Việc bổ sung Vitamin A là rất cần thiết đối với sức khỏe, sự phát triển toàn diện của trẻ. Hằng năm, thông qua hai chiến dịch bổ sung Vitamin A cho trẻ em trong độ tuổi trên toàn quốc, tỷ lệ trẻ em uống Vitamin A thường xuyên được duy trì trên 98% (tương đương với hơn 6 triệu trẻ em từ 6 đến 59 tháng tuổi). Từ năm 1993 đến nay, hoạt động bổ sung Vitamin A cho trẻ em đã trở thành hoạt động thường niên của hơn 11.000 xã/phường trong toàn quốc. Do đó, Viện Dinh dưỡng Quốc gia lưu ý: ngày 1-2/6, phụ huynh nên cho trẻ trong độ tuổi đi uống vitamin A theo hướng dẫn của trạm y tế xã, phường.
Trong thời gian qua, Đảng, Chính phủ và ngành Y tế luôn đặc biệt quan tâm đến công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, trong đó có công tác phòng, chống suy dinh dưỡng, phòng, chống thiếu vi chất dinh dưỡng. Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể về cải thiện tình trạng dinh dưỡng cho người dân, như: tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em đã giảm nhanh, bền vững (tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân giảm từ 33,8% năm 2000 xuống còn 14,1% năm 2015 và tỷ lệ này là 11,6 % năm 2020). Theo số liệu giám sát dinh dưỡng hàng năm, Việt Nam đã thanh toán được tình trạng mù lòa do thiếu Vitamin A. Tình trạng thiếu Vitamin A huyết thanh, thiếu máu do thiếu sắt và thiếu các vi chất dinh dưỡng khác ngày càng được cải thiện. Kiến thức và thực hành dinh dưỡng đúng của người dân ngày càng được nâng cao...
Tuy nhiên, nước ta đang phải đối mặt với ba gánh nặng về dinh dưỡng (tình trạng suy dinh dưỡng đồng thời cùng tồn tại với thiếu vi chất dinh dưỡng và thừa cân béo phì), kèm theo xu hướng gia tăng của bệnh không lây nhiễm, nguyên nhân là do chế độ dinh dưỡng của người dân còn chưa hợp lý (tiêu thụ nhiều thịt, ít rau xanh quả chín,…) và thiếu hoạt động thể lực.
Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi (chiều cao theo tuổi) ở trẻ em dưới 5 tuổi còn ở mức cao (tỷ lệ này là 19,6% theo số liệu Tổng điều tra dinh dưỡng quốc gia năm 2019-2020) và có sự chênh lệch giữa các vùng nhất là vùng miền núi so với thành thị - nông thôn. Tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em lứa tuổi học đường (5-19 tuổi) tăng từ 8,5% năm 2010 lên thành 19% năm 2020. Tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng ở phụ nữ, trẻ em còn ở mức có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng, cụ thể tỷ lệ thiếu máu ở trẻ em dưới 5 tuổi là 19,6%; phụ nữ có thai là 25,6%; tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi thiếu vitamin A tiền lâm sàng là 9,5% và vẫn còn 58% trẻ em dưới 5 tuổi bị thiếu kẽm (theo kết quả tổng điều tra dinh dưỡng toàn quốc năm 2019-2020).
Suy dinh dưỡng thấp còi, thiếu vi chất dinh dưỡng là những nguyên nhân chính dẫn tới chiều cao thấp ở thanh niên Việt Nam. Ngoài ra, thiếu vi chất dinh dưỡng còn ảnh hưởng xấu tới sức khỏe, tới sự phát triển thể lực, tầm vóc, trí tuệ, cản trở sự tăng trưởng, phát triển toàn diện của trẻ em, khả năng sinh sản cũng như năng suất lao động khi trưởng thành. Việc thực hiện chăm sóc dinh dưỡng theo vòng đời từ giai đoạn trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, trẻ lứa tuổi học đường, trẻ vị thành niên, người trưởng thành và người cao tuổi là đặc biệt quan trọng trong phòng, chống suy dinh dưỡng, thiếu vi chất dinh dưỡng và nâng cao tầm vóc của người Việt Nam.
Công tác truyền thông để nâng cao kiến thức, thực hành dinh dưỡng đúng cho người dân cũng là một trong các giải pháp quan trọng trong phòng, chống thiếu vi chất dinh dưỡng, các nội dung truyền thông nhằm khuyến khích người dân sử dụng đa dạng các loại thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày, biết cách lựa chọn, sử dụng thường xuyên các thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng, thực phẩm có tăng cường vi chất dinh dưỡng; cho trẻ bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau khi sinh, thực hiện nuôi trẻ hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và cho trẻ bú mẹ đến 24 tháng hoặc lâu hơn, trẻ em trong độ tuổi cần được bổ sung vitamin A; phụ nữ có thai, phụ nữ tuổi sinh đẻ cần sử dụng viên sắt axit folic hoặc viên đa vi chất.
Các chuyên gia khuyến cáo, vi chất dinh dưỡng rất cần thiết cho quá trình tăng trưởng, phát triển về thể lực, tầm vóc, trí tuệ, nâng cao sức khỏe, tăng cường sức đề kháng của cơ thể. Để phòng, chống thiếu vi chất dinh dưỡng, mỗi người, mỗi gia đình hãy thực hiện bữa ăn hằng ngày cần đa dạng, phối hợp nhiều loại thực phẩm; ưu tiên lựa chọn, sử dụng thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng, thực phẩm tăng cường vi chất dinh dưỡng; cho trẻ bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh. Nuôi trẻ hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu; cho trẻ bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn; sử dụng các thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng sẵn có ở địa phương cho bữa ăn bổ sung hằng ngày của trẻ; thêm mỡ hoặc dầu ăn để tăng cường hấp thu vitamin A và các vitamin tan trong chất béo.
Ngoài ra, cần cho trẻ trong độ tuổi uống vitamin A 2 lần/năm theo hướng dẫn của trạm y tế xã, phường; trẻ từ 24-59 tháng tuổi cần được uống thuốc tẩy giun định kỳ 2 lần/năm; thực hiện vệ sinh ăn uống, vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường để phòng, chống nhiễm giun, sán; phụ nữ tuổi sinh đẻ, phụ nữ có thai cần uống viên sắt, axit folic hoặc viên đa vi chất theo hướng dẫn; tiếp xúc ánh nắng hằng ngày, dự phòng thiếu vitamin D; đảm bảo an toàn thực phẩm góp phần phòng, chống thiếu vi chất dinh dưỡng.
Hạnh Quyên
