Dịp này, Ban Quản lý Bảo tàng và Di tích tỉnh Vĩnh Long phối hợp với Bảo tàng Đắk Lắk khai mạc triển lãm trưng bày chuyên đề “Văn hóa Đắk Lắk - Thống nhất trong đa dạng”, giới thiệu đến công chúng những nét đặc sắc về đời sống vật chất, tinh thần, phong tục, tập quán và di sản văn hóa của các cộng đồng dân tộc trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Triển lãm diễn ra từ ngày 18/11-18/12.
Với 8 bài viết, 81 hình ảnh tư liệu và 38 hiện vật tiêu biểu, triển lãm được chia thành hai phần gồm “Đắk Lắk - Vùng đất giàu bản sắc” và “Đắk Lắk - Hội tụ đại ngàn và biển xanh”. Nội dung triển lãm tập trung giới thiệu kiến trúc nhà dài, trang phục, nghề thủ công truyền thống, nhạc cụ, văn hóa cồng chiêng, tín ngưỡng, nghi lễ và lễ hội dân gian; đồng thời khắc họa những giá trị lịch sử, văn hóa, tiềm năng du lịch và sự giao thoa văn hóa giữa không gian Tây Nguyên với vùng Duyên hải Nam Trung Bộ.
Nhiều hiện vật tiêu biểu được giới thiệu tại triển lãm như trang phục, trang sức của các dân tộc Ê Đê, Gia Rai, Lự; nhạc cụ truyền thống gồm chiêng knăh, kèn bầu, trống cốc skor daey cùng các công cụ lao động như xà gạc, giỏ cá, mõ trâu... Bên cạnh đó, triển lãm cũng trưng bày nhiều hiện vật là bảo vật quốc gia, hiện vật liên quan đến văn hóa các dân tộc, các triều đại phong kiến, cùng trang phục các dân tộc… nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu văn hóa các dân tộc của du khách và đồng bào Khmer dịp Lễ hội Ok Om Bok.
Phó Giám đốc Bảo tàng Đắk Lắk Lê Ngọc Quế cho biết, Đắk Lắk là vùng đất có nhiều cộng đồng dân tộc cùng sinh sống, lưu giữ những phong tục, tập quán, tín ngưỡng, nghệ thuật và tri thức dân gian được hình thành, bồi đắp qua nhiều thế hệ. Từ kiến trúc nhà dài, nghề thủ công truyền thống, trang phục, nhạc cụ đến văn hóa cồng chiêng, nghi lễ và lễ hội dân gian đã tạo nên diện mạo văn hóa đặc sắc của địa phương.
Triển lãm được trưng bày theo hướng trực quan, hiện đại, lấy công chúng làm trung tâm, góp phần đưa những câu chuyện di sản văn hóa từ vùng đất Tây Nguyên đến gần hơn với người dân vùng sông nước Cửu Long. Hoạt động không chỉ tạo cơ hội để công chúng tìm hiểu, khám phá sự đa dạng văn hóa giữa các vùng miền mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
Đại biểu tham quan, tìm hiểu các nhạc cụ truyền thống của đồng bào các dân tộc ở Đắk Lắk.
Thông qua hoạt động phối hợp tổ chức, hai đơn vị mong muốn tiếp tục tăng cường giao lưu, trao đổi kinh nghiệm trong công tác bảo tồn và phát huy di sản, góp phần kết nối, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Tại chương trình, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long Thạch Bồi nhấn mạnh, Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11 là dịp tôn vinh những giá trị di sản quý báu của dân tộc, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, ngành và cộng đồng trong công tác bảo tồn, phát huy di sản. Đây cũng là dịp ghi nhận những đóng góp của các tổ chức, cá nhân, nghệ nhân, nhà sưu tập và những người trực tiếp làm công tác bảo tồn di sản văn hóa.
Theo ông Thạch Bồi, Việt Nam có 54 dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc mang những nét văn hóa, phong tục, tập quán, tín ngưỡng và nghệ thuật truyền thống riêng, tạo nên nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng. Di sản văn hóa không chỉ là tài sản tinh thần vô giá được các thế hệ gìn giữ, trao truyền mà còn là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam.
Khách tham quan, tìm hiểu các nhạc cụ truyền thống của đồng bào các dân tộc ở Đắk Lắk.
Tỉnh Vĩnh Long hiện có 215 di tích được xếp hạng, trong đó có 2 di tích quốc gia đặc biệt, 45 di tích quốc gia và 168 di tích cấp tỉnh; 19 di sản văn hóa phi vật thể được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ban Quản lý Bảo tàng và Di tích tỉnh Vĩnh Long hiện lưu giữ 48.297 hiện vật, trong đó có 3 bảo vật quốc gia, 701 cổ vật và 233 hiện vật quý hiếm.
Dịp này, bà Lê Kim Hương, Phó Giám đốc Ban Quản lý Bảo tàng và Di tích tỉnh Vĩnh Long công bố Quyết định phê duyệt Danh mục kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể loại hình nghề thủ công truyền thống trên địa bàn tỉnh, với 27 nghề. Việc kiểm kê có ý nghĩa quan trọng trong nhận diện, tư liệu hóa các giá trị di sản, tạo cơ sở phục vụ công tác quản lý, bảo vệ và phát huy nghề thủ công truyền thống gắn với đời sống cộng đồng.
Tên tự gọi: Người Khmer.
Dân số: 1.260.640 người, (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).
Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me.
Lịch sử: Trước thế kỉ XII người Khmer và văn hoá của họ giữ vai trò chủ thể ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Hoạt động sản xuất: Người Khmer là cư dân nông nghiệp dùng cày và trồng lúa nước. Trong bộ công cụ nông nghiệp khá hoàn thiện và hiệu quả của họ, có những dụng cụ độc đáo thích ứng với điều kiện địa lí sinh thái Nam bộ như cái phảng thay cho cày chuyên dùng ở vùng đất phèn, mặn để phát cỏ, cù nèo (Pok) dùng để vơ cỏ. Cây nọc cấy (Sơ chal) dấu vết của chiếc gậy chọc lỗ xa xưa, tạo ra lỗ để cắm cây lúa ở những chân ruộng nước nhưng đất cứng, và cái vòn gặt (Kần điêu) dùng để cắt lúa.
Người Khmer có nghề đánh cá, dệt, chiếu, đan lát, dệt vải, làm đường thốt nốt và làm gốm. Kĩ thuật gốm đơn giản, công cụ chính là hòn kê (K’leng), bàn dập (Chơ), chưa dùng bàn xoay, không có lò nung cố định, gốm mộc, không màu,với độ nung thấp. Sản phẩm gốm chủ yếu là đồ gia cụ, tiêu biểu nhất là bếp (Cà ràng) và nồi (Cà om) rất được người Việt, người Hoa ở đồng bằng sông Cửu Long ưa dùng.
Ăn: Người Khmer trồng hơn 150 giống lúa tẻ và nếp khác nhau, họ thường ăn cơm tẻ và cơm nếp. Thức ăn hằng ngày có tôm, cá nhỏ, ếch, nhái, rau, củ. Họ chế biến rất nhiều loại mắm: mắm ơn Pứ làm bằng tôm tép, mắm Pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, các sọc, cá trê, tôm tép, mắm pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, cá sọc, cá trê, tôm tép trộn với thính và muối. Gia vị ưa thích nhất là vị chua (từ quả me hay mè) và cay (hạt tiêu, tỏi, sả, ca ri...).
Mặc: Nam nữ trước đây đều mặc xà rông bằng lụa tơ tằm do họ tự dệt. Lớp thanh niên ngày nay thích mặc quần âu với áo sơmi. Những người đứng tuổi, người già thường mặc quần áo bà ba màu đen, nam giới khá giả đôi khi mặc quần áo bà ba màu trắng với chiếc khăn rằn luôn quấn trên đầu, hoặc vắt qua vai. Chỉ đặc biệt trong cưới xin, nam nữ mới mặc quần áo cổ truyền. Chú rể mặc áo xà rông, áo màu đỏ, cổ đứng với hàng khuy trước ngực, bên vai trái quàng chiếc khăn dài trắng (Kăl xinh) và con dao cưới (Kầm pách) ngụ ý để bảo vệ cô dâu. Còn cô dâu mặc Xăm pốt (váy)màu tím hay màu hồng, áo dài màu đỏ, quàng khăn và đội mũ cưới truyền thống. áo dài Khơ Me (Wện) gần gũi với chiếc áo dài của phụ nữ Chăm: áo bịt tà, thân áo rộng và dài dưới gối, cổ áo thấp và xẻ trước ngực vừa đủ để chui đầu vào, tay áo chật, hai bên sườn thường ghép thêm bốn miếng vải (thường hoặc màu) kéo dài từ nách đến gấu áo.
Ở: Họ sống ở đồng bằng sông Cửu Long, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam bộ và tụ cư trên 3 vùng môi sinh lớn: vùng đồng bằng nội địa, vùng phèn mặn ven biển, vùng đồi núi Tây Nam giáp biên giới Cam Pu Chia. Người Khmer trước đây ở nhà sàn, nay sống trong các ngôi nhà đất.
Phương tiện vận chuyển: Thường sử dụng xe bò (cộ), xe lôi bánh gỗ, hoặc bánh hơi, đi lại trên đường hay những chân ruộng khô, vận chuyển nông sản trong mùa thu hoạch.
Sống trong môi trường chằng chịt kênh, rạch, ghe, thuyền của người Khmer có rất nhiều loại: xuồng ba lá, ghe tam bản, thuyền " tắc rán" hoặc thuyền "đuôi tôm" chạy máy. Ðặc biệt nhất là chiếc ghe Ngo (Tuộc mua) dài 30m, làm bằng gỗ sao, có từ 30-40 tay chèo, mũi và hai bên thành thuyền có vẽ hình ó biển, voi, sư tử, sóng nước. Ghe Ngo chỉ sử dụng trong dịp lễ chào mặt trăng OK-ang Bok (tháng 10 âm lịch), còn ngày thường họ gửi trong chùa, được cư dân trong các "Phum", "Sóc" coi như vật thiêng.
Quan hệ xã hội: Gia đình nhỏ một vợ một chồng, ở riêng và là đơn vị kinh tế độc lập, có nơi 3-4 thế hệ sống chung trong một nhà. Xã hội Khmer vẫn còn tồn tại nhiều tàn dư mẫu hệ.
Người Khmer có rất nhiều họ khác nhau. Những họ do triều Nguyễn trước đây đặt ra như: Danh, Kiên, Kim, Sơn, Thạch. Những họ tiếp thu từ người Việt và người Hoa như: Trần, Nguyễn, Dương, Trương, Mã, Lý... Lại có những họ thuần tuý Khmer như U, Khan, Khum. Tình trạng ngoại tình, đa thê, li hôn hoặc loạn luân giữa những người có huyết thống trực hệ, ít xẩy ra hoặc tuyệt đối nghiêm cấm.
Hôn nhân: Hôn nhân thường do cha mẹ xếp đặt, có sự thoả thuận của con cái. Cưới xin trải qua 3 bước: làm mối, dạm hỏi và lễ cưới, được tổ chức ở bên nhà gái. Sau đó, người con trai phải ở bên nhà vợ một thời gian. Trải qua ít năm hoặc khi có con, họ ra ở riêng, nhưng vẫn cư trú bên ngoại.
Ma chay: Tục hoả thiêu đã có từ lâu. Sau khi thiêu, tro được giữ trong tháp "Pì chét đẩy", xây cạnh ngôi chính điện trong chùa.
Lễ tết: Có 2 lễ lớn trong năm.
Tết Chuôn chnam Thmây tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 đầu tháng Chét (theo Phật lịch) vào khoảng tháng 4 dương lịch.
Lễ chào mặt trăng (ok ang bok) tổ chức vào rằm tháng 10 âm lịch, trong lễ này có đua thuyền Ngo giữa các phum - sóc.
Thờ cúng: Thờ Phật, tổ tiên và thực hành các nghi lễ nông nghiệp như cúng thần ruộng (neak tà xiê), gọi hồn lúa (ok ang leok), thần mặt trăng (ok ang bok).
Học: Con trai khi lớn đều được cha mẹ gửi vào chùa làm sư từ 3 đến 5 năm. Họ được học kinh Phật, học chữ Khmer ở các trường chùa. Chỉ sau nghĩa vụ tu hành, họ mới được phép hoàn tục và mới có quyền được lập gia đình.
Văn nghệ: Người Khmer có cả một kho tàng phong phú về truyện cổ như thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười, có một nền sân khấu truyền thống như Dù kê, Dì kê, một nền âm nhạc vừa có nguồn gốc Ấn Ðộ, vừa có nguồn gốc Ðông Nam Á. Nghệ thuật và kiến trúc chùa tháp được coi là di sản đặc sắc nhất của văn hoá Khmer. Trong các ngôi chùa Khmer của Phật giáo tiểu thừa (Thérévada), ngoài tượng Ðức Phật Thích Ca được tôn thờ duy nhất, chiếm vị trí trung tâm khu chính điện, vẫn tồn tại một hệ thống phong phú linh thần, linh thú - những dấu vết tàn dư còn lại của Bà la môn giáo và tín ngưỡng dân gian.
Theo cema.gov.vn