Hình tượng người phụ nữ trên tượng gỗ của người Cơ Tu

Hình tượng người phụ nữ trên tượng gỗ của người Cơ Tu
Trong trang trí nhà làng, ta thấy xuất hiện khá nhiều tượng tròn, phù điêu mang chủ đề mẹ con. Các nghệ nhân điêu khắc gỗ thổi hồn vào tác phẩm những hình ảnh sống động, gần gũi với cuộc sống hàng ngày, như mẹ cho con bú, mẹ địu con, bế con, trong đó thường đặc tả bầu vú mẹ... Nhìn vào đó người xem cảm nhận được tình mẫu tử. Các bức tượng thường tập trung miêu tả bộ ngực căng phồng đầy sức sống hay cái eo hông nhỏ thon đầy nữ tính. Đó là biểu tượng phồn thực, thể hiện sự sinh sôi nảy nở. Trên cây cột lễ và cột cái gươl ta luôn bắt gặp hình tượng chiếc cối gạo và nồi đất, nồi đồng tượng trưng cho hồn lúa (yang haroo), người mẹ, nguồn sống. Hoa văn chày (chapan), cối (tơpal) là mô típ khá phổ biến chẳng những trên trang phục Cơ Tu, nhất là trên váy nữ mà còn trong trang trí và điêu khắc nhà làng.
 
Hình tượng người phụ nữ trên tượng gỗ của người Cơ Tu ảnh 1
Tượng mẹ bế con với bộ ngực căng tròn.

Hình tượng người phụ nữ cũng được khắc họa cô đọng trong những chủ đề, tác phẩm nói về cuộc sống, sinh hoạt văn hóa tinh thần của đồng bào. Đó là vai trò của họ trong việc tham gia các lễ hội truyền thống, cùng hưởng thụ và sáng tạo nên các loại hình của nghệ thuật diễn xướng dân gian như hát, múa, các trò chơi, trưng bày, trang trí làm đẹp cho người và cảnh quan, không gian lễ hội. Nói đến người phụ nữ Cơ Tu là nói đến điệu múa da dá - đó là điệu múa thiêng, điệu múa cầu mùa với động tác cơ bản là đôi tay của người phụ nữ xòe lên trời cầu xin, đón nhận sinh khí và hạt lúa của thần linh. Điệu múa đó là sự biểu hiện niềm tin và khát vọng vươn đến một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Vì vậy, vũ điệu người đàn bà nhảy hội luôn gây nguồn cảm hứng sáng tạo bất tận trong nghệ thuật tạo hình với hàng loạt bức tranh, bức tượng, phù điêu, những dải hoa văn trang trí làm đẹp cho ngôi nhà làng truyền thống.

Những hình ảnh rất đẹp mang tính nhân văn rõ nét mà người nghệ sĩ chân đất muốn lột tả là người phụ nữ trong cuộc sống đời thường, bóng dáng của họ trong mỗi gia đình. Người phụ nữ luôn chịu thương chịu khó, lo cuộc sống gia đình, nuôi dạy con cái, siêng năng làm việc nhà, chăm sóc nương rẫy.
 
Tượng mẹ địu con.
Tượng mẹ địu con.

Các tác phẩm điêu khắc đẹp nhất, gây cảm xúc nhất vẫn là những tượng, phù điêu nói về người phụ nữ như giã thóc, sảy gạo, dệt vải, mang củi, gùi lúa, đi hái rau rừng, xúc cá dưới suối... Nét đẹp đời thường đã được đưa vào nghệ thuật một cách dung dị, chân thực thể hiện qua những bức tượng người phụ nữ vừa địu con vừa giã gạo. Đứa bé địu sau lưng và cái chày, cối gạo phía trước diễn tả chân thực nếp sống, đức tính tốt đẹp của người mẹ, thể hiện ước mơ về cuộc sống thanh bình. Người xem rất thú vị khi được ngắm nhóm tượng giã gạo chày ba, chày đôi, có cảm giác rằng, tuy công việc rất là nhộn nhịp, bận rộn, vất vả nhưng đứa con yêu bé bỏng vẫn ấm êm trong tấm địu sau lưng hay trước ngực mẹ. Và rất ấn tượng khi đứng trước điêu khắc phẩm miêu tả cô gái vừa cõng con trên tấm địu, vừa hai tay nâng khẩu súng trường, với chủ đề mà người tạc tượng muốn nói là người phụ nữ Cơ Tu đảm đang, “giỏi việc nước, đảm việc nhà”.

Bên cạnh nét đẹp tươi vui, ta còn thấy hình ảnh người phụ nữ đa sầu đa cảm như bức tượng ở nhà mồ, miêu tả người phụ nữ ngồi bó gối, suy tư, diễn tả nỗi buồn của người thân trong gia đình tiếc nhớ người quá cố. Đây cũng là mô típ trang trí khá phổ biến của các dân tộc có kiến trúc và điêu khắc nhà mồ như Ê đê, Ba Na, Gia Rai... ở Tây Nguyên.

Nghệ thuật tạo hình là một trong những loại hình di sản văn hóa đặc sắc của đồng bào Cơ Tu. Một yếu tố làm cho những tác phẩm này sống mãi và lan tỏa, làm lay động trái tim của những người yêu nghệ thuật và cả người sáng tạo ra nó, chính là sự tôn vinh vẻ đẹp của cuộc sống, nét đẹp của người phụ nữ, người bà, người mẹ, cô gái - những người làm nên sức sống muôn đời cho rừng núi, buôn làng.
Theo: Tấn Vịnh (Báo điện tử Quảng Nam) (Báo điện tử Quảng Nam)

Có thể bạn quan tâm

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với  nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.