Sau 2 năm chịu ảnh hưởng nặng nề do sạt lở từ dự án hồ chứa nước Đông Thanh (xã Nam Ban Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng), nhiều hộ dân vẫn mong mỏi nhận được sự hỗ trợ để tái định canh, định cư, sớm ổn định cuộc sống.
Sống tạm trong nhà mình
Sáng về nhà dọn dẹp, nấu cơm ăn uống, tối lại khăn gói “di cư” để xuống ngủ nhờ trong nhà điều hành của công trình hồ chứa nước Đông Thanh, đã thành thói quen của vợ chồng ông bà Đỗ Văn Đam, Đoàn Thị Nhũ (thôn Đông Anh) suốt 2 năm qua. Đây cũng là khoảng thời gian mà cuộc sống gia đình 6 người của ông bà bị đảo lộn, đi không được, mà ở cũng không xong.
Trong căn nhà cấp 4 bị nứt toác, nhiều cánh cửa phải tháo dỡ để tránh hư hỏng, bà Đoàn Thị Nhũ buồn rầu chia sẻ, mấy năm nay bà phải sống trong cảnh này, sáng thì về làm vườn, ăn uống trên căn nhà nứt nẻ, tối lại phải xuống dưới kia ngủ nhờ. Trong khi đó, 7.000 m2 vườn cà phê, bơ, mắc ca của gia đình, vợ chồng bà Nhũ cũng chỉ lên chăm bón, không dám chuyển đổi cây trồng hay cải tạo gì.
“Chúng tôi đã ở đây từ năm 1995, đến khi họ làm hồ thì nhà cửa, đất đai mới sạt lở thế này. Suốt từ đó đến nay, chỉ duy nhất một lần được nhận 10 triệu đồng hỗ trợ để di dời đồ đạc xuống nhà điều hành công trình ở tạm, còn lại chẳng có gì thêm. Giờ chỉ mong họ có thi công nữa hay không, hoặc như thế nào thì thông báo, giải quyết, đền bù cái nhà này cho chúng tôi sửa chữa, ổn định cuộc sống”, bà Nhũ mong mỏi.
Cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng từ sự cố sạt lở hồ Đông Thanh, gia đình ông Đỗ Văn Tái (54 tuổi, thôn Đông Anh, xã Nam Ban Lâm Hà) đã chuyển xuống ở tạm tại nhà điều hành công trình từ mấy năm nay. Trong khi ở tạm chờ được bố trí tái định cư, hàng ngày gia đình ông Tái vẫn phải chăm sóc 4 sào (4.000 m2) cà phê nằm trong vùng sạt lở để có thu nhập.
Ông Tái chia sẻ, dù mảnh vườn bị sạt trượt, vết nứt khắp nơi nhưng ông không có lựa chọn, vẫn phải chăm bón, nhiều lúc dẫm phải hố sụt lún rất nguy hiểm. “Tôi chỉ mong họ sớm đền bù hay hỗ trợ gia đình 6 người nhà tôi tiền chi phí hàng tháng như đã cam kết; đồng thời, sớm có phương án bố trí đất tái định cư cho người dân chúng tôi bởi vụ việc đã kéo dài 2 năm qua rồi”, ông Tái kiến nghị.
Tương tự, sau 2 năm chịu tác động của sạt lở, căn biệt thự vườn được xây dựng hơn 3 tỷ đồng của hộ ông Nguyễn Văn Thắng nay đã tan hoang không nhận ra. Ngoài phần sân bê tông chằng chịt vết nứt, vách tường và nền của căn nhà cũng bị biến dạng do tác động của sạt lở. Gia đình ông Thắng cũng phải chuyển đến nơi khác ở tạm trong thời gian chờ được hỗ trợ tái định cư.
Cần sớm hỗ trợ cho người dân
Liên quan đến dự án hồ chứa nước Đông Thanh, UBND xã Nam Ban Lâm Hà cũng đang tích cực phối hợp với các đơn vị để triển khai các công tác hỗ trợ cho người dân bị ảnh hưởng. Đặc biệt là việc bố trí tái định cư cho các hộ dân có đủ điều kiện, sớm ổn định cuộc sống.
Theo ông Lê Khắc Phúc, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Ban Lâm Hà, quá trình triển khai công tác hỗ trợ cho người dân gặp những khó khăn, vướng mắc do sự cố sạt trượt. Hiện, địa phương đang tích cực để cấp các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tái định cư cho người dân theo đúng kế hoạch. Dự kiến cuối tháng 8 này sẽ có 22 hộ dân có đủ điều kiện sẽ được cấp đất tái định cư để ổn định cuộc sống.
Hồ chứa nước Đông Thanh là công trình loại B với tổng đầu tư gần 500 tỷ đồng được Chính phủ phê duyệt. Công trình có dung tích 2,88 triệu m3, mục tiêu cung cấp nước tưới cho 700 ha đất canh tác, nguồn cấp nước sinh hoạt cho 7.500 hộ dân của huyện Lâm Hà (Lâm Đồng cũ). Công trình đang giai đoạn thi công chưa cấp nước, nhưng thời điểm tháng 7/2023 thì bị sạt trượt nghiêm trọng và ngừng thi công cho đến nay.
Ghi nhận thời điểm đó, tình trạng sụt lún, sạt trượt đất tại khu vực thi công hồ chứa nước Đông Thanh (huyện Lâm Hà) gây ảnh hưởng đến 9 hộ dân với 53.800 m2 đất sản xuất nông nghiệp; trong đó, 5 hộ chịu ảnh hưởng trực tiếp (4 hộ có nhà ở, một hộ không có nhà), 4 hộ khác có nguy cơ bị ảnh hưởng do các vết nứt lan rộng và 500m đường giao thông tránh ngập có nguy cơ sụt lún, sạt trượt.
Theo ghi nhận của phóng viên, sau thời gian ngừng thi công, toàn bộ công trình hồ Đông Thanh hiện đã hoang hoá, cỏ dại mọc um tùm. Đặc biệt, khối công trình khu vực tràn xả lũ của hồ chứa nước Đông Thanh đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Phần bên phải tràn xả lũ đã bị nghiêng đổ, xô lệch nhiều đoạn. Một số đoạn nền bê tông cũng bị nứt toác, bung các cây sắt ra khỏi bề mặt, rất nguy hiểm. Nhiều khu vực, các thiết bị, vật tư đã bị hoen gỉ do ảnh hưởng của thời tiết, gây lãng phí tiền của.
Liên quan đến dự án trên, ngày 25/4/2024, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã có kết luận về những tồn tại, hạn chế, vướng mắc liên quan. Kết luận nêu rõ, thời gian thực hiện dự án đầu tư kéo dài từ năm 2020 đến nay vẫn chưa hoàn thành mục tiêu ban đầu đề ra. Đồng thời cũng chỉ ra một số sai phạm như công tác lập, thẩm tra thiết kế, dự toán một số hạng mục có khối lượng bị tính sai, tính thừa không đúng quy định hơn 340 triệu đồng; tổng số tiền nghiệm thu, thanh toán không đúng quy định tại 4 gói thầu của dự án hơn 663 triệu đồng; khối lượng đất đắp tại bãi vật liệu số 4 có sự chênh lệch giữa thực tế so với thiết kế, dự toán khoảng 16.000 m3. Do đó, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đề nghị chủ đầu tư và các đơn vị liên quan cần phải kiểm tra để làm rõ trách nhiệm các bên liên quan.
Hiện, Dự án xây dựng hồ chứa nước Đông Thanh cũng đang trong danh sách các dự án bị thanh tra trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng của Thanh tra Chính phủ theo kế hoạch số 1505/KH-TTCP ngày 22/7/2025. Trao đổi với phóng viên, lãnh đạo UBND xã Nam Ban Lâm Hà cho biết, tỉnh Lâm Đồng và địa phương hiện cũng chưa có chủ trương khởi động thi công lại dự án này do đang chờ kết luận của Thanh tra Chính phủ./.
