Trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước đi tất yếu nhằm tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, nhất là ở khu vực biên giới của Tổ quốc.
Với tỉnh Quảng Trị, địa bàn có biên giới đất liền và biển - đảo, nhiều cửa khẩu, cảng biển, yêu cầu bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia luôn đặt ra ở mức cao, toàn diện, khép kín và liên tục. Trong bối cảnh đó, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh tiếp tục phát huy tốt vai trò chuyên trách, nòng cốt, chủ động thích ứng, giữ vững thế trận Biên phòng nơi tuyến đầu, bảo vệ vững chắc “phên giậu” của Tổ quốc.
Từ chủ trương lớn đến yêu cầu mới ở khu vực biên giới
Quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả gắn với sắp xếp tổ chức quân sự địa phương “tinh, gọn, mạnh”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, tỉnh Quảng Trị triển khai đồng bộ mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tổ chức lại lực lượng Bộ đội Biên phòng theo hướng thống nhất đầu mối lãnh đạo, chỉ huy, điều hành. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về mặt tổ chức mà còn là bước chuyển có ý nghĩa chiến lược trong nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ quốc phòng - an ninh trên địa bàn khu vực biên giới.
Việc vận hành mô hình mới đã làm thay đổi phương thức quản lý nhà nước ở cơ sở, rút ngắn các khâu trung gian, tăng tính trực tiếp, linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành. Chính sự thay đổi đó đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với lực lượng làm nhiệm vụ nơi tuyến đầu: phải chủ động hơn trong nắm tình hình, nhạy bén hơn trong tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương và phối hợp chặt chẽ hơn với các lực lượng chức năng.
Nhìn từ thực tiễn, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh: Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và biên giới còn tiềm ẩn phức tạp, tội phạm ma túy, xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu và các hoạt động chống phá gia tăng tinh vi, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới đặt ra yêu cầu ngày càng cao trong tổ chức lực lượng theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị yêu cầu, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt, chuyên trách trong công tác quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia; chủ động nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa; chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành, địa phương trong thực hiện nhiệm vụ và xây dựng lực lượng Bộ đội Biên phòng; kịp thời tham mưu xử lý hiệu quả các tình huống, không để bị động, bất ngờ.
Đáng chú ý, trong mô hình mới, yêu cầu đối với lực lượng Biên phòng không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ mà còn phải tham gia sâu hơn vào xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, đồng hành cùng địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh và tăng cường công tác đối ngoại. Điều đó đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ không chỉ vững về năng lực nghiệp vụ chuyên môn mà còn phải am hiểu địa bàn, gần dân, sát dân, “cùng ăn, cùng ở, cùng làm với dân” và trở thành cầu nối giữa lực lượng vũ trang với cấp ủy, chính quyền và nhân dân.
Kiện toàn tổ chức, tạo thế trận vững chắc trên tuyến đầu
Tỉnh Quảng Trị (mới) sau khi sáp nhập có diện tích 12.700km2, dân số hơn 1,8 triệu người. Tuyến biên giới đất liền dài gần 410km tiếp giáp nước bạn Lào, biên giới biển dài hơn 191km và đảo Cồn Cỏ. Thực hiện chủ trương lớn của Đảng, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị đã được sắp xếp, tổ chức lại thành Ban Chỉ huy trực thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh.
Sau sáp nhập, lực lượng có quy mô tương đương cấp sư đoàn, phạm vi địa bàn được phân công rộng lớn với 36 xã, phường và đặc khu Cồn Cỏ. Điều này đặt ra áp lực không nhỏ trong giai đoạn đầu vận hành.
Đại tá Trịnh Thanh Bình, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị kiêm Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng chia sẻ: “Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, khu vực biên giới luôn giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Vì vậy, dù trong bất kỳ điều kiện nào, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia cũng không được phép gián đoạn. Chúng tôi xác định phải chủ động nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng và cấp ủy, địa phương xử lý kịp thời mọi tình huống phát sinh, không để bị động, bất ngờ. Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị đã và đang phát huy tốt vai trò nòng cốt, chuyên trách, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao”.
Ngay sau sáp nhập, lực lượng đơn vị nhanh chóng ổn định tổ chức, duy trì thông suốt công tác lãnh đạo, chỉ huy; triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý, bảo vệ biên giới; làm tốt công tác nắm tình hình, dự báo từ sớm, từ xa; kịp thời tham mưu các chủ trương, giải pháp phù hợp, không để bị động, bất ngờ, không để hình thành “điểm nóng” trên tuyến biên giới. Đơn vị cũng phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương trong quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới. Công tác tuần tra, kiểm soát đường biên, mốc giới, vùng biển được tăng cường và duy trì nghiêm túc; hoạt động nghề cá được giám sát chặt chẽ, kịp thời phát hiện, xử lý hành vi vi phạm chủ quyền theo quy định.
Chỉ trong thời gian ngắn, hiệu quả của mô hình mới đã được khẳng định bằng những con số cụ thể: Bộ đội Biên phòng tỉnh phát hiện 565 vụ/652 đối tượng, triệt phá 12 chuyên án, 23 vụ án; thu giữ nhiều tang vật nguy hiểm cho xã hội, trong đó có gần 800 kg ma túy các loại cùng nhiều tang vật liên quan…Những con số ấy không chỉ phản ánh quyết tâm đấu tranh với tội phạm mà còn cho thấy năng lực lãnh đạo, chỉ huy, điều hành và khả năng thích ứng kịp thời mô hình tổ chức mới của lực lượng Bộ đội Biên phòng.
Cùng với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, Bộ đội Biên phòng Quảng Trị còn tích cực tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, hỗ trợ địa phương phát triển kinh tế - xã hội, giúp dân xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới gắn với bảo vệ biên giới. Gần 1 năm qua, hơn 15.000 ngày công lao động và trên 54 tỷ đồng đã được huy động để hỗ trợ nhân dân cùng những mô hình ý nghĩa như “Ánh sáng vùng biên”, “Tiếng loa bản xa”, “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”… góp phần thắt chặt niềm tin, củng cố “thế trận lòng dân” nơi biên cương.
Trên tuyến biên giới của quê hương Quảng Trị, những bước chân bền bỉ của người lính Biên phòng vẫn lặng lẽ in dấu. Từ những đêm mật phục đến những lần đối mặt hiểm nguy… tất cả đã hun đúc nên ý chí, trách nhiệm và sự hy sinh thầm lặng của những người lính mang “quân hàm xanh”. Họ như những cột mốc sống vững chãi, điểm tựa bình yên nơi tuyến đầu Tổ quốc.
Thực tiễn cơ sở - thước đo hiệu quả và sức sống mô hình
Thực tiễn tại đơn vị cơ sở là nơi kiểm chứng rõ nhất hiệu quả hoạt động của mô hình trong tiến trình tổ chức, sắp xếp và vận hành mô hình mới. Đồn Biên phòng Roòn đứng chân trên địa bàn khu vực biên giới biển của tỉnh, được giao quản lý, phụ trách địa bàn gồm 3 xã với 61 thôn, hơn 90.000 nhân khẩu. Tại đây, những chuyển động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp được thể hiện cụ thể và rõ nét.
Thiếu tá Lê Văn Tiến, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Roòn cho biết, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp đơn vị phối hợp trực tiếp hơn với chính quyền địa phương, rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn và xử lý vụ việc ở khu vực biên giới.
Thực tế cho thấy, việc giảm tầng nấc trung gian đã tạo điều kiện để lực lượng Biên phòng chủ động hơn trong nắm tình hình, bám sát địa bàn, dân cư; kịp thời tham mưu, xử lý vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở. Tuy nhiên, đi cùng với đó cũng có không ít khó khăn, áp lực như địa bàn mở rộng, nhiệm vụ tăng lên, trong khi quân số không thay đổi và yêu cầu về trình độ, năng lực cán bộ ngày càng cao.
“Khối lượng công việc lớn hơn, áp lực cao hơn nhưng với tinh thần đoàn kết, chủ động, đơn vị linh hoạt bố trí lực lượng, ưu tiên địa bàn trọng điểm, phối hợp chặt chẽ với địa phương để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ”, Thiếu tá Lê Văn Tiến chia sẻ.
Từ thực tiễn và những kết quả đạt được có thể khẳng định, mô hình chính quyền địa phương hai cấp gắn với tổ chức lại lực lượng Bộ đội Biên phòng đã và đang phát huy hiệu quả tại Quảng Trị. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và trên tuyến biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp, yêu cầu nhiệm vụ trong thời gian tới đặt ra ngày càng cao, đòi hỏi lực lượng phải không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu.
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp là yêu cầu tất yếu trong tiến trình đổi mới. Đối với Bộ đội Biên phòng, đây vừa là thời cơ vừa là thách thức, đòi hỏi tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy bản lĩnh, trách nhiệm và sự chủ động, sáng tạo. Tập trung xây dựng Bộ đội Biên phòng tỉnh vững mạnh toàn diện, “mẫu mực tiêu biểu”, tổ chức lực lượng hợp lý, chất lượng tổng hợp và sức chiến đấu cao, cán bộ, chiến sỹ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Cùng chung quyết tâm đó, Đại tá Trịnh Thanh Bình khẳng định, thời gian tới, lực lượng Bộ đội Biên phòng tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng công tác nắm, dự báo tình hình; tăng cường đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ trong quản lý, bảo vệ biên giới; xây dựng lực lượng vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia”.
Với sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng cùng bản lĩnh, ý chí và tinh thần trách nhiệm của những người lính “quân hàm xanh”, biên cương Tổ quốc tiếp tục được giữ vững. Trong hành trình ấy, mỗi bước chân tuần tra, mỗi ca trực gác, mỗi chuyên án đấu tranh thành công… là những minh chứng sinh động cho sự kiên trung, thầm lặng mà cao cả của lực lượng Bộ đội Biên phòng - những người đang ngày đêm góp phần giữ bình yên nơi tuyến đầu Tổ quốc./.
