Không gian số bùng nổ từ thôn

Bài và ảnh: Hương Thu/TTXVN

10/07/2026 14:08

Xã biên giới Bát Xát là một trong những điểm sáng của Lào Cai trong công tác chuyển đổi số. Tại đây, công tác chuyển đổi số được triển khai một cách đồng bộ, toàn diện với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, mở ra kỳ vọng về một không gian số phát triển ngay từ cơ sở.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt mô hình "Thôn số".

Chính quyền số đi vào đời sống

Thôn 4, xã Bát Xát vừa chính thức được công nhận là thôn số đạt mức cơ bản đầu tiên của tỉnh Lào Cai. Cầm trên tay chiếc điện thoại thông minh, bà Đinh Huyền Chiêu - công dân của thôn rất phấn khởi khi chỉ với vài thao tác đơn giản đã có thể truy cập bản đồ số, giao thông số và cập nhật thông tin kinh tế - xã hội hằng ngày của địa phương.

Trước đây, mỗi lần cần chứng thực giấy tờ hay làm thủ tục hành chính, bà Chiêu đều phải đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, chuẩn bị nhiều loại giấy tờ và mất khá nhiều thời gian đi lại.

“Bây giờ chỉ cần mở ứng dụng trên điện thoại là có thể thực hiện nhiều thủ tục trong lĩnh vực tư pháp ngay tại nhà. Hồ sơ gửi xong còn có thể thanh toán trực tuyến rất thuận lợi”, bà Chiêu chia sẻ.

Lãnh đạo tỉnh Lào Cai và người dân xã Bát Xát trải nghiệm các tiện ích "Thôn số" trên thiết bị di động thông minh.

Tải ứng dụng “Thôn số Bát Xát” về điện thoại, anh Chảo Trần Ton, thôn Sơn Hà (dân tộc Dao) háo hức khi được trải nghiệm 16 tiện ích số nổi bật được tích hợp và kết nối như: Cổng thông tin điện tử, Thôn số, Ứng dụng số của Đảng, Nộp hồ sơ thủ tục hành chính, Bản đồ số, Cư dân số; Phản ánh kiến nghị; Y tế, chăm sóc sức khỏe; Nông nghiệp thông minh; Chợ số Bát Xát; Du lịch số; Camera AI; Họp trực tuyến; Bình dân học vụ số; Người bản số; Bát Xát hội tụ và phát triển.

Điển hình, như tiện ích "Nông nghiệp thông minh" được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ sử dụng nhưng tích hợp nhiều tiện ích thiết thực. "Tôi có thể tra cứu thông tin về cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện địa phương; theo dõi giá cả thị trường để chủ động trong sản xuất và tiêu thụ; đồng thời gửi câu hỏi và nhận tư vấn trực tiếp từ các chuyên gia", anh Ton chia sẻ.

Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Bát Xát đã chủ động “cầm tay chỉ việc”, đưa công nghệ đến tận thôn, bản. Một cán bộ kỹ thuật trung tâm cho biết: Đội ngũ viên chức trực tiếp xuống cơ sở, hướng dẫn từng thao tác từ cài đặt ứng dụng, đăng ký tài khoản đến cách khai thác các tính năng. Với những hộ lớn tuổi hoặc ít tiếp cận công nghệ, việc hỗ trợ tận nơi đã giúp xóa bỏ rào cản tâm lý, tạo sự gần gũi và tin tưởng.

Song song với hoạt động hỗ trợ trực tiếp, Trung tâm còn tổ chức các lớp tập huấn ngắn, tạo môi trường để người dân cùng học hỏi, trao đổi kinh nghiệm. Từ chỗ e ngại công nghệ, nhiều bà con đã dần tự tin sử dụng điện thoại thông minh như một “công cụ sản xuất” mới, giúp thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức khoa học kỹ thuật và thực tiễn sản xuất ở vùng nông thôn.

"Điều quan trọng nhất không chỉ là có thêm một ứng dụng, mà là giúp người dân dễ tìm kiếm, dễ tiếp cận, dễ sử dụng và từng bước hưởng lợi từ chuyển đổi số. Đồng thời, thông qua quá trình vận hành thực tế, ứng dụng sẽ tiếp tục được rà soát, cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của cộng đồng", Phó Bí thư thường trực Đảng ủy xã Bát Xát Vũ Hồng Phương nhấn mạnh.

Sôi động "Phiên chợ số"

Lãnh đạo tỉnh Lào Cai tham quan, trải nghiệm phiên chợ số.

Quá trình chuyển đổi số tại Bát Xát đi vào thực tiễn cơ sở và ngày càng phát huy hiệu quả, tính ứng dụng thực tế, thể hiện rõ nét nhất tại các phiên chợ số trên địa bàn. Trên thực tế, nhiều hộ nông dân tại xã biên giới Bát Xát không cần chờ thương lái hay vất vả mang hàng ra chợ, giờ đây đã tự tin dùng điện thoại để livestream bán nông sản, đưa sản phẩm dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng hơn.

Sau một thời gian tìm hiểu thị trường và nhu cầu khách hàng, chị Lèo Thị Thúy, chủ cơ sở sản xuất thị trâu sấy, lợn sấy... tại thôn Bản Vược, xã Bát Xát quyết định thường xuyên livestream thường xuyên vào buổi tối vì đó là thời điểm người xem nhiều nhất. Quá trình livestream chị cho khán giả xem tường tận các khâu chế biến, quá trình đảo thịt, sấy thịt tại các lò. Từ đây nhiều mối khách sỉ đã tìm đến chị tiêu thụ hàng hóa khắp cả nước.

Hộ kinh doanh Lèo Thị Thúy có 11 sản phẩm trong đó có 4 sản phẩm đạt OCOP 3 sao là thịt trâu sấy, thịt lợn sấy, lạp xường và thịt vai sấy héo. Chị Thúy cho biết, việc chuyển sang bán hàng trên môi trường số thực sự mang lại nhiều tiện ích so với bán hàng truyền thống. 80% hàng hóa của cơ sở được bán trên sàn thương mại điện tử và nền tảng số. Các đơn hàng được người mua chốt nhanh chóng, thuận tiện thông qua mạng xã hội Tiktok hoặc livestream. Với ưu điểm thanh toán không bị nợ tiền hàng, vốn xoay vòng nhanh với hàng trăm đơn/ngày, trên 80% doanh thu của cơ sở đến từ quá trình bán hàng trên nền tảng số.

Tương tự, hộ kinh doanh Liềng Thị Cúc (thôn Bản Vền) kinh doanh các loại bánh truyền thống dân tộc Giáy như: bánh nướng, bánh dầy, bánh tò te, bánh chưng đen... Nhờ chất lượng sản phẩm tốt, được nhiều khách hàng ưa chuộng, tin tưởng thời gian qua nên hằng ngày chị vẫn kinh doanh ở chợ truyền thống. Tuy nhiên, gần đây, chị bắt đầu học cách livestream bán sản phẩm qua mạng xã hội để mở rộng tệp khách trong và ngoài tỉnh.

"Tôi dán tem truy xuất nguồn gốc cho từng sản phẩm và đa dạng hóa các vị bánh phù hợp nhu cầu thưởng thức của khách hàng. Nhờ đó, các khách hàng tìm đến cơ sở đặt mua ngày càng nhiều, tăng đến 30% so với cách thức bán hàng truyền thống trước đây. Gia đình càng thêm động lực giữ gìn nghề truyền thống của ông cha", chị Cúc bày tỏ.

Các hộ kinh doanh tại Bát Xát bán hàng trên nền tảng số.

Để thúc đẩy phát triển kinh tế số địa phương, tạo sinh kế bền vững cho người dân, Bí thư Đảng ủy xã Bát Xát Nguyễn Kiều Phương cho biết, xã sẽ duy trì và nâng cao hiệu quả "Phiên chợ số" định kỳ luân phiên hằng tháng. Trên cơ sở đó, địa phương rút kinh nghiệm từ Thôn 4 để nhân rộng mô hình "Thôn số", tạo phong trào thi đua chuyển đổi số sôi nổi, thiết thực; hướng tới mục tiêu “Dân biết, dân dùng, dân hưởng lợi từ chuyển đổi số”. Từ kết quả bước đầu, Bát Xát xác định tiếp tục duy trì, nâng cao tiêu chí thực hiện mô hình thôn số tại thôn 4; phấn đấu hoàn thành 7 thôn số ở mức cơ bản trong năm 2026.

Theo Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Lào Cai Hoàng Giang: Điều đáng quý ở mô hình “Thôn số” tại Bát Xát là xuất phát từ thực tiễn cơ sở, từ những nhu cầu rất cụ thể của người dân và bằng những cách làm rất sáng tạo, hiệu quả. Đó là sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền xã Bát Xát trong việc lựa chọn những việc khó để làm trước; là tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích của nhân dân. Thành công của mô hình không chỉ là thành công của riêng xã Bát Xát mà còn là minh chứng sinh động, chân thực cho khát vọng phát triển, tinh thần đổi mới và quyết tâm xây dựng nền hành chính phục vụ, gần dân, sát dân, vì nhân dân phục vụ của Lào Cai trong giai đoạn phát triển mới./.