Với vị thế là vùng đất cội nguồn của dân tộc Việt Nam, những năm qua, Phú Thọ đã chủ động, sáng tạo trong ngoại giao văn hóa và đạt được nhiều kết quả quan trọng; góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Đất Tổ, thúc đẩy hợp tác quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Cầu nối đưa Đất Tổ vươn ra thế giới
Trong tiến trình lịch sử, Phú Thọ được xem là vùng đất cội nguồn của dân tộc Việt Nam, nơi khởi nghiệp của Nhà nước Văn Lang, quốc gia đầu tiên trong lịch sử dân tộc. Đây cũng là địa phương sở hữu kho tàng di sản phong phú với 2 di sản văn hóa phi vật thể thế giới được UNESCO ghi danh đó là Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Hát Xoan Phú Thọ.
Cùng với di sản tiêu biểu này, Phú Thọ hiện có hàng trăm di tích lịch sử, văn hóa được xếp hạng, hàng nghìn di sản phi vật thể và lễ hội truyền thống, làng nghề đặc trưng... Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh đẩy mạnh hoạt động giao lưu, hợp tác và quảng bá hình ảnh địa phương thông qua các kênh ngoại giao văn hóa.
Theo Sở Ngoại vụ Phú Thọ, nhận thức rõ vai trò của văn hóa trong chiến lược đối ngoại, tỉnh đã đẩy mạnh thông tin tuyên truyền, quảng bá di sản văn hóa và danh thắng bằng 6 thứ tiếng, góp phần giới thiệu hình ảnh Đất Tổ tới du khách quốc tế. Bộ phim song ngữ 3D “Đền Hùng - Linh thiêng nguồn cội” được phát sóng trên các kênh truyền hình quốc gia và sử dụng trong nhiều hoạt động đối ngoại tại Đại sứ quán Việt Nam ở Lào, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp… trở thành công cụ hữu hiệu trong quảng bá văn hóa, du lịch của tỉnh.
Bên cạnh đó, những sản phẩm quà tặng đối ngoại như: bình trà Ngọc Đất Tổ, chè búp tím Thanh Ba, bưởi Đoan Hùng, mô hình trống đồng hay tranh khắc gỗ Đền Hùng... được lựa chọn kỹ lưỡng, thể hiện tinh hoa văn hóa địa phương; góp phần củng cố quan hệ hữu nghị và hợp tác quốc tế.
Phú Thọ đã tổ chức nhiều sự kiện quốc tế quan trọng như: SEA Games 31, Vòng chung kết Hoa hậu Du lịch Thế giới 2022, các hội nghị, hội chợ du lịch và lễ hội văn hóa quốc tế. Thông qua các hoạt động này, tỉnh có điều kiện giới thiệu nét đẹp văn hóa, con người và tiềm năng phát triển đến bạn bè thế giới.
Một trong những điểm sáng trong công tác ngoại giao văn hóa của Phú Thọ là việc phát huy hiệu quả vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Cuộc thi trực tuyến “Người Việt Nam ở nước ngoài với hai di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Hát Xoan Phú Thọ” thu hút gần 100 kiều bào tại 9 quốc gia tham dự. Hằng năm, tỉnh đón hàng trăm kiều bào từ 20 quốc gia về dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, trở thành những “sứ giả văn hóa”, góp phần lan tỏa giá trị truyền thống Đất Tổ ra cộng đồng quốc tế.
Phú Thọ còn tích cực tham gia các hoạt động giao lưu với các địa phương nước ngoài như Luông Pha Băng (Lào), Nara (Nhật Bản), Sơn Tây (Trung Quốc), Hwaseong (Hàn Quốc)... Tỉnh thường xuyên tổ chức các chương trình giới thiệu văn hóa, ẩm thực, trang phục truyền thống tại các sự kiện quốc tế, tạo ấn tượng tốt với bạn bè thế giới.
Những kết quả đạt được cho thấy, ngoại giao văn hóa đã và đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển của Phú Thọ. Văn hóa được xem là nguồn lực nội sinh, là “sức mạnh mềm” giúp Đất Tổ lan tỏa giá trị, khẳng định vị thế và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Xây dựng chiến lược ngoại giao văn hóa
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, văn hóa trở thành một kênh ngoại giao mềm quan trọng; góp phần tăng cường quan hệ hợp tác, củng cố hình ảnh quốc gia và địa phương. Nhận thức rõ vai trò đó, tỉnh Phú Thọ đã ban hành Chiến lược ngoại giao văn hóa đến năm 2030, hướng tới mục tiêu đưa văn hóa trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời quảng bá sâu rộng hình ảnh vùng đất cội nguồn của dân tộc Việt Nam ra bạn bè quốc tế.
Theo ông Quách Tất Liêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, để thực hiện hiệu quả chiến lược ngoại giao văn hóa đến năm 2030, Phú Thọ đề ra nhiều giải pháp trọng tâm, toàn diện, vừa mang tính chiến lược vừa cụ thể, thiết thực. Tỉnh chú trọng công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối về ngoại giao văn hóa tới các tầng lớp nhân dân; đa dạng hóa hình thức quảng bá để đưa hình ảnh “Phú Thọ - vùng đất cội nguồn dân tộc Việt Nam” đến gần hơn với bạn bè trong nước và quốc tế. Nghi lễ, trang phục, quà tặng đối ngoại sẽ được chuẩn hóa nhằm thể hiện bản sắc và nét đẹp truyền thống của con người Đất Tổ.
Cùng với tuyên truyền, địa phương tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách đồng bộ về ngoại giao văn hóa; tăng cường ký kết hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ được xem là giải pháp quan trọng nhằm thu hút nguồn lực, tạo động lực phát triển mới. Đồng thời, tỉnh sẽ đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại, đặc biệt là năng lực ngoại ngữ, kỹ năng văn hóa và hiểu biết về truyền thống, phong tục, văn hóa quốc tế. Địa phương tận dụng các hiệp định thương mại tự do, thỏa thuận hợp tác đã ký kết để đẩy mạnh thu hút đầu tư, xúc tiến thương mại, phát triển du lịch; góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững.
Tỉnh kết hợp chặt chẽ giữa ngoại giao văn hóa và truyền thông đối ngoại, giới thiệu tiềm năng, thế mạnh, giá trị văn hóa, di sản, du lịch, ẩm thực của địa phương qua nhiều hình thức ấn phẩm, phóng sự, video, triển lãm, chương trình nghệ thuật trong và ngoài nước. Phú Thọ định hướng xây dựng chiến lược truyền thông số đa nền tảng, chuyển trọng tâm sang các nền tảng toàn cầu như: YouTube, Facebook, website đa ngôn ngữ nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng. Bên cạnh đó, tỉnh kiên quyết phản bác các luận điệu xuyên tạc, sai trái về lịch sử, văn hóa, chủ quyền; góp phần bảo vệ hình ảnh, uy tín quốc gia.
Với kho tàng di sản phong phú, Phú Thọ tiếp tục ưu tiên công tác bảo tồn, tôn tạo di tích, phục dựng lễ hội, phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Các di sản được UNESCO ghi danh như: Hát Xoan và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương tiếp tục được bảo tồn, lan tỏa trong đời sống đương đại. Tỉnh khuyến khích nghiên cứu, phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng, gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế. “Chuỗi di sản và du lịch Vùng Đất Tổ - Tây Bắc” được định hướng xây dựng như một thương hiệu du lịch văn hóa đặc sắc, góp phần thu hút du khách và nhà đầu tư.
Phú Thọ phối hợp với các cơ quan đại diện ngoại giao, hội, đoàn kiều bào tổ chức các chương trình “Về nguồn”, giao lưu văn hóa, gặp mặt kiều bào nhân dịp lễ, Tết; qua đó thắt chặt tình cảm, khơi dậy niềm tự hào quê hương. Đồng bào Phú Thọ ở nước ngoài cũng được khuyến khích trở thành “sứ giả văn hóa” quảng bá hình ảnh Đất Tổ đến bạn bè quốc tế.
Với kết quả đạt được và chiến lược đưa ra, ngoại giao văn hóa sẽ tiếp tục là cầu nối vững chắc đưa Phú Thọ vươn xa, xứng đáng với vị thế vùng Đất Tổ cội nguồn của dân tộc Việt Nam./.
