Tỉnh Lạng Sơn có đường biên giới dài 231,74 km tiếp giáp với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), có 10 cửa khẩu (trong đó có 2 cửa khẩu quốc tế, 1 cửa khẩu song phương, 7 cửa khẩu phụ/cặp chợ) và 4 lối thông quan/đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2020 - 2025 xác định, kinh tế cửa khẩu là động lực để tỉnh tăng tốc phát triển.
Hoàn thiện hạ tầng
Theo Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, từ năm 2020 đến nay, hệ thống quy hoạch cửa khẩu của tỉnh luôn được bổ sung và hoàn thiện. Kết cấu hạ tầng khu vực cửa khẩu được quan tâm đầu tư xây dựng từ nguồn vốn đầu tư công. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn của Lạng Sơn giai đoạn 2021 - 2025 cho các công trình kết cấu hạ tầng trong khu kinh tế cửa khẩu là trên 10.000 tỷ đồng.
Đặc biệt, Lạng Sơn đã hoàn thành đưa vào sử dụng nhiều dự án hạ tầng giao thông tại các khu vực cửa khẩu Hữu Nghị, Chi Ma, Bảo Lâm, Bình Nghi và các đường chuyên dụng vận chuyển hàng hoá… Các sở ngành chức năng hỗ trợ nhà đầu tư thực hiện các dự án đầu tư, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá của cả nước qua địa bàn.
Ông Mai Đức Trung, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Dịch vụ xuất nhập khẩu tổng hợp Chi Ma HTT cho biết: Trước đây tuyến đường vào cửa khẩu Chi Ma đi lại khó khăn nhưng bây giờ đã được nâng cấp, các xe vận chuyển hàng hóa di chuyển khá thuận lợi. Cũng từ những lợi thế của cửa khẩu Chi Ma, đơn vị đã tích cực đầu tư kho bãi, mở rộng hạ tầng tập kết hàng hóa đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu ngày một cao. Đến nay, doanh nghiệp đã đầu tư khoảng 17 ha kho bãi, xây dựng hệ thống kho ngoại quan, nhà xưởng và ứng dụng thiết bị cơ giới hóa để tăng năng lực thông quan lên hàng trăm xe mỗi ngày mỗi chiều.
Qua thống kê, hạ tầng bến bãi tại các khu vực cửa khẩu địa bàn Lạng Sơn hiện có 25 dự án đầu tư kinh doanh bến bãi với số vốn đăng ký trên 3.400 tỷ đồng phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, cơ bản đáp ứng được nhu cầu; trong đó, có 8 dự án đầu tư kinh doanh kho, bãi tại 4 cửa khẩu với tổng vốn đăng ký gần 1.950 tỷ đồng. Hầu hết các dự án đã đầu tư xây dựng và hoạt động ổn định, phát huy được hiệu quả, đáp ứng yêu cầu hoạt động thương mại dịch vụ, tạo sự sôi động trong hoạt động cửa khẩu và tăng thu ngân sách Nhà nước.
Là doanh nghiệp thường xuyên mở tờ khai xuất nhập khẩu qua nhiều cửa khẩu tại Lạng Sơn, chị Liễu Thu Huệ - đại diện Công ty XNK Một thành viên Phúc Dương Lạng Sơn cho hay, bến bãi hàng hóa ở các cửa khẩu thường xuyên được mở rộng hơn theo thời gian đã tạo thuận lợi rất nhiều cho phương tiện xuất nhập khẩu thông quan. Hạ tầng bến bãi được đầu tư, xe hàng sẽ hạn chế tình trạng ùn ứ, doanh nghiệp không phát sinh thêm các chi phí.
Số hóa hoạt động biên mậu
Trong giai đoạn 2021 - 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa các loại hình qua các cửa khẩu tỉnh Lạng Sơn đạt khoảng 198 tỷ USD, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu mở tờ khai tại Chi cục Hải quan khu vực VI đạt khoảng 24,2 tỷ USD. Hàng năm, có khoảng 3.700 - 4.000 doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thực hiện xuất nhập khẩu hàng hoá qua địa bàn Lạng Sơn, hiệu suất thông quan cao, cao điểm đạt trên 2.000 lượt xe/ngày…
Để phát huy thế mạnh nổi bật về kinh tế cửa khẩu và dịch vụ logistics qua biên giới, tỉnh Lạng Sơn đã phát triển và đưa vào triển khai nền tảng cửa khẩu số tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và cửa khẩu Tân Thanh từ năm 2022.
Đến nay, đã có gần 2.000 doanh nghiệp đăng ký tài khoản, 100% xe hàng đều khai báo trực tuyến trên hệ thống trước khi vào cửa khẩu, thông tin doanh nghiệp được tiếp nhận và xử lý nhanh chóng, công khai, góp phần tăng cường quản lý của các cơ quan nhà nước và hỗ trợ hiệu quả hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.Theo anh Vũ Văn Hàng - Công chức Đội Hải quan cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào xử lý các thủ tục hải quan đã mang lại hiệu quả tích cực cho doanh nghiệp và cả lực lượng hải quan về thời gian thông quan, nhất là khi thực hiện khai báo thủ tục hải quan điện tử, doanh nghiệp có thể chủ động theo dõi trạng thái tờ khai theo thời gian thực và nếu có sai sót kê khai hệ thống có cơ chế cảnh báo lỗi đến doanh nghiệp.
Tiếp tục chặng đường số hóa hoạt động biên mậu, tỉnh Lạng Sơn đang tập trung triển khai thực hiện Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1119 - 1120 và khu vực mốc 1088/2-1089 thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan. Đây là mô hình thí điểm đầu tiên trên cả nước với việc xây dựng tuyến đường chuyên dụng xuất nhập khẩu độc lập, khép kín, tách biệt với tuyến vận chuyển truyền thống hiện nay.
Mô hình này sẽ kết nối đồng bộ hạ tầng, cơ sở dữ liệu giữa hai nước Việt Nam - Trung Quốc, áp dụng vận chuyển không tiếp xúc, không gián đoạn với công nghệ không người lái trên tuyến cố định, cẩu container tự động hóa dựa trên định vị vệ tinh và 5G. Đề án được kỳ vọng hỗ trợ, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu với mục tiêu phấn đấu đến năm 2027, nâng cao năng lực thông quan gấp 2 - 3 lần so với thời điểm hiện nay, đến năm 2030 nâng cao năng lực thông quan gấp 4 - 5 lần.
Ngoài ra, Lạng Sơn cũng đang tập trung triển khai các dự án như: Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn và các dự án cảng cạn, kho ngoại quan trong Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, góp phần hoàn thiện hạ tầng thương mại biên giới ngày càng hiện đại.Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn thông tin, Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn có diện tích 143,7 ha với tổng vốn đầu tư gần 3.300 tỷ đồng, khả năng xử lý 1.500 xe thông quan mỗi ngày. Công viên được xây dựng theo các tiêu chuẩn cao nhất về công nghệ (như IoT, 5G, AI, Big Data và Digital Twins - bản sao số) và tự động hóa (như Smart Locker - khoá thông minh, máy bay không người lái drone, xe tự hành). Các công nghệ và giải pháp tự động hóa được ứng dụng để tối ưu hoá các quy trình vận hành, từ quản lý kho bãi, đến vận chuyển hàng hóa và thông quan sẽ tối ưu hóa quy trình giao nhận, giúp doanh nghiệp tiết kiệm được 40% chi phí logistics.
Thúc đẩy phát triển kinh tế
Để đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế, liên kết vùng, phát huy tiềm năng, lợi thế về kinh tế cửa khẩu, những năm tiếp theo Lạng Sơn xác định, tập trung phát triển mở rộng, nâng cấp, xây dựng hệ thống cửa khẩu biên giới trên địa bàn tỉnh theo hướng chuyên biệt, hoàn thiện hệ thống giao thông, hiện đại hoá hạ tầng kỹ thuật góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Tỉnh xây dựng cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị phát triển trở thành cửa khẩu kiểu mẫu ứng dụng công nghệ cao, cửa khẩu thông minh, là “mô hình điển hình” cho vận tải đường bộ của Việt Nam; Cửa khẩu Ga đường sắt quốc tế Đồng Đăng hướng tới cung cấp chính các dịch vụ logistics và các dịch vụ hỗ trợ thông minh, hiện đại; nâng cấp cặp cửa khẩu song phương Chi Ma (Việt Nam) - Ái Điểm (Trung Quốc) thành cửa khẩu quốc tế và phát triển kho bãi và dịch vụ logistics cho thương mại điện tử.
Cùng đó, nâng cấp cặp cửa khẩu Bình Nghi (Việt Nam) - Bình Nhi Quan (Trung Quốc) thành cửa khẩu song phương; đường chuyên dụng vận chuyển hàng hoá khu vực mốc 1088/2-1089 (Tân Thanh) thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị phát triển theo hướng trở thành trung tâm chế xuất nông sản và tiêu thụ hàng nông sản cho Việt Nam, các nước ASEAN và Trung Quốc thông qua sàn giao dịch nông sản. Ông Hồ Tiến Thiệu, Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn, Trưởng ban chỉ đạo Xây dựng Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn chia sẻ, tỉnh tiếp tục huy động các nguồn lực để tập trung đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông, tạo sự liên thông giữa các khu chức năng trong Khu Khu kinh tế cửa khẩu với các khu vực liên quan để tạo thuận lợi cho việc quản lý, điều hành của các lực lượng chức năng và nâng cao năng lực lưu thông hàng hóa. Đồng thời, Lạng Sơn đầu tư nâng cấp, mở rộng thêm các tuyến ra cửa khẩu, tuyến đường ngang đáp ứng đảm bảo nhu cầu vận tải ngày càng tăng.
Cùng với đó, tỉnh ưu tiên phát triển các loại hình dịch vụ gắn với kinh tế cửa khẩu, trọng tâm là dịch vụ logistics, kiểm nghiệm, kiểm dịch theo hướng chất lượng, văn minh, hiện đại, tiết kiệm thời gian và chi phí cho các doanh nghiệp; tăng cường trao đổi, xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh Việt Nam - Trung Quốc; phấn đấu xây dựng Lạng Sơn trở thành một trong các cực tăng trưởng, trung tâm kinh tế của vùng Trung du và miền núi phía Bắc../.
