Từ cửa khẩu quốc tế hiện đại đến các thôn bản vùng sâu, vùng xa nơi biên cương xứ Lạng, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và đời sống của người dân. Đồng hành trong hành trình ấy cùng nhân dân là những cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh. Họ không chỉ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ mà còn trở thành những người hướng dẫn tận tình về công nghệ, giúp người dân vùng biên tiếp cận môi trường số một cách gần gũi, hiệu quả.
Hiện đại hóa quản lý cửa khẩu
Những ngày cuối tháng 6/2026, tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, tỉnh Lạng Sơn, hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu diễn ra sôi động. Hàng nghìn lượt người và phương tiện qua lại mỗi ngày tạo nên bức tranh giao thương nhộn nhịp trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc. Trước đây, nhiều thủ tục kiểm soát, khai báo được thực hiện thủ công, mất nhiều thời gian chờ đợi, hiện nay phần lớn quy trình đã được số hóa. Trong khu vực làm thủ tục, cán bộ Biên phòng hướng dẫn người dân khai báo điện tử, hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật dữ liệu trên hệ thống và thực hiện thao tác kiểm tra thông tin bằng thiết bị chuyên dụng.
Nhờ ứng dụng công nghệ số, dữ liệu xuất nhập cảnh được kết nối đồng bộ, các hệ thống giám sát bằng camera hoạt động liên tục, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm an ninh, an toàn khu vực cửa khẩu. Quá trình kiểm tra, kiểm soát được thực hiện nhanh chóng, chính xác hơn, giảm đáng kể áp lực cho lực lượng chức năng và thời gian chờ đợi của người dân, doanh nghiệp.
Thiếu tá Tô Đức Long, Phó Trạm trưởng Trạm Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, tỉnh Lạng Sơn cho biết, đơn vị đang triển khai sâu rộng nhiều nội dung chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu. Nổi bật là việc vận hành phần mềm quản lý xuất nhập cảnh, áp dụng cổng kiểm soát tự động đối với công dân Việt Nam sử dụng giấy thông hành, dán mã vạch và quản lý dữ liệu tập trung. Các ứng dụng số đã giúp tối ưu hóa quy trình kiểm soát, rút ngắn thời gian làm thủ tục, nâng cao độ chính xác trong quản lý, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hành khách và doanh nghiệp.
Là hành khách thường xuyên qua lại cửa khẩu, bà Linh Thúy Hồng đến từ tỉnh Bắc Ninh đánh giá, việc áp dụng công nghệ số đã giúp các thủ tục thông quan trở nên đơn giản hơn trước rất nhiều. Người dân được các lực lượng hướng dẫn tận tình nên có thể nhanh chóng hoàn thành các bước khai báo, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.
Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chuyển đổi số tại khu vực cửa khẩu đã tạo động lực thúc đẩy hoạt động giao thương, phát triển kinh tế biên mậu và hội nhập quốc tế.
Những “hướng dẫn viên” công nghệ
Với các xã biên giới của tỉnh Lạng Sơn, hình ảnh những cán bộ biên phòng kiên trì hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng số đã trở nên quen thuộc. Ở nhiều thôn bản vùng sâu, vùng xa, nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc tiếp cận công nghệ số vẫn còn nhiều khó khăn. Không ít người dân lần đầu sử dụng điện thoại thông minh hoặc chưa từng thực hiện các giao dịch trực tuyến, sự đồng hành của lực lượng Biên phòng đã trở thành cầu nối quan trọng giúp người dân từng bước hòa nhập với xu thế phát triển chung.
Tại thôn 3, xã Quốc Việt, cán bộ Đồn Biên phòng Bình Nghi thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng số phục vụ đời sống. Từ việc tạo tài khoản dịch vụ công trực tuyến, cài đặt ứng dụng định danh điện tử VNeID, ứng dụng báo cháy 114 cho đến thanh toán không dùng tiền mặt, mọi thao tác đều được cán bộ hướng dẫn trực tiếp, cầm tay chỉ việc.
Theo Thượng tá Hoàng Văn Lĩnh, Chính trị viên Đồn Biên phòng Bình Nghi, tỉnh Lạng Sơn, thực hiện chương trình chuyển đổi số quốc gia, Đồn Biên phòng Bình Nghi đã tích cực triển khai xây dựng kế hoạch, thành lập tổ tư vấn, tập trung bồi dưỡng kiến thức, nắm vững công nghệ thông tin để có thể hướng dẫn người dân khu vực biên giới. Cùng đó, đơn vị triển khai dán các mã QR tại nhiều khu vực giáp biên để số hóa các nội dung liên quan tới pháp luật biên giới, các hoạt động của Bộ đội biên phòng, từ đó nhân dân hiểu và chấp hành pháp luật quản lý bảo vệ an ninh biên giới.
Ông Hà Văn Chiều, người dân thôn 3, xã Quốc Việt chia sẻ: Trước đây nhiều người còn e ngại khi sử dụng các ứng dụng trên điện thoại thông minh vì sợ thao tác sai gây mất dữ liệu cá nhân. Được Bộ đội Biên phòng hướng dẫn, bà con đã hiểu rõ hơn tiện ích của các ứng dụng chính thống cũng như chuyển đổi số, nhiều người đã mạnh dạn tiếp cận và sử dụng trong cuộc sống hằng ngày.
Không chỉ hỗ trợ kỹ năng số cơ bản, Bộ đội Biên phòng còn chú trọng tuyên truyền nâng cao nhận thức về an toàn thông tin và phòng chống tội phạm trên không gian mạng.
Ông Hứa Văn Đại, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn 3, xã Quốc Việt thông tin, Tổ công nghệ số cộng đồng của thôn hiện có 6 thành viên. Thời gian qua, cùng với chính quyền địa phương, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Bình Nghi đã tích cực tuyên truyền đến từng hộ dân về các ứng dụng số, cảnh báo các phương thức, thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng để người dân nâng cao cảnh giác. Những việc làm tưởng chừng nhỏ bé ấy lại mang ý nghĩa rất lớn đối với người dân vùng biên. Khi biết sử dụng điện thoại thông minh, người dân có thể tiếp cận thông tin nhanh hơn, thực hiện các thủ tục hành chính thuận lợi hơn, từng bước tham gia vào nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ.
Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đang triển khai nhiều mô hình chuyển đổi số hiệu quả tại khu vực biên giới như “Thông tin biên cương số”, “Hòm thư điện tử ẩn danh”… cùng nhiều sáng kiến ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý địa bàn. Những mô hình này giúp tăng cường tương tác giữa người dân với lực lượng chức năng, góp phần phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới.
Từ cửa khẩu quốc tế đến những bản làng xa xôi nơi phên giậu Tổ quốc, chuyển đổi số đang từng ngày lan tỏa bằng những hành động cụ thể, thiết thực. Trong hành trình ấy, những người lính quân hàm xanh đã tiên phong đưa công nghệ đến với nhân dân, góp phần xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số nơi địa đầu đất nước.
Sự đồng hành bền bỉ ấy đang tạo nên những đổi thay tích cực trong đời sống người dân vùng biên, mở ra cơ hội phát triển mới, thu hẹp khoảng cách số giữa miền núi và đồng bằng, góp phần xây dựng khu vực biên giới ngày càng giàu đẹp, văn minh và vững chắc./.
