Là “cửa ngõ” quan trọng trong giao thương xuất nhập khẩu hàng hóa kết nối kinh tế Việt Nam - ASEAN với thị trường rộng lớn Trung Quốc, tỉnh Lạng Sơn đang bước vào một giai đoạn chiến lược trong kiến tạo và nâng tầm khu kinh tế cửa khẩu hiện đại nhằm gia tăng thương mại biên mậu và thu hút đầu tư hiệu quả.
Đáp ứng yêu cầu phát triển mới
Với mục tiêu đưa khu kinh tế cửa khẩu trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tỉnh Lạng Sơn đã xác định các giải pháp, cơ chế chính sách phát triển phù hợp trong giai đoạn mới; trong đó, tỉnh tập trung xây dựng và tổ chức thực hiện hiệu quả các chương trình, kế hoạch và đề án cụ thể triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 của tỉnh.
Theo ông Nguyễn Quốc Toàn, Phó trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, các cơ quan chuyên môn trong Ban Chỉ đạo sẽ đẩy mạnh tham mưu thực hiện hoạt động đầu tư xây dựng, mở rộng, nâng cấp cơ sở hạ tầng khu vực cửa khẩu và biên giới; đồng thời, huy động các nguồn lực để tập trung đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông, tạo sự liên thông giữa các khu chức năng trong khu kinh tế cửa khẩu với các khu vực liên quan, tạo thuận lợi cho quản lý, điều hành của các lực lượng chức năng và nâng cao năng lực lưu thông hàng hóa.
Cùng với đó, Lạng Sơn cũng triển khai lập các đồ án quy hoạch phân khu chức năng sau khi Quy hoạch chung xây dựng Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn và Quy hoạch chung xây dựng khu vực cửa khẩu chính Chi Ma đến năm 2045; tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch các khu chức năng chủ yếu, các khu vực cửa khẩu phù hợp với tình hình thực tế và khả năng phát triển. Cùng với đó, tỉnh tiếp tục đầu tư nâng cấp, mở rộng thêm các tuyến đường ra cửa khẩu, đường ngang, đáp ứng, đảm bảo nhu cầu vận tải ngày càng tăng trong khu kinh tế cửa khẩu; đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh, hoàn thành quy trình thủ tục xuất nhập khẩu hàng hoá, kết nối và chia sẻ thông tin trong lĩnh vực xuất khẩu, nhập khẩu theo cơ chế một cửa quốc gia.
Tỉnh Lạng Sơn cũng duy trì trao đổi, hội đàm với các cơ quan phía Quảng Tây, Trung Quốc để cùng thống nhất sớm mở lại, nâng cấp, mở chính thức các cửa khẩu trên địa bàn theo hướng thống nhất quy hoạch chung, cùng phát huy lợi thế hai tỉnh - khu vực trong kết nối các nước ASEAN. Đồng thời hoàn thành trình tự, thủ tục, đề xuất Chính phủ quyết định nâng cấp cặp cửa khẩu Chi Ma (Việt Nam) - Ái Điểm (Trung Quốc) thành cửa khẩu quốc tế…
Hoàn thiện hạ tầng
Lạng Sơn xác định phát triển kinh tế cửa khẩu không chỉ là hoạt động thương mại biên giới mà còn là trụ cột chiến lược của tăng trưởng kinh tế địa phương. Tỉnh xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn trở thành khu vực kinh tế cửa khẩu hiện đại, đồng bộ về hạ tầng và hấp dẫn trong đầu tư.
Để đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật các khu vực cửa khẩu và các khu chức năng trong Khu Kinh tế cửa khẩu, tỉnh Lạng Sơn đã tranh thủ các nguồn lực từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và huy động nguồn lực ngoài ngân sách. Nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện Đề án xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh, trong năm 2025 Ủy ban nhân dân tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư trên 256 tỷ đồng cho các dự án mở rộng đường chuyên dụng khu vực mốc 1088/2-1089 cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và dự án đầu tư xây dựng Nhà làm việc liên ngành đường chuyên dụng khu vực mốc 1088/2-1089; phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án mở rộng đường chuyên dụng khu vực mốc 1119-1120 cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị.
Đặc biệt, để hoàn thiện hạ tầng tại các khu vực cửa khẩu theo hướng đồng bộ, hiện đại, năm 2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn đã bố trí kinh phí thực hiện phát triển khu kinh tế cửa khẩu và thực hiện các công trình, dự án đầu tư nguồn vốn ngân sách Nhà nước trong Khu Kinh tế với tổng số tiền trên 84 tỷ đồng, cơ bản đáp ứng nhu cầu trong hoạt động xuất nhập khẩu tại các cửa khẩu.
Theo Ban Chỉ đạo xây dựng Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, hệ thống hạ tầng giao thông trong khu kinh tế cửa khẩu đang được phát triển theo hướng hiện đại, có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các công trình có tính kết nối, lan tỏa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Nhằm khai thác hiệu quả khu kinh tế cửa khẩu để phát triển, tỉnh đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các dự án giao thông như: dự án tuyến cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng theo hình thức BOT, dự án cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) theo hình thức đối tác công tư và dự án nâng cấp Quốc lộ 4B đoạn Km18 - Km80…
Đối với hạ tầng bến bãi, hiện nay, tại các khu vực cửa khẩu ở Lạng Sơn có 24 dự án đầu tư kinh doanh bến bãi với số vốn đăng ký trên 6.520 tỷ đồng phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp cơ bản đáp ứng được nhu cầu; trong đó, có 7 dự án đầu tư kinh doanh kho, bãi tại các cửa khẩu với tổng vốn đăng ký trên 5.030 tỷ đồng. Các dự án được đầu tư xây dựng và hoạt động ổn định, phát huy được hiệu quả, đáp ứng yêu cầu hoạt động thương mại, dịch vụ, tạo môi trường đầu tư kinh doanh sôi động trong khu kinh tế cửa khẩu, góp phần tăng thu ngân sách cho Nhà nước…
Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp
Xác định khoa học công nghệ là "đòn bẩy" quan trọng nâng cao năng suất thông quan hàng hóa, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, Lạng Sơn đã chỉ đạo các đơn vị chức năng tại cửa khẩu duy trì thực hiện, nghiên cứu hoàn thiện, bổ sung các chức năng trên Nền tảng cửa khẩu số sẵn sàng kết nối với các hệ thống khác khi thực hiện Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh; đồng thời, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để chia sẻ dữ liệu từ những nguồn có sẵn nhằm giảm thiểu dữ liệu doanh nghiệp phải kê khai thủ tục xuất nhập khẩu. Đến nay, 100% các doanh nghiệp đã khai báo trực tuyến trên Nền tảng cửa khẩu số trước khi phương tiện đến cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và đường chuyên dụng vận chuyển hàng hoá khu vực mốc 1088/2-1089 (Tân Thanh).
Năm 2025, tổng số phương tiện được xử lý trên Nền tảng cửa khẩu số là hơn 445.000 lượt phương tiện. Hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn với hiệu suất thông quan rất cao, trung bình khoảng 1.700 lượt xe/ngày, cao điểm đạt trên 2.000 lượt xe/ngày.
Ông Vy Công Tường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI cho biết, trong triển khai chuyển đổi số, Hải quan khu vực VI đã chủ động nghiên cứu, xây dựng và đưa vào vận hành nhiều phần mềm ứng dụng như: phần mềm họp không giấy tờ, phần mềm quản lý phương tiện vận tải đường bộ xuất nhập cảnh, phần mềm sở hữu trí tuệ… Các ứng dụng này đã nâng cao rõ rệt hiệu quả quản lý, giảm đáng kể nhân sự trực tiếp, góp phần quan trọng trong bối cảnh khối lượng công việc tăng, biên chế được tinh gọn, góp phần tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp.
Ông Võ Ngọc Hùng, Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Máy Sao Việt cho biết, việc áp dụng hệ công nghệ trong quản lý, xử lý thông quan hàng hóa và đầu tư mở rộng, phát triển cơ sở hạ tầng logistics trong khu vực cửa khẩu tại Lạng Sơn đã giúp nhiều doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí cũng như thời gian. Và điều này càng đặc biệt quan trọng hơn khi trong những thời điểm nhu cầu giao thương tăng mạnh.
Để thúc đẩy chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân thực hiện các thủ tục trên Nền tảng cửa khẩu số và các nền tảng số hóa tại xuất nhập khẩu, các doanh nghiệp dịch vụ viễn thông, Internet trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã cung cấp 100% hạ tầng băng rộng di động và băng rộng cố định đến các cửa khẩu.
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 ở tất cả các loại hình qua tỉnh Lạng Sơn đạt trên 95,3 tỷ USD, tăng 43% so với năm 2024, đây là mức kim ngạch kỷ lục từ trước đến nay của Lạng Sơn; trong đó, kim ngạch hàng hóa mở tờ khai tại Chi cục Hải quan khu vực VI đạt 7,5 tỷ USD, tăng 32,8% so với năm 2024. Thu ngân sách Nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt trên 13.950 tỷ đồng, đạt 216,3% dự toán HĐND tỉnh giao… Những kết quả trên là minh chứng rõ nét cho tăng trưởng cũng như vai trò ngày càng quan trọng của kinh tế cửa khẩu đối với tăng trưởng kinh tế tỉnh.
Với sự tăng trưởng vượt bậc về kim ngạch xuất nhập khẩu, hạ tầng cửa khẩu từng bước được hiện đại hóa cùng với các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, Lạng Sơn đang dần hiện thực hóa chiến lược kiến tạo khu kinh tế cửa khẩu hiện đại, xứng tầm khu vực. Đây không chỉ là câu chuyện về thương mại biên giới mà còn là hành trình hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu, tạo động lực phát triển kinh tế cửa khẩu dài hạn, bền vững./.
