Triển khai chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho người dân, ngành Y tế Điện Biên đang từng bước đưa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần người dân hơn, nhất là tại các xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa và biên giới.
Chương trình được tổ chức vào các ngày thứ Bảy, Chủ nhật với tần suất hai lần mỗi tháng, hướng tới mục tiêu từ năm 2026 mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, góp phần chuyển mạnh từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh.
Những chuyến xe mang "phòng khám" lên vùng cao
Một sáng cuối tuần tại Trạm Y tế xã biên giới Nà Hỳ, từ rất sớm, đông đảo người dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số đã có mặt chờ đến lượt khám sức khỏe miễn phí. Trong sân trạm y tế, các y, bác sĩ của Trung tâm Y tế Nậm Pồ khẩn trương lắp đặt máy siêu âm xách tay, máy điện tim, chuẩn bị dụng cụ lấy mẫu xét nghiệm để bắt đầu một ngày làm việc đặc biệt.
Khi công tác chuẩn bị hoàn tất, người dân lần lượt được đo huyết áp, khám lâm sàng, siêu âm, điện tim, tư vấn sức khỏe và hướng dẫn chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt phù hợp. Với nhiều người dân vùng biên, đây là lần đầu tiên được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ kỹ thuật ngay tại địa phương mà không phải vượt quãng đường xa đến cơ sở y tế.
Bác sĩ Lê Quang Điện, Giám đốc Trung tâm Y tế Nậm Pồ cho biết, mặc dù phần lớn người dân trên địa bàn đã có thẻ bảo hiểm y tế nhưng chưa hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ, thường chỉ đến cơ sở y tế khi đau ốm. Vì vậy, việc đưa bác sĩ cùng trang thiết bị đến tận xã, tận bản không chỉ giúp phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính để quản lý, điều trị kịp thời mà còn góp phần lập hồ sơ theo dõi sức khỏe cho người dân theo định hướng của Bộ Y tế.
Theo ông Điện, các đợt khám lưu động đều nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân. Không ít trường hợp sau khi được khám đã vận động người thân, hàng xóm cùng đến kiểm tra sức khỏe. Đây cũng là tín hiệu cho thấy nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe chủ động và khám sức khỏe định kỳ đang từng bước thay đổi.
Không chỉ ở xã Nà Hỳ, tại xã Thanh An, những ngày nghỉ cuối tuần cũng trở thành ngày làm việc của đội ngũ y tế. Theo bác sĩ Hoàng Thị Mai Thông, Phó trưởng khoa Khám bệnh, Trung tâm Y tế Thanh An, đơn vị xây dựng kế hoạch tổ chức hai đợt khám sức khỏe miễn phí mỗi tháng vào các ngày cuối tuần. Một tuần tổ chức khám tại trung tâm, tuần còn lại các y, bác sĩ và kỹ thuật viên mang theo máy siêu âm, máy X-quang lưu động cùng thiết bị lấy mẫu xét nghiệm xuống các trạm y tế xã để khám, tư vấn sức khỏe trực tiếp cho người dân.
Những chuyến công tác lưu động không chỉ giúp người dân vùng sâu, vùng xa được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ kỹ thuật ngay tại địa phương mà còn tạo điều kiện để đội ngũ tuyến trên trực tiếp hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế cơ sở. Những ngày nghỉ vì thế cũng trở thành những ngày làm việc của đội ngũ y, bác sĩ trên khắp địa bàn tỉnh.
Ở tuyến tỉnh, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên cũng huy động đầy đủ các chuyên khoa tham gia chương trình khám sức khỏe miễn phí. Theo bác sĩ Vũ Văn Hải, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên, mặc dù tổ chức vào ngày nghỉ nhưng bệnh viện vẫn bố trí đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng cùng hệ thống xét nghiệm, siêu âm, chẩn đoán hình ảnh hoạt động như ngày làm việc bình thường để bảo đảm chất lượng khám, sàng lọc và tư vấn sức khỏe cho người dân.
Sau khi được thông báo từ địa phương, bà Tòng Thị Thanh ở bản Noong Chứn, phường Mường Thanh đã đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh khám sức khỏe. Được kiểm tra tổng quát và được bác sĩ tư vấn chế độ sinh hoạt phù hợp, bà cho biết cảm thấy yên tâm hơn về tình trạng sức khỏe của mình. Theo bà, chương trình khám miễn phí là chính sách rất thiết thực, giúp người dân được chăm sóc sức khỏe ngay từ khi chưa phát hiện bệnh.
Hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe chủ động
Không chỉ được khám, phát hiện sớm bệnh tật, nhiều người dân ở vùng cao Điện Biên cũng đang dần thay đổi thói quen chăm sóc sức khỏe, chủ động khám định kỳ thay vì chỉ đến cơ sở y tế khi đau ốm.
Bà Lò Thị Lanh ở bản Na Ten, xã Sam Mứn cho biết, trước đây chỉ khi có bệnh bà mới đến cơ sở y tế. Nay được khám sức khỏe miễn phí ngay tại địa phương, bà biết rõ tình trạng sức khỏe của mình và được bác sĩ tư vấn chế độ điều trị, chăm sóc phù hợp. Theo bà, việc được khám ngay tại xã không chỉ giúp giảm chi phí, thời gian đi lại mà còn tạo sự yên tâm trong việc theo dõi sức khỏe.
Cùng với các xã vùng biên, chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cũng được triển khai đồng bộ tại các xã vùng cao thuộc khu vực Điện Biên Đông trước đây. Theo bác sĩ Đàm Thanh Tú, Giám đốc Trung tâm Y tế Điện Biên Đông, đơn vị hiện phụ trách công tác y tế tại 6 xã. Đây đều là những địa bàn vùng cao, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, việc tiếp cận các dịch vụ y tế của người dân trước đây còn hạn chế.
Ngay sau khi chương trình được triển khai, Trung tâm đã xây dựng kế hoạch, bố trí nhân lực tổ chức khám sức khỏe miễn phí tại 100% số xã được giao phụ trách. Đến nay, đã có 4.774 lượt người được khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí. Theo ông Tú, việc duy trì các đợt khám vào ngày thứ Bảy, Chủ nhật không chỉ giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn mà còn góp phần nâng cao nhận thức về khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm các bệnh mạn tính để theo dõi và điều trị kịp thời.
Sau hơn hai tháng triển khai, chương trình đã được tổ chức đồng bộ tại 45/45 xã, phường trên địa bàn tỉnh. Đến ngày 28/6/2026, toàn tỉnh có hơn 69.080 lượt người được khám, tư vấn sức khỏe miễn phí, đạt 10,19% dân số toàn tỉnh; trong đó có 11.285 người cao tuổi và 5.035 người mắc bệnh mạn tính được quản lý, theo dõi. Qua khám sàng lọc, các cơ sở y tế phát hiện 785 trường hợp mắc mới tăng huyết áp, đái tháo đường; 19.543 trường hợp mắc các bệnh khác và thực hiện 23.564 lượt chỉ định cận lâm sàng như siêu âm, X-quang, điện tim...
Để đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, ngành Y tế đã huy động 3.260 lượt cán bộ tham gia các đợt khám lưu động tại trạm y tế, điểm trạm và cộng đồng; trong đó có 235 lượt cán bộ tuyến tỉnh, 1.173 lượt cán bộ các trung tâm y tế, 1.507 lượt cán bộ trạm y tế, cùng sự tham gia của lực lượng quân y, quân y các đồn biên phòng và chính quyền cơ sở. Hàng nghìn lượt cán bộ y tế đã làm việc xuyên các ngày nghỉ cuối tuần để bảo đảm người dân ở vùng sâu, vùng xa được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngay tại địa phương.
Theo ông Phạm Văn Mẫn, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên, ngay sau khi có chỉ đạo của Bộ Y tế và lãnh đạo tỉnh, Sở Y tế đã xây dựng kế hoạch triển khai đồng bộ chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí trên toàn tỉnh. Các đơn vị chủ động bố trí nhân lực, trang thiết bị, tổ chức khám vào các ngày thứ Bảy, Chủ nhật với tần suất hai lần mỗi tháng, phấn đấu từ năm 2026 mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm.
Từ những điểm khám lưu động ở các xã vùng cao, vùng biên đến những phòng khám hoạt động xuyên ngày nghỉ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí đang từng bước đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn. Phía sau những chuyến khám ấy là sự tận tâm của đội ngũ y tế, gác lại ngày nghỉ để mang dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến tận cơ sở. Không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm, chương trình còn góp phần hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ, hướng tới mục tiêu quản lý sức khỏe toàn dân và chuyển mạnh từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh./.
