Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11

Liên hoan múa và hòa tấu nhạc ngũ âm của đồng bào Khmer

Tối 22/11, tại chùa Xiêm Cán (phường Hiệp Thành), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau tổ chức khai mạc Liên hoan múa và độc tấu, hòa tấu nhạc ngũ âm của người Khmer tỉnh Cà Mau năm 2026.

Đây là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), chào mừng Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026 và Lễ hội Ok Om Bok truyền thống của đồng bào Khmer.

Phần thi diễn của đội xã Hưng Hội ngay sau Lễ khai mạc.
Phần thi diễn của đội xã Hưng Hội ngay sau Lễ khai mạc.

Tham dự lễ khai mạc có lãnh đạo Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Cà Mau; đại diện sở, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội; các vị chức sắc, sư sãi, Ban Quản trị các chùa Khmer Nam tông cùng đông đảo đồng bào Khmer .

Liên hoan năm nay quy tụ 9 đội với hơn 130 diễn viên, nhạc công đến từ các đơn vị, địa phương, gồm: Đội Văn nghệ phường Hiệp Thành; các xã Hưng Hội, Thanh Tùng, Tân Lộc, Hòa Bình, Vĩnh Hậu, Đá Bạc, Hồ Thị Kỷ và Trường Trung học phổ thông Dân tộc nội trú. Ngay sau lễ khai mạc là phần thi diễn của 3 đơn vị gồm: Đội văn nghệ xã Hưng Hội, Đội văn nghệ xã Đá Bạc và Đội văn nghệ xã Hồ Thị Kỷ. Dù ở những lứa tuổi, hoàn cảnh khác nhau, nhưng tất cả các diễn viên, nhạc công đều gặp nhau ở một tình yêu lớn dành cho di sản cha ông. Các tiết mục mang đến Liên hoan không chỉ là sự tranh tài hay trình diễn, mà còn thể hiện rõ tâm huyết gìn giữ, trao truyền ngọn lửa gìn giữ di sản văn hóa từ thế hệ đi trước cho thế hệ hôm nay và mai sau.

Ông Nguyễn Chí Công, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trưởng ban tổ chức phát biểu khai mạc Liên hoan.
Ông Nguyễn Chí Công, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trưởng ban tổ chức phát biểu khai mạc Liên hoan.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau Nguyễn Chí Công, Trưởng Ban Tổ chức Liên hoan nêu rõ, nghệ thuật múa dân gian, múa truyền thống và nhạc ngũ âm của đồng bào Khmer Nam Bộ gắn bó mật thiết với đời sống đồng bào ở phum sóc và mái chùa Khmer. Không gian này không chỉ phục vụ sinh hoạt tín ngưỡng, tâm linh mà còn là nơi lưu giữ chữ viết, đạo lý và nét đẹp truyền thống của dân tộc. Những âm thanh của dàn nhạc ngũ âm cùng bước chân, bàn tay uyển chuyển trong điệu múa truyền thống gửi gắm khát vọng về cuộc sống ấm no, vẻ đẹp chân – thiện – mỹ, lòng biết ơn trời đất, tổ tiên và góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Ông Phạm Văn Thiều, Phó Bí thư, Chủ tịch HĐND tỉnh Cà Mau tặng hoa chúc mừng Ban Giám khảo Liên hoan.
Ông Phạm Văn Thiều, Phó Bí thư, Chủ tịch HĐND tỉnh Cà Mau tặng hoa chúc mừng Ban Giám khảo Liên hoan.

Liên hoan cũng là dịp tri ân những nghệ nhân, người thực hành nghệ thuật đã miệt mài gắn bó với từng điệu múa, từng nốt nhạc ngũ âm; tạo không gian giao lưu, học hỏi, lan tỏa giá trị truyền thống trong đời sống đương đại, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm rạng rỡ thêm bức tranh đa sắc màu văn hóa – du lịch của Cà Mau.

Đêm khai mạc Liên hoan múa và độc tấu, hòa tấu nhạc ngũ âm của người Khmer tỉnh Cà Mau năm 2026 khép lại bằng màn trình diễn bắn pháo hoa trong không khí vui tươi, phấn khởi của đông đảo nhân dân.

Tin, ảnh: Tuấn Kiệt/TTXVN
Dân tộc Khmer

Tên tự gọi: Người Khmer.

Dân số: 1.260.640 người, (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me.

Lịch sử: Trước thế kỉ XII người Khmer và văn hoá của họ giữ vai trò chủ thể ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Hoạt động sản xuất: Người Khmer là cư dân nông nghiệp dùng cày và trồng lúa nước. Trong bộ công cụ nông nghiệp khá hoàn thiện và hiệu quả của họ, có những dụng cụ độc đáo thích ứng với điều kiện địa lí sinh thái Nam bộ như cái phảng thay cho cày chuyên dùng ở vùng đất phèn, mặn để phát cỏ, cù nèo (Pok) dùng để vơ cỏ. Cây nọc cấy (Sơ chal) dấu vết của chiếc gậy chọc lỗ xa xưa, tạo ra lỗ để cắm cây lúa ở những chân ruộng nước nhưng đất cứng, và cái vòn gặt (Kần điêu) dùng để cắt lúa.

Người Khmer có nghề đánh cá, dệt, chiếu, đan lát, dệt vải, làm đường thốt nốt và làm gốm. Kĩ thuật gốm đơn giản, công cụ chính là hòn kê (K’leng), bàn dập (Chơ), chưa dùng bàn xoay, không có lò nung cố định, gốm mộc, không màu,với độ nung thấp. Sản phẩm gốm chủ yếu là đồ gia cụ, tiêu biểu nhất là bếp (Cà ràng) và nồi (Cà om) rất được người Việt, người Hoa ở đồng bằng sông Cửu Long ưa dùng.

Ăn: Người Khmer trồng hơn 150 giống lúa tẻ và nếp khác nhau, họ thường ăn cơm tẻ và cơm nếp. Thức ăn hằng ngày có tôm, cá nhỏ, ếch, nhái, rau, củ. Họ chế biến rất nhiều loại mắm: mắm ơn Pứ làm bằng tôm tép, mắm Pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, các sọc, cá trê, tôm tép, mắm pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, cá sọc, cá trê, tôm tép trộn với thính và muối. Gia vị ưa thích nhất là vị chua (từ quả me hay mè) và cay (hạt tiêu, tỏi, sả, ca ri...).

Mặc: Nam nữ trước đây đều mặc xà rông bằng lụa tơ tằm do họ tự dệt. Lớp thanh niên ngày nay thích mặc quần âu với áo sơmi. Những người đứng tuổi, người già thường mặc quần áo bà ba màu đen, nam giới khá giả đôi khi mặc quần áo bà ba màu trắng với chiếc khăn rằn luôn quấn trên đầu, hoặc vắt qua vai. Chỉ đặc biệt trong cưới xin, nam nữ mới mặc quần áo cổ truyền. Chú rể mặc áo xà rông, áo màu đỏ, cổ đứng với hàng khuy trước ngực, bên vai trái quàng chiếc khăn dài trắng (Kăl xinh) và con dao cưới (Kầm pách) ngụ ý để bảo vệ cô dâu. Còn cô dâu mặc Xăm pốt (váy)màu tím hay màu hồng, áo dài màu đỏ, quàng khăn và đội mũ cưới truyền thống. áo dài Khơ Me (Wện) gần gũi với chiếc áo dài của phụ nữ Chăm: áo bịt tà, thân áo rộng và dài dưới gối, cổ áo thấp và xẻ trước ngực vừa đủ để chui đầu vào, tay áo chật, hai bên sườn thường ghép thêm bốn miếng vải (thường hoặc màu) kéo dài từ nách đến gấu áo.

Trang phục bắt mắt, nhiều màu sắc góp phần tôn lên vẻ đẹp của phụ nữ Khmer Nam Bộ. Ảnh An Hiếu (2).JPG
Trang phục bắt mắt, nhiều màu sắc góp phần tôn lên vẻ đẹp của phụ nữ Khmer Nam Bộ. Ảnh An Hiếu

Ở: Họ sống ở đồng bằng sông Cửu Long, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam bộ và tụ cư trên 3 vùng môi sinh lớn: vùng đồng bằng nội địa, vùng phèn mặn ven biển, vùng đồi núi Tây Nam giáp biên giới Cam Pu Chia. Người Khmer trước đây ở nhà sàn, nay sống trong các ngôi nhà đất.

Phương tiện vận chuyển: Thường sử dụng xe bò (cộ), xe lôi bánh gỗ, hoặc bánh hơi, đi lại trên đường hay những chân ruộng khô, vận chuyển nông sản trong mùa thu hoạch.

Sống trong môi trường chằng chịt kênh, rạch, ghe, thuyền của người Khmer có rất nhiều loại: xuồng ba lá, ghe tam bản, thuyền " tắc rán" hoặc thuyền "đuôi tôm" chạy máy. Ðặc biệt nhất là chiếc ghe Ngo (Tuộc mua) dài 30m, làm bằng gỗ sao, có từ 30-40 tay chèo, mũi và hai bên thành thuyền có vẽ hình ó biển, voi, sư tử, sóng nước. Ghe Ngo chỉ sử dụng trong dịp lễ chào mặt trăng OK-ang Bok (tháng 10 âm lịch), còn ngày thường họ gửi trong chùa, được cư dân trong các "Phum", "Sóc" coi như vật thiêng.

Quan hệ xã hội: Gia đình nhỏ một vợ một chồng, ở riêng và là đơn vị kinh tế độc lập, có nơi 3-4 thế hệ sống chung trong một nhà. Xã hội Khmer vẫn còn tồn tại nhiều tàn dư mẫu hệ.

Người Khmer có rất nhiều họ khác nhau. Những họ do triều Nguyễn trước đây đặt ra như: Danh, Kiên, Kim, Sơn, Thạch. Những họ tiếp thu từ người Việt và người Hoa như: Trần, Nguyễn, Dương, Trương, Mã, Lý... Lại có những họ thuần tuý Khmer như U, Khan, Khum. Tình trạng ngoại tình, đa thê, li hôn hoặc loạn luân giữa những người có huyết thống trực hệ, ít xẩy ra hoặc tuyệt đối nghiêm cấm.

Hôn nhân: Hôn nhân thường do cha mẹ xếp đặt, có sự thoả thuận của con cái. Cưới xin trải qua 3 bước: làm mối, dạm hỏi và lễ cưới, được tổ chức ở bên nhà gái. Sau đó, người con trai phải ở bên nhà vợ một thời gian. Trải qua ít năm hoặc khi có con, họ ra ở riêng, nhưng vẫn cư trú bên ngoại.

Ma chay: Tục hoả thiêu đã có từ lâu. Sau khi thiêu, tro được giữ trong tháp "Pì chét đẩy", xây cạnh ngôi chính điện trong chùa.

Lễ tết: Có 2 lễ lớn trong năm.

Tết Chuôn chnam Thmây tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 đầu tháng Chét (theo Phật lịch) vào khoảng tháng 4 dương lịch.

Lễ chào mặt trăng (ok ang bok) tổ chức vào rằm tháng 10 âm lịch, trong lễ này có đua thuyền Ngo giữa các phum - sóc.

Thờ cúng: Thờ Phật, tổ tiên và thực hành các nghi lễ nông nghiệp như cúng thần ruộng (neak tà xiê), gọi hồn lúa (ok ang leok), thần mặt trăng (ok ang bok).

Học: Con trai khi lớn đều được cha mẹ gửi vào chùa làm sư từ 3 đến 5 năm. Họ được học kinh Phật, học chữ Khmer ở các trường chùa. Chỉ sau nghĩa vụ tu hành, họ mới được phép hoàn tục và mới có quyền được lập gia đình.

Các nghệ nhân người Khmer (Cà Mau) diễn tấu với các nhạc cụ trong dàn nhạc trống lớn. Ảnh Huỳnh Lâm.jpg
Các nghệ nhân người Khmer (Cà Mau) diễn tấu với các nhạc cụ trong dàn nhạc trống lớn. Ảnh Huỳnh Lâm

Văn nghệ: Người Khmer có cả một kho tàng phong phú về truyện cổ như thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười, có một nền sân khấu truyền thống như Dù kê, Dì kê, một nền âm nhạc vừa có nguồn gốc Ấn Ðộ, vừa có nguồn gốc Ðông Nam Á. Nghệ thuật và kiến trúc chùa tháp được coi là di sản đặc sắc nhất của văn hoá Khmer. Trong các ngôi chùa Khmer của Phật giáo tiểu thừa (Thérévada), ngoài tượng Ðức Phật Thích Ca được tôn thờ duy nhất, chiếm vị trí trung tâm khu chính điện, vẫn tồn tại một hệ thống phong phú linh thần, linh thú - những dấu vết tàn dư còn lại của Bà la môn giáo và tín ngưỡng dân gian.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Khmer

Có thể bạn quan tâm

Văn hóa kết nối cộng đồng, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Văn hóa kết nối cộng đồng, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Từ tiếng khèn, điệu múa xòe, khung cửi dệt thổ cẩm ở bản làng miền Tây đến câu hát ví, giặm mộc mạc nơi quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, mỗi vùng quê Nghệ An đều lưu giữ những nét văn hóa riêng, tạo nên sự phong phú trong đời sống cộng đồng.

Sức hút từ ngày hội đua Ghe Ngo trên sông Láng Thé

Sức hút từ ngày hội đua Ghe Ngo trên sông Láng Thé

Ngày 21/11, tại khu vực sông Láng Thé (đoạn xã Bình Phú tiếp giáp phường Nguyệt Hóa), UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức khai mạc Giải đua Ghe Ngo tỉnh Vĩnh Long mở rộng - Cúp Bivina năm 2026 với sự tham dự của hơn 1.200 huấn luyện viên, vận động viên.

Sức nóng trên bến dưới thuyền trước Lễ hội Ok Om Bok

Sức nóng trên bến dưới thuyền trước Lễ hội Ok Om Bok

Chỉ còn ít ngày nữa, Lễ hội Ok Om Bok - Đua ghe Ngo thành phố Cần Thơ năm 2026 sẽ chính thức khai hội. Từ khắp các phum, sóc đến khu vực trung tâm lễ hội tại hai phường Phú Lợi và Sóc Trăng, không khí chuẩn bị đang diễn ra khẩn trương, rộn ràng.

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai), hành trình đưa nhạc cụ truyền thống và văn hóa dân gian đến gần hơn với học sinh đang được đẩy mạnh.

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Trưng bày chuyên đề “Văn hóa Đắk Lắk - Thống nhất trong đa dạng” đang diễn ra tại tỉnh Vĩnh Long mang đến cho công chúng những hình ảnh, tư liệu và hiện vật tiêu biểu về đời sống, bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Nguyên. 

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Ngày 18/11, tại Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer (phường Nguyệt Hóa), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long tổ chức hoạt động kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (18-24/11) và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 của đồng bào Khmer.

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.