Gần đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, không khí lao động, sản xuất tại các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Cà Mau trở nên nhộn nhịp, khẩn trương. Tại các xã, phường ven biển, đặc biệt là xã Cái Đôi Vàm - nơi được xem là "thủ phủ" của làng nghề cá khô - hàng trăm hộ dân và cơ sở chế biến đang tăng tốc sản xuất để kịp cung ứng đặc sản phục vụ nhu cầu tiêu dùng và quà biếu dịp cuối năm.
Sở dĩ xã Cái Đôi Vàm giữ vững vị thế trung tâm làng nghề là nhờ vào lịch sử hình lâu đời với quy mô hiện nay lên tới hơn 130 hộ và cơ sở sản xuất. Bên cạnh đó, với lợi thế ngư trường rộng lớn và nhiều cửa biển, mỗi ngày có hàng nghìn ghe tàu cập bến mang theo nguồn nguyên liệu cá tươi dồi dào, tạo tiền đề cho sự đa dạng về chủng loại khô như: Cá khoai, cá đuối, cá mối, cá dứa, cá đù, cá lưỡi trâu hay cá chỉ vàng…
Đặc biệt, khô cá khoai Cái Đôi Vàm từ lâu đã khẳng định được danh tiếng nhờ chất lượng và hương vị đặc trưng, trở thành sản phẩm tiêu biểu được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể từ năm 2017.
Theo chia sẻ của anh Huỳnh Thanh Sang, chủ cơ sở Sang Seafood Cà Mau, xã Cái Đôi Vàm, để chế biến các loại cá thịt dày như cá rún hay cá dứa đạt chất lượng cao, người thợ phải tranh thủ những ngày nắng tốt. Cá sau khi làm sạch, ướp gia vị sẽ được để thấm qua một ngày trước khi đem phơi nắng... Tất cả quy trình sản xuất khô truyền thống tại đây đòi hỏi sự tỉ mỉ và phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện tự nhiên.
Nghề làm tôm khô góp phần tạo việc làm cho nhiều lao động tại các địa phương trong tỉnh Cà Mau.
"Để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và uy tín thương hiệu, nhiều hộ dân vẫn duy trì quy trình hoàn toàn thủ công từ khâu rửa sạch đến khi vắt thẳng cá lên giàn phơi trực tiếp dưới nắng. Chính sự chỉn chu và kiên trì này đã giúp các đặc sản vùng biển Cà Mau luôn chiếm được lòng tin của người tiêu dùng khắp mọi miền trên cả nước", anh Sang khẳng định.
Những người làm nghề lâu năm nhận định rằng khoảng thời gian từ tháng 11 năm trước đến tháng 2 năm sau là thời điểm lý tưởng nhất bởi nắng đều giúp cá khô nhanh, giữ được độ tươi và vị ngọt tự nhiên của biển cả.
Sự phát triển của làng nghề còn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội địa phương. Theo ông Phạm Văn Den, Chủ tịch UBND xã Cái Đôi Vàm, sản lượng khô tăng rõ rệt trong những tháng cận Tết không chỉ khẳng định vị thế của đặc sản địa phương mà còn giải quyết bài toán kinh tế cho cư dân tại chỗ thông qua chuỗi giá trị từ khai thác đến tiêu thụ.
Nếu nghề đi biển là thế mạnh của các ngư dân trai tráng thì nghề làm cá khô lại tạo ra cơ hội việc làm ổn định cho đông đảo phụ nữ ven biển. Với thu nhập bình quân từ 100.000 đến 200.000 đồng mỗi ngày, nhiều lao động nhàn rỗi có thêm điều kiện để trang trải chi phí sinh hoạt và phấn khởi đón một cái Tết sung túc hơn.
Các giàn phơi cá khoai là nét đặc trưng trong mỗi dịp Tết của vùng biển Cái Đôi Vàm (Cà Mau).
Một trong những dấu ấn đậm nét của mùa Tết năm nay chính là sự hiện diện mạnh mẽ của các sản phẩm trên không gian số. Chị Nguyễn Thu Hà, chủ một gian hàng thương mại điện tử chuyên về các sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) cho biết, không còn bó hẹp trong phương thức buôn bán truyền thống tại địa phương, các sản phẩm đặc sản như khô cá khoai Cái Đôi Vàm đã rầm rộ "lên sàn" thương mại điện tử và các mạng xã hội. Cũng từ thông qua việc quảng bá trực tuyến, mỗi tháng chị đã tiếp nhận và xử lý hơn 1.000 đơn hàng từ khắp cả nước.
Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Cái Đôi Vàm Đào Thị Thanh An khẳng định, việc phụ nữ chủ động tiếp cận công nghệ và mạnh dạn đổi mới cách làm đã tiếp thêm sức sống mới cho nghề truyền thống, góp phần giảm nghèo bền vững ở địa phương.
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, không khí lao động, sản xuất tại các khu vực chế biến khô ở tỉnh Cà Mau càng trở nên nhộn nhịp, khẩn trương.
Hành trình đưa làng nghề truyền thống hòa nhịp cùng thời đại thông qua các nền tảng thương mại điện tử không chỉ là câu chuyện mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn là chiến lược phát triển kinh tế bền vững của địa phương. Việc hình thành chuỗi giá trị từ khai thác, chế biến sâu đến tiêu thụ trực tuyến giúp nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản địa phương trên thị trường quốc tế và nội địa.
Nắm bắt thói quen tiêu dùng có nhiều thay đổi, người dân tại các khu vực chế biến khô trong tỉnh Cà Mau cũng đã nhanh chóng thích ứng bằng cách đa dạng hóa sản phẩm và ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất; trong đó, lĩnh vực chế biến tôm sú khô đang mở ra hướng đi đầy tiềm năng nhằm nâng cao giá trị con tôm địa phương. Bởi với khoảng 450.000 ha nuôi tôm và sản lượng dẫn đầu cả nước, Cà Mau đang đẩy mạnh chế biến sâu để tận dụng loài tôm sú đặc hữu gắn với hệ sinh thái rừng ngập mặn.
Đại diện Hợp tác xã Ba khía Đầm Dơi, anh Nguyễn Văn Miên cho biết, tôm sú khô của đơn vị dù có giá thành khá cao, dao động từ 900.000 đồng đến 1,8 triệu đồng mỗi cân, nhưng vẫn được khách hàng đặt mua liên tục nhờ mẫu mã đẹp và chất lượng vượt trội.
Chế biến tôm sú khô mở ra hướng đi đầy tiềm năng nhằm nâng cao giá trị con tôm địa phương.
Theo anh Miên, quy trình làm tôm sú khô loại lớn vô cùng khắt khe khi bắt buộc phải sử dụng tôm sống hoàn toàn, phơi dưới nắng gắt trong nhà kín nhiều ngày và kết hợp bảo quản trong kho đông để tránh thịt bị bủn, giúp sản phẩm giữ được độ dẻo, màu đỏ tự nhiên và vị ngọt đậm đà.
Sự nhộn nhịp ở những làng nghề vùng ven biển, nơi nắng gió quê nhà được kết tinh thành những giá trị kinh tế thiết thực, đã góp phần mang hương vị Tết đặc trưng của vùng đất địa đầu cực Nam vươn xa tới mọi miền Tổ quốc./.
