Giấy bản - sản phẩm mang “hồn” dân tộc

Giấy bản - sản phẩm mang “hồn” dân tộc
Giấy bản được lên khuôn tạo thành sản phẩm.
Giấy bản được lên khuôn tạo thành sản phẩm.
Giấy bản có màu vàng nhạt, dai bền và thoang thoảng mùi thơm núi rừng. Giấy này do chính bàn tay của những người dân làm ra và công nghệ sản xuất cũng hoàn toàn thủ công được lưu giữ truyền đời từ thế hệ này qua thế khác như một nghề truyền thống của dân tộc. Có lẽ vì sự độc đáo đó mà đồng bào rất ưa chuộng. Anh Hứa Văn Hội, ở xóm Lũng Quang, thị trấn Thông Nông (Thông Nông) - một xóm có truyền thống làm giấy bản từ bao đời nay cho biết: Ngoài dùng để cắt giấy tiền, vàng hương, giấy bản còn dùng để dán bàn thời, trang trí trong nhà, dùng để viết chữ Nho, chữ Hán, bởi giấy dai và thấm mực, chữ viết trên giấy bản không bao giờ phai.

Giấy bản được làm từ những nguyên liệu sẵn có trong tự nhiên. Nguyên liệu chính để làm nên giấy bản là cây vỏ dưỡng (theo tiếng địa phương còn gọi là cây mạy Sla), thường mọc tự nhiên trên đồi, núi cao. Cây dễ bóc vỏ nhất là vào khoảng tháng 3 và tháng 7. Cây vỏ dưỡng được bóc lấy phần vỏ, phần vỏ này được tước vỏ đen một lần nữa, đây là công đoạn mất nhiều công và thời gian nhất, đòi hỏi sự tỉ mỉ, cần mẫn, bởi tước được phần vỏ đen càng sạch thì sản phẩm giấy làm ra sẽ càng trắng và chất lượng. Phần vỏ được tước xong đem ngâm vôi trong khoảng 12 tiếng. Sau khi ngâm vôi, phần vỏ này được rửa qua nước rồi đun lên khoảng 3 tiếng. Sau đó đem rửa, ngâm nước khoảng 2 ngày và lại đem rửa và đập cho thật nát phần vỏ. Công đoạn cuối cùng là đem phần vỏ được đập nát xuống bể khuấy đều sẽ được một loại nước màu vàng nhạt, đặc sánh, trong quá trình khuấy đem trộn cùng một chút dây trơn được bóc từ cây dây trơn lấy trên rừng nhằm làm cho giấy khi vào khuôn không bị dính. Sau đó, đem khuôn xuống lắc đều và nhấc lên dứt khoát để nước trải đều trên khuôn, tạo thành một sản phẩm giấy ở dạng ướt, giấy này sẽ được ép nước và rải lên 2 mặt lò được đun lửa nhỏ đủ nhiệt độ khoảng gần 1 tiếng giấy sẽ khô, cuối cùng sẽ được một sản phẩm giấy bản có màu vàng nhạt, có độ mỏng vừa phải và dai. 

Không giống như giấy công nghiệp, giấy bản để được rất lâu, nếu bảo quản tốt giấy bản có thể để được vài chục năm. Vì vậy, đồng bào dân tộc rất ưa thích và nó phù hợp trong các nghi lễ truyền thống của dân tộc. Do đó, giấy bản còn mang giá trị tôn nghiêm trong các phong tục văn hoá, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc.

Vào những ngày chợ ở các địa phương trong tỉnh gần giáp Tết, sản phẩm giấy bản của đồng bào các dân tộc bày bán rất nhiều và cũng là một trong những thứ cần thiết mà người dân mua nhiều nhất để chuẩn bị cho những ngày Tết cổ truyền của dân tộc.
 
Giấy bản sau khi được phơi khô trên lò bóc ra có thể đem về sử dụng.
Giấy bản sau khi được phơi khô trên lò bóc ra có thể đem về sử dụng.
Giấy bản bán ra thị trường chưa nhiều, do người làm giấy bản hiện nay còn ít và nghề làm giấy bản cũng chưa được quan tâm gìn giữ và phát huy, nên có nguy cơ sẽ mai một. Qua tìm hiểu được biết, giá bán, một thếp giấy bản có khoảng 10 - 15 tờ có giá 20 - 30 nghìn đồng. Một mẻ giấy bản tốn khoảng 30 - 40 kg nguyên liệu, khi làm ra sẽ được khoảng 800 tờ giấy bản. Như vậy, vào những lúc nông nhàn, bà con làm giấy bản để bán vào những dịp Tết, lễ; mỗi năm cũng thu nhập 30 - 40 triệu đồng. Thấy được giá trị của làng nghề truyền thống và mong muốn gìn giữ nghề truyền thống của đồng bào dân tộc, thời gian qua, Nhà nước đã hỗ trợ 70 triệu đồng cho 7 hộ dân tại xóm Lũng Quang, thị trấn Thông Nông làm nghề giấy bản như: xây lò dán khô, lò nung vật liệu, bể múc thành sản phẩm giấy. Đây là một chương trình rất thiết thực đối với người dân tại xóm, giúp đỡ, động viên  bà con lao động sản xuất, đặc biệt là khuyến khích bà con làm nghề giấy bản, từ đó, phát triển bền vững, gìn giữ nghề truyền thống tại địa phương.
 
Giấy bản được bán nhiều vào những phiên chợ.
Giấy bản được bán nhiều vào những phiên chợ.
Nghề làm giấy bản chưa phát triển được nhiều như những nghề truyền thống khác, nhưng nó đã lặng lẽ tồn tại và khẳng định giá trị văn hoá của mình trong đời sống của đồng bào các dân tộc trong tỉnh. Giấy bản đã đi vào đời sống tâm linh và nó như một sợi dây gắn kết giữa người còn sống với người đã khuất và như lời nhắc nhở chúng ta luôn nhớ về tổ tiên, nguồn cội.
Báo Cao Bằng

Có thể bạn quan tâm

Khám phá rừng pơ mu - 'Di sản sống' nơi phía Tây Đà Nẵng

Khám phá rừng pơ mu - 'Di sản sống' nơi phía Tây Đà Nẵng

Nằm ở vùng núi cao phía Tây thành phố Đà Nẵng, rừng pơ mu tại xã Hùng Sơn đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên và du lịch trải nghiệm. Không chỉ mang giá trị cảnh quan, quần thể rừng pơ mu nơi đây còn được xem là một “di sản sống” của đại ngàn, hội tụ nhiều giá trị về đa dạng sinh học, văn hóa bản địa và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là một điểm đến mới của tỉnh Bắc Ninh. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát soong hao mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng... tạo nên sức hấp dẫn đối với du khách.

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Chiều 27/3, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Diễn đàn “Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng”. Diễn đàn quy tụ hơn 200 đại biểu là các nhà quản lý, chuyên gia, nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch trong và ngoài nước.

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Trong bối cảnh xã hội công nghiệp ngày càng phát triển, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, tại Cao Bằng, du khách vẫn có thể cảm nhận rõ nét những sắc màu văn hóa được cộng đồng các dân tộc nơi đây gìn giữ qua nhiều thế hệ. Người dân vẫn bền bỉ duy trì các nghề thủ công truyền thống, đưa sản phẩm văn hóa bản địa ra thị trường trong nước và quốc tế, góp phần tạo nên điểm nhấn du lịch đặc sắc cho vùng non nước Cao Bằng.

Phát huy lợi thế sông nước, xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái đặc thù

Phát huy lợi thế sông nước, xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái đặc thù

Du lịch nông nghiệp, sinh thái được xác định là một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng, kỳ vọng thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm tại thành phố Cần Thơ. Thời gian qua, nhiều xã, phường trên địa bàn đã phát huy lợi thế sẵn có, tăng cường liên kết để hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần mở rộng không gian phát triển du lịch địa phương.

Hấp dẫn giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026

Hấp dẫn giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026

Ngày 14/3/2026 (tức 26 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại sông Kỳ Cùng (đoạn từ Cầu Đông Kinh đến cầu Kỳ Cùng), tỉnh Lạng Sơn, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn tổ chức giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026 với sự tham gia của 15 đội thi đến từ 12 xã, phường trong tỉnh. Đua bè mảng là nét đẹp văn hóa độc đáo mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp, với mục đích tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu về phong tục tập quán trong sinh hoạt của người dân tộc Tày - Nùng, tạo điểm nhấn cho du lịch Lạng Sơn, thu hút du khách.

Hoa gạo, hoa ban đua nhau khoe sắc trên đèo Pha Đin

Hoa gạo, hoa ban đua nhau khoe sắc trên đèo Pha Đin

Tháng Ba là thời điểm những cây hoa gạo bắt đầu bung nở, nhuộm đỏ đèo Pha Đin (Điện Biên). Cùng với đó là màu trắng của hoa Ban, loài hoa đặc trưng của núi rừng. Hai sắc hoa hòa quyện tạo nên bức tranh thiên nhiên vừa rực rỡ, vừa mềm mại, khiến cung đèo huyền thoại càng trở nên thơ mộng và quyến rũ. Mùa hoa nơi đây không chỉ là vẻ đẹp của thiên nhiên, mà còn là nét chấm phá đầy cảm xúc của đất trời Tây Bắc mỗi độ xuân sang.

Phát huy giá trị di tích trong phát triển du lịch

Phát huy giá trị di tích trong phát triển du lịch

Xác định các di tích lịch sử, văn hóa là những tài sản vô giá, những năm qua, các địa phương trong tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị, góp phần làm giàu kho tàng di sản văn hóa của tỉnh và thúc đẩy ngành du lịch phát triển.

Lào Cai hấp dẫn khách du lịch những ngày đầu năm mới

Lào Cai hấp dẫn khách du lịch những ngày đầu năm mới

Những ngày nghỉ lễ Tết Nguyên đán 2026, Lào Cai đón hàng chục vạn lượt khách du lịch ghé thăm những điểm đến nổi tiếng đậm đà bản sắc văn hóa Tây Bắc như: Sa Pa, Tả Van, Bắc Hà, Y Tý, Tú Lệ, Mù Căng Chải...

Cao nguyên Mộc Châu mùa Xuân về

Cao nguyên Mộc Châu mùa Xuân về

Cứ vào thời điểm này trong năm, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu (tỉnh Sơn La) lại được tô điểm bởi gam màu tinh khôi của hoa mận, rực rỡ ánh vàng của các vườn hồng chín trĩu quả, hoa anh đào thắm hồng, những đồi chè xanh mướt và vườn dâu tây chín đỏ... Tất cả đã tạo nên bức tranh mùa Xuân rực rỡ và sống động.

Du lịch cộng đồng vùng cao bứt phá chào năm mới

Du lịch cộng đồng vùng cao bứt phá chào năm mới

Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các xã vùng cao Mai Châu, Mai Hạ, Pà Cò (Phú Thọ) sẵn sàng tạo bước đột phá trong thu hút du khách nhờ phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa độc đáo. Hệ thống homestay nhà sàn, dịch vụ trải nghiệm văn hóa Thái, Mông và các sản phẩm du lịch đặc trưng, trở thành điểm đến hấp dẫn dịp đầu Xuân, thu hút lượng lớn khách trong và ngoài nước.

Mùa hoa anh đào xóm Mừng - điểm hẹn du lịch gắn với bảo tồn văn hóa Mường

Mùa hoa anh đào xóm Mừng - điểm hẹn du lịch gắn với bảo tồn văn hóa Mường

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, xóm Mừng - bản làng người Mường nằm lưng chừng núi thuộc xã Cao Phong, tỉnh Phú Thọ khoác lên mình tấm áo hồng của mai anh đào cùng sắc vàng rực rỡ của hoa cải đang kỳ nở rộ. Hàng trăm cây hoa bung nở đồng loạt, nhuộm hồng cả triền đồi, những con đường và ruộng bậc thang điểm thêm sắc vàng hoa cải, tạo nên khung cảnh nên thơ giữa núi rừng Tây Bắc, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, chụp ảnh, trải nghiệm.

Ngắm hoa theo mùa trở thành xu hướng du lịch

Ngắm hoa theo mùa trở thành xu hướng du lịch

Không cần đi xa đến Nhật Bản, Hàn Quốc hay châu Âu, ngay tại Việt Nam, những mùa hoa đang từng bước trở thành “thỏi nam châm” hút khách du lịch. Từ hoa tam giác mạch Hà Giang, hoa mận Mộc Châu, hoa anh đào Điện Biên, hoa mai anh đào Đà Lạt… không chỉ mang đến vẻ đẹp say lòng người, các mùa hoa còn được ví như “gà đẻ trứng vàng”, mở ra hướng phát triển cho du lịch sinh thái, du lịch xanh gắn với cộng đồng.

Khám phá mùa hồng chín trên cao nguyên Mộc Châu

Khám phá mùa hồng chín trên cao nguyên Mộc Châu

Bên cạnh lợi thế về khí hậu mát mẻ và cảnh quan thiên nhiên, những ngày này, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La bước vào mùa hồng chín. Nhiều vườn hồng trên cao nguyên đồng loạt cho quả chín rộ, tạo cảnh quan đẹp đặc trưng, thu hút đông đảo du khách đến tham quan.

Du lịch Phú Thọ tạo nền tảng tăng trưởng vững chắc, hướng tới chất lượng cao

Du lịch Phú Thọ tạo nền tảng tăng trưởng vững chắc, hướng tới chất lượng cao

Những kết quả nổi bật đạt được trong năm 2025 đã tạo nền tảng quan trọng để ngành Du lịch tỉnh Phú Thọ bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động, tự tin, hướng tới các mục tiêu tăng trưởng cao hơn. Trong không gian phát triển mới được mở rộng sau sáp nhập, du lịch tiếp tục được xác định là ngành kinh tế quan trọng, gắn với phát huy giá trị văn hóa - lịch sử vùng đất Tổ, vùng đất cội nguồn của dân tộc.

Lễ hội hoa lê Hồng Thái - điểm hẹn mùa Xuân vùng cao

Lễ hội hoa lê Hồng Thái - điểm hẹn mùa Xuân vùng cao

Mỗi độ Xuân về, xã Hồng Thái lại bước vào mùa đẹp nhất trong năm. Đó là mùa hoa lê nở, mùa của sắc trắng tinh khôi phủ khắp núi rừng, khiến vùng cao nơi đây như hóa thành một miền cổ tích giữa đại ngàn Tuyên Quang. Lễ hội hoa lê Hồng Thái không chỉ tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên độc đáo, mà còn mở ra không gian trải nghiệm văn hóa du lịch đặc sắc, trở thành điểm hẹn mùa Xuân hấp dẫn của vùng cao Na Hang.

Du lịch 'đánh thức' sinh kế nông thôn

Du lịch 'đánh thức' sinh kế nông thôn

Trong bối cảnh nông thôn đang tìm kiếm hướng phát triển bền vững, du lịch nông nghiệp gắn với du lịch cộng đồng đang dần trở thành sinh kế mới cho người dân tỉnh Quảng Trị. Từ đồng ruộng, vườn đồi đến các bản làng miền núi, những giá trị nông nghiệp và văn hóa bản địa được khai thác hiệu quả, không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn góp phần mở ra con đường giảm nghèo bền vững ở khu vực nông thôn.

Xây dựng bản đồ số cho du khách trong Lễ hội hoa mai anh đào - Đà Lạt

Xây dựng bản đồ số cho du khách trong Lễ hội hoa mai anh đào - Đà Lạt

Lễ hội hoa mai anh đào - Đà Lạt Xuân 2026 ở Lâm Đồng diễn ra từ ngày 15/1 đến ngày 5/2/2026, tập trung cao điểm vào thời điểm hoa mai anh đào nở rộ. Để du khách có thông tin chính xác về địa điểm, trạng thái của từng khu vực, từng cây mai anh đào đẹp, Ban tổ chức cung cấp Bản đồ mai anh đào Đà Lạt, là bản đồ số trực tuyến, tạo điều kiện cho khách du lịch lựa chọn điểm đi ngắm hoa phù hợp nhất trong chuyến đi của mình.

Cao Bằng phát huy giá trị di sản, thúc đẩy du lịch bền vững

Cao Bằng phát huy giá trị di sản, thúc đẩy du lịch bền vững

Công viên địa chất Non nước Cao Bằng chính thức trở thành thành viên Mạng lưới Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO vào năm 2018. Đây là tiền đề mở ra một hành trình di sản được trân trọng và con người là trung tâm; kết nối, hội nhập và lan tỏa giá trị, góp phần quảng bá hình ảnh Cao Bằng trên bản đồ du lịch trong nước và thế giới.

Trải nghiệm mùa cam ly trên cao nguyên Mộc Châu

Trải nghiệm mùa cam ly trên cao nguyên Mộc Châu

Chớm đông, khu du lịch quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La, như được khoác lên mình bộ cánh mới rực rỡ của mùa hoa thơm, trái ngọt; đặc biệt, những vườn cam ly kết hợp kinh tế gắn với du lịch đã thu hút đông du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Khởi sắc du lịch Điện Biên đầu năm 2026

Khởi sắc du lịch Điện Biên đầu năm 2026

Với chuỗi hoạt động văn hóa, lễ hội sôi động, Điện Biên đã đón lượng lớn du khách trong những ngày đầu năm mới 2026. Kết quả tích cực này mở ra cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ, tạo đà thuận lợi để du lịch Điện Biên tiếp tục bứt phá.

Hình thành sản phẩm du lịch trải nghiệm đặc sắc thu hút du khách đến Đắk Lắk

Hình thành sản phẩm du lịch trải nghiệm đặc sắc thu hút du khách đến Đắk Lắk

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk, trong năm 2025, số lượng du khách đến tỉnh tăng cao với hơn 7,3 triệu lượt khách, tăng trên 16% so với kế hoạch; doanh thu đạt hơn 13.600 tỷ đồng, vượt 8% so với chỉ tiêu. Đây là cơ sở để ngành Du lịch đặt mục tiêu cao hơn trong năm 2026, từng bước phát triển du lịch trở thành một trong những lĩnh vực kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Du lịch trải nghiệm hút khách

Du lịch trải nghiệm hút khách

Trong kỳ nghỉ Tết Dương lịch kéo dài 4 ngày (từ 1 - 4/1/2026), tỉnh Nghệ An ghi nhận lượng khách du lịch tăng cao, nhờ chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật chào năm mới, chương trình Countdown, bắn pháo hoa, cùng các điểm du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm đặc sắc.

Khai mạc Festival hoa mai anh đào xã Lũng Cú

Khai mạc Festival hoa mai anh đào xã Lũng Cú

Sáng 3/1, tại xã Lũng Cú (Tuyên Quang), UBND xã tổ chức Lễ khai mạc Festival hoa mai anh đào lần thứ nhất năm 2026 với chủ đề "Lũng Cú - điểm hẹn muôn sắc hoa". Lễ hội diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa - du lịch đặc sắc cùng sắc hoa mai anh đào nở rộ tạo nên nét đẹp riêng có giữa cao nguyên đá, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và không khí mùa xuân nơi cực Bắc Tổ quốc.