một số nhiệm vụ chính trị trọng tâm theo Quyết định số 20-QĐNS/TW ngày 23/2/2026 của Bộ Chính trị.

Tây Ninh: Lớp học tiếng Việt giúp trẻ em dân tộc tự tin vào lớp Một

Tây Ninh: Lớp học tiếng Việt giúp trẻ em dân tộc tự tin vào lớp Một

Tỉnh Tây Ninh hiện có 17 dân tộc thiểu số sinh sống với 13.594 hộ và hơn 36.900 người, chiếm khoảng 1,13% dân số toàn tỉnh. Trong hành trình xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng biên, những lớp học tiếng Việt dành cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một ở Tây Ninh được triển khai nhằm tháo gỡ rào cản ngôn ngữ, tạo cơ hội tiếp cận tri thức công bằng cho trẻ em dân tộc thiểu số, góp phần hình thành thế hệ công dân mới có tri thức, nhưng vẫn gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Đổi thay trên quê hương cách mạng Pú Nhung

Đổi thay trên quê hương cách mạng Pú Nhung

Xã Pú Nhung, tỉnh Điện Biên là xã anh hùng, căn cứ cách mạng quan trọng trong kháng chiến chống Pháp, đồng thời là quê hương của Anh hùng liệt sĩ Vừ A Dính.

Từ một vùng đất còn nhiều khó khăn, nay trên những sườn đồi ở Pú Nhung, màu xanh của cà phê, mắc ca đang dần thay thế diện tích hoa màu kém hiệu quả. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng đã mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân.

Gia Lai đầu tư 288 tỷ đồng nâng cấp y tế cơ sở vùng biên giới, đặc biệt khó khăn

Gia Lai đầu tư 288 tỷ đồng nâng cấp y tế cơ sở vùng biên giới, đặc biệt khó khăn

Ngày 7/5, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch cho biết, tỉnh đang triển khai kế hoạch đầu tư toàn diện hệ thống y tế cơ sở, tập trung tại các xã biên giới, vùng đặc biệt khó khăn nhằm nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội và giảm tải cho tuyến trên.

Chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức là người dân tộc thiểu số

Chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức là người dân tộc thiểu số

Tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số đủ phẩm chất, uy tín và năng lực, chuyên nghiệp hóa để đáp ứng nhiệm vụ trong tình hình mới. Đặc biệt, nhấn mạnh việc gắn mục tiêu phát triển nguồn nhân lực này với mục tiêu giảm nghèo đa chiều bền vững tại cơ sở. Đây được xem là bước đi mang tính chiến lược nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Nghệ An dự kiến ngày 20/5 sẽ hoàn thành 95 căn nhà cho người dân vùng thiên tai

Nghệ An dự kiến ngày 20/5 sẽ hoàn thành 95 căn nhà cho người dân vùng thiên tai

Ngày 7/5, ông Mạc Văn Nguyên, Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai, tỉnh Nghệ An cho biết, do chịu ảnh hưởng nặng nề của các cơn bão số 3, 5 và 10 năm trước, địa bàn xã biên giới Nhôn Mai chịu thiệt hại lớn về tài sản và nhà ở của nhân dân. Trong đó, nhiều khu vực ở các bản làng xảy ra sạt lở đất, lũ quét, khiến hàng trăm ngôi nhà bị cuốn trôi, hư hỏng nặng và phải tổ chức di dời khẩn cấp nhằm đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân.

Lào Cai: Nhiều nhà dân nứt, lún nghi do ảnh hưởng công trình xây dựng lớn

Lào Cai: Nhiều nhà dân nứt, lún nghi do ảnh hưởng công trình xây dựng lớn

Nhiều hộ dân tại thôn 11, xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai bức xúc và lo sợ khi tường nhà xuất hiện nhiều vết nứt, sụt lún do một công trình liền kề đang thi công gây ra. Công trình này đã hoàn thiện phần thô 4 tầng, đang dựng dầm cột để lên tầng 5 với diện tích xây dựng mặt sàn gần 3.000m2. Xung quanh công trình có quây rào kín. Tuy nhiên, phần thi công trên cao không có rào hay quây bạt chắn nên có hiện tượng vữa, xi măng, vật liệu xây dựng rơi xuống đường và vào khu vực nhà người dân sinh sống xung quanh.

72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ: Khởi sắc ở vùng căn cứ địa cách mạng

72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ: Khởi sắc ở vùng căn cứ địa cách mạng

Xã Mường Phăng (tỉnh Điện Biên) là vùng căn cứ địa cách mạng, nơi đặt Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tại đây, bằng tài thao lược quân sự, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Tổng tham mưu đã đưa ra những quyết sách đúng đắn làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.” Năm tháng qua đi, Mường Phăng đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.

Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công

Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công

Những năm qua, cấp ủy, chính quyền các cấp ở Đồng Nai đặc biệt quan tâm phong trào thi đua “Dân vận khéo”. Phong trào đã nâng cao nhận thức, trách nhiệm và thực hiện phong cách dân vận của công chức, viên chức, đảng viên theo phương châm: “Gần dân, trọng dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với nhân dân” góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với Đảng và Nhà nước, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân.

Khánh Hòa chủ động kiểm soát sốt rét, hướng tới mục tiêu loại trừ

Khánh Hòa chủ động kiểm soát sốt rét, hướng tới mục tiêu loại trừ

Từ đầu năm đến nay, tỉnh Khánh Hòa ghi nhận 4 ca mắc sốt rét, tập trung tại khu vực miền núi Khánh Vĩnh. Ngành Y tế tỉnh khuyến cáo người dân tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng, chống sốt rét; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền với phương châm "gõ cửa từng nhà".

Tạo đà bứt phá kinh tế từ 'đòn bẩy' cơ sở hạ tầng

Tạo đà bứt phá kinh tế từ 'đòn bẩy' cơ sở hạ tầng

Nằm ở phía Bắc của tỉnh Tuyên Quang, Thắng Mố là xã vùng cao núi đá với địa hình chia cắt, giao thông đi lại khó khăn, đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn. Toàn xã hiện có 2.627 hộ với 15.866 nhân khẩu, trong đó tỷ lệ hộ nghèo chiếm trên 50%, hộ cận nghèo hơn 13%. Nguồn nước sinh hoạt và sản xuất chưa ổn định… Những con số ấy không chỉ phản ánh thực trạng, mà còn gợi lên một vùng đất vẫn đang loay hoay tìm hướng thoát nghèo bền vững.

Đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống người dân miền núi

Đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống người dân miền núi

Thời gian qua, việc ứng dụng Kiosk thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Mậu A, tỉnh Lào Cai đã giúp người dân thực hiện thủ tục hành chính nhanh chóng, thuận tiện hơn; qua đó góp phần nâng cao chất lượng phục vụ ngay từ cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng chính quyền điện tử.

Nỗi lo nước sạch của người dân vùng biên Thanh Thủy

Nỗi lo nước sạch của người dân vùng biên Thanh Thủy

Tại xã Thanh Thủy, Tuyên Quang, hệ thống cấp nước sinh hoạt xuống cấp sau nhiều năm khai thác, khiến nguồn nước không ổn định và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh. Chính quyền địa phương đang triển khai các giải pháp khắc phục, hướng tới nâng cấp hệ thống nhằm bảo đảm nhu cầu sinh hoạt cho người dân.

Ngôi nhà Đại đoàn kết - biểu tượng xây dựng nông thôn mới tại Ninh Bình

Ngôi nhà Đại đoàn kết - biểu tượng xây dựng nông thôn mới tại Ninh Bình

Trên những miền quê Ninh Bình đã có rất nhiều ngôi nhà khang trang được dựng nên từ chương trình xây nhà Đại đoàn kết. Đây chính là biểu tượng của sự sẻ chia, giúp những gia đình nghèo có cơ hội vươn lên trong đời sống, góp phần tô thắm thêm truyền thống đoàn kết dân tộc và là biểu tượng trong xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Điện Biên tăng tốc xây dựng trường nội trú ở biên giới

Điện Biên tăng tốc xây dựng trường nội trú ở biên giới

Hiện nay, tại các xã biên giới tỉnh Điện Biên, nhiều dự án Trường Phổ thông Nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở đang được triển khai đồng loạt. Với yêu cầu tiến độ cao, các đơn vị thi công đang tập trung nhân lực, máy móc, đẩy nhanh tiến độ để kịp đưa công trình vào sử dụng trong năm học mới.

Chủ động dự phòng, ngăn dịch bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng

Chủ động dự phòng, ngăn dịch bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng

Lào Cai đang bước vào thời điểm giao mùa, thời tiết diễn biến phức tạp, một số bệnh truyền nhiễm có xu hướng mắc cao hơn so với cùng kỳ năm trước như: quai bị, tay - chân - miệng, dại, thủy đậu, tiêu chảy... Ngành Y tế Lào Cai đã và đang triển khai nhiều giải pháp phòng, chống, ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe của cộng đồng ngay từ tuyến cơ sở.

Hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả dông lốc, ổn định sản xuất và đời sống

Hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả dông lốc, ổn định sản xuất và đời sống

Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện các địa phương bị thiệt hại bởi dông lốc, mưa đá, gió giật mạnh đã chỉ đạo các lực lượng chức năng hỗ trợ, giúp đỡ người dân khắc phục hậu quả thiên tai, ổn định sản xuất và đời sống. đồng thời thăm hỏi, động viên người bị thương và tiếp tục rà soát, thống kê, đánh giá thiệt hại.