Hà Nội mở lối cho đầu tư tu bổ di tích quốc gia đặc biệt

Hà Nội mở lối cho đầu tư tu bổ di tích quốc gia đặc biệt

Với số lượng di tích quốc gia đặc biệt nhiều nhất cả nước, 21 trong tổng số 123 di tích, Hà Nội tự hào là địa phương có nhiều vốn quý di sản cùng chiều sâu văn hóa, lịch sử. Nhưng thực tế, các di tích này đã có bề dày hàng trăm thậm chí hàng nghìn năm, việc đầu tư tu bổ, trùng tu sẽ đặt ra nhiều vấn đề cho những người quản lý, bởi nó có tính đặc thù riêng. Trong muôn vàn khó khăn, Hà Nội đã có những hướng đi phù hợp, mở lối cho việc đầu tư, tu bổ di tích quốc gia đặc biệt, khi thực tế và quy định còn gặp nhiều bất cập.

Hà Nội mở lối cho đầu tư tu bổ di tích quốc gia đặc biệt ảnh 1Một góc Di tích quốc gia đặc biệt chùa Tây Phương (huyện Thạch Thất, Hà Nội). Ảnh: thegioidisan.vn

Nhiều bất cập

Đầu năm nay, dư luận đặc biệt quan tâm khi Di tích quốc gia đặc biệt chùa Tây Phương (huyện Thạch Thất) bị xuống cấp nặng, trong khi chưa thể triển khai vì vấn đề quy định trong đầu tư. Trong khi đó, nhiều cột, trụ của chùa bị mối mọt; một phần mái ngói chùa Hạ xô lệch bị thấm dột khi mưa; đá ong lối lên xuống chùa bị vỡ, hỏng gây mất an toàn cho khách tham quan và di tích. Một mặt, hệ thống tượng cổ đang bị bong tróc sơn, chân đế một số pho tượng bị bong gãy, nếu không kịp thời tu bổ sẽ càng xuống cấp nặng. Khu vực khoanh vùng bảo vệ di tích nằm trong khu dân cư sinh sống lâu đời, cần được di dân, giải phóng mặt bằng, tái định cư.

Theo Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Thạch Thất Nguyễn Trường Giang, việc đầu tư dự án quy hoạch, di dân tái định cư tạo không gian cho di tích và dự án tôn tạo, tu bổ di tích chùa Tây Phương là hết sức cấp bách và cần thiết. Tuy vậy, do chùa Tây Phương là Di tích quốc gia đặc biệt, việc đầu tư tôn tạo, tu bổ phải tuân thủ đúng quy trình.

Mới đây, sai phạm trong tu bổ đình Chèm (quận Bắc Từ Liêm) cũng đặt ra vấn đề quản lý vấn đề đầu tư tu bổ di tích quốc gia đặc biệt. Dù đã hoàn thiện hồ sơ tu bổ song trong quá trình thi công, đơn vị thực hiện đã để xảy ra ba sai phạm gồm: Chặt hạ cây đa ngoài cổng đình (trong dự án tu bổ không có nội dung này); một cổng phụ được xây bịt kín lại, chuyển cổng mới; tự ý gia cố móng lan can. Ngay sau đó, các cơ quan quản lý vào cuộc kiểm tra xử lý, song không thể phục hồi được nguyên trạng ban đầu. Dự án tu bổ đình Chèm vốn được cấp phép và những sai phạm không lớn, song sự việc cho thấy những bất cập trong công tác quản lý di tích.

Tình trạng vi phạm trong quản lý những Di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn Hà Nội không còn là chuyện hiếm. Trước đó, đình Tây Đằng (huyện Ba Vì) cũng được thay hai cánh cổng cũ bằng cổng sơn mới, mang dáng vẻ hiện đại không phù hợp với cảnh quan, không gian di tích. Di tích đền Gióng ở Phù Đổng (huyện Gia Lâm) cũng hai lần xảy ra sự cố, đó là Ban Quản lý di tích tự ý đưa vào khuôn viên di tích một con ngựa đồng nặng hàng tấn, một bộ quần áo giáp sắt; một số cấu kiện gỗ mộc bị đem ra sơn phết màu không phù hợp...

Trước sự xuống cấp của một số Di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn thành phố, tâm lý lo ngại, mong mỏi được đầu tư tu bổ của những người quản lý di tích là điều dễ hiểu. Tuy vậy, do chưa nhận thức đúng những quy định trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích, nhất là Di tích quốc gia đặc biệt, một số nơi còn để xảy sai phạm. Một mặt, việc đầu tư, tu bổ di tích quốc gia đặc biệt phải tuân thủ theo quy trình, phải có quy hoạch chung. Điều này khiến một số di tích chưa được tu bổ kịp thời khi xuống cấp.

Cụ thể, theo Nghị định 166/2018/NĐ-CP quy định thẩm quyền, trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch, dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, việc lập quy hoạch là cơ sở để định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, trong đó có phương án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích của toàn khu vực quy hoạch; danh mục công trình cần bảo quản, tu bổ, phục hồi và mức độ bảo quản, tu bổ, phục hồi đối với từng công trình... Quy hoạch cũng là cơ sở để phát huy giá trị di tích trong lĩnh vực du lịch; xác định chiều cao, mật độ xây dựng, định hướng kiến trúc trong không gian lập quy hoạch. Điều này là hết sức cần thiết với những di tích có diện tích trải rộng, có nhiều công trình dân sinh xen lẫn trong khu vực. Tuy nhiên, việc lập quy hoạch ở hầu hết Di tích quốc gia đặc biệt đều đang bị vướng ở mức độ khác nhau.

Hà Nội mở lối cho đầu tư tu bổ di tích quốc gia đặc biệt ảnh 2Khuê Văn Các - một trong những biểu tượng của Hà Nội nằm trong Khu di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi thu hút nhiều du khách tham quan, chụp ảnh. Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc

Theo Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu, năm 2019, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch tổng thể di tích, nhưng đến nay chưa triển khai được bước tiếp theo để lập quy hoạch. Nguyên nhân chính do vướng Luật Quy hoạch và nguồn kinh phí thực hiện. Giải thích rõ vấn đề này, ông Lê Xuân Kiêu cho biết, kinh phí triển khai lập quy hoạch phải lấy từ đầu tư công, nhưng đơn vị là đơn vị chủ tài chính, có nguồn thu nên chưa thống nhất được nguồn chi triển khai. Trong khi đó, các hạng mục di tích trong quá trình khai thác rất lâu, chưa có sự tu bổ nên đã xuống cấp, và đây đều là các hạng mục gốc quan trọng. Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám mong muốn các cơ quan chức năng tháo gỡ câu chuyện liên quan đến vấn đề lập quy hoạch để được thực hiện, có cơ sở pháp lý để triển khai các công việc liên quan đến bảo tồn, phát huy giá trị di tích.

Trước những bất cập trong việc tu bổ Di tích quốc gia đặc biệt, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Đỗ Đình Hồng cho rằng, khi di tích đã xuống cấp nặng, buộc phải đầu tư ngay để đảm bảo các yếu tố gốc, không thể chờ xây dựng quy hoạch và ông là người chịu trách nhiệm về vấn đề này. Quá trình tu bổ phải hoàn thiện những thủ tục cần thiết. Sở có trách nhiệm đề nghị với UBND thành phố Hà Nội, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch. Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội nhấn mạnh, với nhóm dự án đã được phê duyệt đầu tư cần nghiêm túc triển khai và phải chú trọng vai trò giám sát quá trình thực hiện đầu tư tu bổ, tránh xảy ra sai phạm. Sở sẽ thành lập Hội đồng tư vấn di sản để hỗ trợ các địa phương có các Di tích quốc gia đặc biệt và các di tích khác trong quá trình tu bổ.

Để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc nói chung, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Chử Xuân Dũng yêu cầu Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp các sở, ngành liên quan và địa phương tham mưu tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc lập quy hoạch Di tích quốc gia đặc biệt và các di tích trọng điểm trên địa bàn thành phố; ban hành hướng dẫn về việc lập hồ sơ, dự án, thực hiện việc trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định dự án, báo cáo kinh tế kỹ thuật đối với các di tích xếp hạng cấp quốc gia đặc biệt; kết hợp tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động tu bổ, kịp thời ngăn chặn hiện tượng tu bổ trái phép.

Theo phân cấp quản lý, thành phố chỉ trực tiếp quản lý 12 di tích, các di tích còn lại phân cấp cho các quận, huyện. Thực tế này đòi hỏi công tác quản lý phải thực hiện sát sao hơn trong trông nom, cũng như giám sát tu bổ.

Đinh Thuận

Đinh Thuận ((TTXVN))

Có thể bạn quan tâm

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với  nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.