Giáo sư - Anh hùng Lao động Vũ Khiêu qua đời ở tuổi 105

Nhân dịp Tết Nguyên đán Ất Mùi 2015, sáng 16/2/2015, tại Hà Nội, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến thăm, chúc Tết Giáo sư Vũ Khiêu. Ảnh: Trí Dũng - TTXVN
Nhân dịp Tết Nguyên đán Ất Mùi 2015, sáng 16/2/2015, tại Hà Nội, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến thăm, chúc Tết Giáo sư Vũ Khiêu. Ảnh: Trí Dũng - TTXVN

Trao đổi với phóng viên TTXVN, con trai của Giáo sư Vũ Khiêu, Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Cảnh Khanh cho biết bố ông do tuổi cao sức yếu, dù được các giáo sư, bác sĩ và gia đình hết lòng chăm sóc nhưng không qua khỏi.

Giáo sư - Anh hùng Lao động Vũ Khiêu qua đời ở tuổi 105 ảnh 1Cử tri cao tuổi nhất, Giáo sư, Anh hùng Lao động Đặng Vũ Khiêu bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2016 – 2021, tại khu vực bỏ phiếu số 5, phường Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm (Hà Nội). Ảnh: Văn Điệp – TTXVN

Giáo sư Vũ Khiêu, tên thật là Đặng Vũ Khiêu. Ông sinh ngày 19/9/1916 tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Sau khi tốt nghiệp tú tài tại Hải Phòng, ông lên Hà Nội làm nghề dạy học và đi theo con đường cách mạng.

Ông là học giả lớn, một trí thức tiêu biểu của đất nước, đã được Đảng, Nhà nước trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu tiên (1996) cho cụm công trình nghiên cứu có giá trị lớn, tiêu biểu là bộ sách “Bàn về văn hiến Việt Nam”; phong danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2000; tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2006...

Năm 2010, Giáo sư Vũ Khiêu được vinh danh là một trong 11 Công dân ưu tú của Thủ đô trong dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Là người được thừa hưởng truyền thống hiếu học của gia tộc Đặng Vũ, sau khi tốt nghiệp trung học từ thời thuộc Pháp, ông đã bền bỉ nghiên cứu văn hóa Đông Tây, từ cổ đại đến hiện đại. Với vốn kiến thức được tích lũy trong suốt cuộc đời, ông trở thành một nhà nghiên cứu văn hóa lớn.

Tham gia hoạt động cách mạng từ trước năm 1945, Giáo sư Vũ Khiêu đã đảm đương nhiều công việc ở các cơ quan Đảng, tuyên huấn, văn hóa và nghiên cứu khoa học xã hội.

Giáo sư Vũ Khiêu từng đảm nhận chức vụ Giám đốc Sở Văn hóa khu 10 tại Việt Bắc, sau đó làm Phó Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, rồi làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam). Giáo sư Vũ Khiêu là Viện trưởng đầu tiên của Viện Khoa học Xã hội Việt Nam.

Không chỉ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, Giáo sư Vũ Khiêu còn được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu tiên vào năm 1996.

Giáo sư Vũ Khiêu là nhân vật tiên phong nghiên cứu mỹ học tại Việt Nam, với tác phẩm “Đẹp” in năm 1963. Trong sự nghiệp của mình, Giáo sư Vũ Khiêu có nhiều tác phẩm nổi tiếng như “Cao Bá Quát” in năm 1970, “Ngô Thì Nhậm” in năm 1976, “Anh hùng và Nghệ sỹ” in năm 1972, “Cách mạng và Nghệ thuật” in năm 1979… Ngoài ra, ông còn có nhiều tác phẩm dịch thuật, mà tiêu biểu là tiểu thuyết “Rừng thẳm tuyết dày”.

Là người có công đầu trong xây dựng ngành Xã hội học ở nước ta, ông đã góp phần xây dựng quan hệ đạo đức lành mạnh, phẩm chất đạo đức tốt đẹp, phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hướng văn học - nghệ thuật tới cái đẹp, cái cao cả, phê phán và loại bỏ cái xấu…

Nhiều tác phẩm của Giáo sư Vũ Khiêu như: “Mác - Ăng-ghen - Lênin bàn về đạo đức”, “Đảng ta bàn về đạo đức”, “Đạo đức mới”, “Đẹp”, “Anh hùng và Nghệ sĩ”, “Cách mạng và Nghệ thuật”, “Con người mới Việt Nam và sứ mệnh quang vinh của văn nghệ”… đã chứng tỏ sức sống lâu dài cũng như ảnh hưởng mạnh mẽ trong đời sống ở nước ta.

Giáo sư - Anh hùng Lao động Vũ Khiêu qua đời ở tuổi 105 ảnh 2Nhân dịp Tết Nguyên đán Ất Mùi 2015, sáng 16/2/2015, tại Hà Nội, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến thăm, chúc Tết Giáo sư Vũ Khiêu. Ảnh: Trí Dũng - TTXVN

Sinh thời, Giáo sư Vũ Khiêu khiến nhiều người cảm phục về sức làm việc và sự minh mẫn hiếm có, bởi ngay cả khi đã bước vào tuổi 100, ông vẫn miệt mài nghiên cứu, viết lách.

Ngoài sự nghiệp nghiên cứu khoa học, tư tưởng, văn hóa, ông còn nổi tiếng với biệt tài viết câu đối và văn biền ngẫu (phú, văn tế, văn bia). Ông được xem là một bậc thầy về thể văn phú, nhất là thể hiện đề tài về lịch sử, về văn hiến dân tộc.

Ngay từ khi còn trẻ, ông đã viết hai bài phú được truyền tụng. Đó là “Truy điệu những lương dân chết đói” (3/1945) và “Văn tế anh hùng liệt sĩ của Cách mạng Tháng Tám” (8/1946).

Sau này, ông lại có tiếp nhiều bài phú nổi tiếng khác như “Phù Đổng Thiên Vương phú”, “Văn tế danh nhân văn hóa Nguyễn Quý Tân”, “Văn tế cụ Hoàng Trung Đặng Huy Trứ”, “Văn bia Lý Thái Tổ ở Hoa Lư” và đặc biệt là bài "Chúc văn Giỗ tổ Hùng Vương".

Giáo sư Vũ Khiêu cũng đã soạn rất nhiều văn bia, văn tế, cùng hoành phi, câu đối tại rất nhiều đền thờ danh nhân và đài tưởng niệm liệt sĩ trong cả nước, ca ngợi khí phách anh hùng, tâm hồn cao đẹp của các anh hùng đã hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc.

Lý Thanh Hương

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Bám cơ sở, phòng ngừa từ sớm, từ xa ở địa bàn biên giới

Bám cơ sở, phòng ngừa từ sớm, từ xa ở địa bàn biên giới

Thực hiện Kế hoạch số 116/KH-BCA, ngày 7/9/2026 của Văn phòng Bộ Công an về tổ chức kiểm tra đột xuất kết quả thực hiện các chỉ tiêu công tác Bộ Công an giao năm 2026, Đoàn kiểm tra của Bộ Công an đã có buổi làm việc với Công an phường Hà Tiên.

Thái Nguyên ưu tiên hạ tầng thiết yếu xã khó khăn, đặc biệt khó khăn

Thái Nguyên ưu tiên hạ tầng thiết yếu xã khó khăn, đặc biệt khó khăn

Thực hiện Đề án “Phát triển kết cấu hạ tầng các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn tỉnh giai đoạn 2026-2030”, Thái Nguyên đang chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tập trung triển khai chương trình hỗ trợ đầu tư, cải tạo, nâng cấp hạ tầng giao thông các xã vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư, các thủ tục về chủ trương đầu tư, báo cáo kinh tế - kỹ thuật; lựa chọn nhà thầu và các nội dung liên quan, bảo đảm đủ điều kiện khởi công các công trình theo kế hoạch và giải ngân 100% nguồn vốn được giao trong năm 2026.

Các xã miền núi phía Tây Quảng Trị khắc phục hậu quả mưa lũ

Các xã miền núi phía Tây Quảng Trị khắc phục hậu quả mưa lũ

Ngày 14/9, nước trên các sông tại Quảng Trị đang rút, chính quyền các xã miền núi phía Tây tỉnh Quảng Trị huy động lực lượng, phương tiện phối hợp với người dân khẩn trương dọn dẹp bùn đất, rác thải, vệ sinh môi trường, khắc phục hậu quả mưa lũ, sớm ổn định đời sống.

Đắk Lắk chủ động phòng bệnh ngay từ đầu năm học mới

Đắk Lắk chủ động phòng bệnh ngay từ đầu năm học mới

Bước vào năm học 2026-2027, trước nguy cơ các bệnh truyền nhiễm gia tăng do thời tiết giao mùa và học sinh tập trung đông, ngành Y tế và Giáo dục tỉnh Đắk Lắk đang tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch trong trường học, nhất là sốt xuất huyết, tay chân miệng và các bệnh lây truyền theo mùa.

Tuyên Quang tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn

Tuyên Quang tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn

Nhằm tạo chuyển biến về chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị và sức cạnh tranh cũng như thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026, Tuyên Quang đặt mục tiêu đổi mới mô hình phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn.

Quảng Trị sơ tán 653 hộ dân để ứng phó mưa lũ

Quảng Trị sơ tán 653 hộ dân để ứng phó mưa lũ

Trước diễn biến mưa lớn kéo dài, lũ trên các sông tiếp tục lên nhanh, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức sơ tán 653 hộ dân với 2.468 người tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt, chia cắt và sạt lở đất đến nơi an toàn.

Mang Tết Trung thu ấm áp đến trẻ em vùng biên Na Ngoi

Mang Tết Trung thu ấm áp đến trẻ em vùng biên Na Ngoi

Tối 12/9 tại Trường Liên cấp Na Ngoi, tỉnh Nghệ An, chương trình “Trăng thu biên cương” được tổ chức với nhiều hoạt động thiết thực, mang đến không khí Trung thu vui tươi, ấm áp cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại địa bàn biên giới.

Bộ đội Biên phòng chủ động ứng phó mưa lớn, bảo đảm an toàn khu vực biên giới

Bộ đội Biên phòng chủ động ứng phó mưa lớn, bảo đảm an toàn khu vực biên giới

Từ tối 11 đến chiều 12/9, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã xảy ra mưa vừa đến mưa to và có nơi có dông. Đặc biệt, ở khu vực biên giới của tỉnh, mưa lớn kéo dài nhiều giờ khiến mực nước trên các sông, suối dâng cao, một số tuyến đường bị ngập, gây ách tắc và chia cắt tạm thời một số nơi.