Nhiều mô hình cho thấy hiệu quả rõ rệt từ việc thay đổi nếp nghĩ, cách làm, lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện sản xuất của từng địa bàn.
Tận dụng lợi thế phát triển chăn nuôi
Tại xã Tân Long, người dân đang tận dụng những dòng suối chảy qua địa bàn để phát triển mô hình nuôi vịt suối. Đây là vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, không đòi hỏi diện tích chăn nuôi quá lớn, có thể phát triển ở quy mô hộ gia đình.
Gia đình bà Hoàng Thị Soạn, dân tộc Tày, thôn 4, xã Tân Long là một trong những hộ được hỗ trợ phát triển chăn nuôi theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thông qua chương trình, gia đình bà được hỗ trợ 150 con vịt; đồng thời được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và phòng, chống dịch bệnh.
Bà Hoàng Thị Soạn cho biết, trước đây gia đình chưa có nhiều kinh nghiệm chăn nuôi vịt. Sau khi được cán bộ hướng dẫn cụ thể về kỹ thuật, gia đình đã biết cách chăm sóc, vệ sinh khu vực chăn nuôi và theo dõi tình trạng đàn vật nuôi. Nhờ áp dụng đúng quy trình, đàn vịt ít mắc bệnh, sinh trưởng tốt, con nào cũng khỏe mạnh. Việc được hỗ trợ con giống và hướng dẫn kỹ thuật giúp gia đình có thêm điều kiện phát triển sản xuất.
Trưởng thôn 3, xã Tân Long Vương Từ Phìn chia sẻ: "Thôn có 10 hộ được hỗ trợ vịt nuôi thả suối với tổng số 1.500 con. Nếu đầu ra được đảm bảo thì nuôi vịt suối sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với những vật nuôi khác".
Hiện nay, trên địa bàn xã Tân Long có 3 thôn đang triển khai chăn nuôi vịt suối với gần 4.000 con. Từ những hộ được hỗ trợ ban đầu, mô hình nuôi vịt suối dần tạo được những hiệu ứng tích cực và người dân trong xã tiếp tục học hỏi và làm theo.
Theo bà Nguyễn Ngọc Linh, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Long (Tuyên Quang), xã đã thành lập 2 tổ hợp tác để xây dựng sản phẩm vịt suối thành sản phẩm đặc trưng của địa phương và tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm. Tới đây, dựa trên kết quả chăn nuôi, địa phương sẽ có phương án mở rộng quy mô đàn và từng bước chuẩn hóa quy trình chăn nuôi, bảo đảm chất lượng sản phẩm.
Đưa cây trồng có giá trị cao vào vùng đất bãi
Nếu ở Tân Long, người dân tận dụng lợi thế sông suối để phát triển chăn nuôi thì tại xã Bình Ca (Tuyên Quang), sự thay đổi đang diễn ra trên những diện tích đất phù sa, đất bồi ven sông. Thay cho cây ngô, khoai, đậu và các loại hoa màu trước đây, nhiều hộ đã chuyển sang trồng chanh tứ thì - loại cây có khả năng cho thu hoạch nhiều đợt trong năm.
Trước đây, diện tích đất ven sông ở thôn Phú Lương chủ yếu được người dân sử dụng để trồng ngô và các loại cây ngắn ngày khác. Hiệu quả kinh tế không cao, sản xuất lại phụ thuộc nhiều vào thời tiết và giá cả thị trường. Sau khi tìm hiểu, học hỏi các mô hình trồng chanh và nhận thấy điều kiện đất đai phù hợp, một số hộ đã mạnh dạn chuyển đổi.
Bà Lê Thị Xuyên, thôn Phú Lương, xã Bình Ca cho biết, gia đình hiện có gần 8 ha chanh tứ thì. Theo bà Xuyên, so với các loại cây trồng trước đây, chanh dễ chăm sóc hơn và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, dù người trồng vẫn phải đối mặt với rủi ro ngập úng vào mùa mưa. Nếu cây bị ngập lâu ngày, sinh trưởng kém, vàng lá và có thể phải chặt bỏ để trồng lại. Bù lại, mỗi cây chanh có thể cho thu hoạch 40 - 50 kg quả. Vào thời điểm các tháng 3 và 4, giá chanh bán buôn tại vườn có lúc lên tới 48.000 đồng/kg, với sản lượng gần 7 tấn/ha mỗi đợt thu hoạch, doanh thu có thể trên 300 triệu đồng/ha.
Cũng tại thôn Phú Lương, xã Bình Ca, gia đình ông Nguyễn Xuân Đoàn đang trồng và chăm sóc khoảng 15 ha chanh tứ thì. Theo ông Đoàn, thời gian đầu gia đình gặp không ít khó khăn do chưa có kinh nghiệm chăm sóc, phải tìm hiểu thêm về kỹ thuật trồng, bón phân và phòng trừ sâu bệnh. Sau một thời gian, khi cây thích nghi với điều kiện đất đai, vườn chanh phát triển ổn định và bắt đầu cho thu hoạch.
Hiện nay, ngoài bán quả, gia đình ông còn phát triển sản xuất cây giống để cung cấp cho những hộ có nhu cầu trồng chanh. Vườn chanh của gia đình ông Đoàn cũng là nơi người dân trong và ngoài thôn đến tham quan, trao đổi kinh nghiệm, tìm hiểu cách chăm sóc và tổ chức sản xuất.
Theo ông Lý Mạnh Luật, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Ca (Tuyên Quang), địa phương đã chỉ đạo phòng chuyên môn rà soát lại tất cả diện tích đất, xác định thế mạnh của từng thôn để đưa vào trồng các giống cây cho chất lượng và thu nhập cao như cây chanh tứ thì. Cây có thể trồng quanh năm, thời gian thu hoạch kéo dài, người dân chủ động hơn trong việc chăm sóc và thu hái. Tuy nhiên, để duy trì năng suất, chất lượng quả, người trồng vẫn phải chú ý kỹ thuật, nhất là việc chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và lựa chọn thời điểm thu hoạch phù hợp.
Toàn xã hiện có khoảng 30 ha diện tích trồng chanh tứ thì, tập trung tại các thôn Cây Xy, Phú Lương, Gò Hu, Ao Bầu và Kim Ninh. Năng suất bình quân đạt khoảng 40-45 tấn/ha/năm, giá trị kinh tế ước đạt 600 - 675 triệu đồng/ha. Trong thời gian tới, xã Bình Ca định hướng mở rộng thêm 8ha chanh tứ thì để giúp bà con có thu nhập cao hơn và hướng tới phát triển kinh tế bền vững.
Từ mô hình nuôi vịt suối ở Tân Long đến trồng chanh tứ thì tại Bình Ca, điểm chung là người dân đã quan tâm hơn đến việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi dựa trên điều kiện thực tế và hiệu quả kinh tế. Cùng với sự hỗ trợ về con giống, kỹ thuật từ các chương trình phát triển sản xuất, sự chủ động thay đổi của từng hộ gia đình đang tạo ra những hướng làm ăn mới ở khu vực nông thôn tỉnh Tuyên Quang.
