Năm 16 tuổi, H’Ni ở buôn Nui, xã Tâm Thắng (Chư Jút) đã bắt đầu biết hát những câu hát aray của dân tộc Ê đê. Hiện nay, sau hơn 40 năm mê hát và trở thành người diễn xướng chính trong các lễ hội của buôn làng, bà H’ Ni đã thuộc hàng trăm câu hát aray. Ngoài những ngày lên nương, lên rẫy, bà lại tham gia đi hát trong các lễ hội của buôn làng và các vùng lân cận khi được mời.
Không chỉ vậy, bà còn cải biên một số câu hát cổ ngày xưa thành những câu hát mới làm phong phú thêm cho những câu hát aray của dân tộc mình. Bà H’ Ni tâm sự: “Ngày xưa, tôi theo chị đi hát đối đáp aray trong các lễ hội, rồi thích, rồi mê lúc nào không biết. Vào mỗi dịp lễ hội, tôi lại chăm chú nghe các thanh niên, người già trong buôn hát, rồi bắt chước hát theo, nên thuộc thêm được nhiều câu hát aray mới”.
Theo bà H’ Ni thì aray thường được hát trong lúc lao động sản xuất cũng như những lúc đêm xuống khi bên bếp lửa, với những ché rượu cần. Lễ bỏ mả của người Ê đê cũng được tổ chức với nhiều nghi lễ, trong đó có hát aray vì đồng bào quan niệm người chết sẽ “đầu thai” kiếp khác. Aray còn được hát trong các gia đình có người mới qua đời, như để kể lại cuộc sống của người đã khuất cũng như giúp gia đình xua tan bớt nỗi buồn. Trong lúc diễn xướng, mỗi người hát phải tìm cho mình những câu hát phù hợp để đối đáp với người khác.
Các nghệ nhân trình diễn nhạc cụ đinh năm hòa cùng tiếng hát aray. Ảnh: Internet
Tương tự, bà H’Mi cũng ở buôn Nui cũng đã tự học hát aray của dân tộc mình qua các lễ hội và người già. Sau nhiều năm hát, bà còn nhớ được hơn 40 câu hát aray, thuộc các hoạt động lễ hội, các mùa khác nhau. Bà H’ Mi cho biết: “Người hát và nhớ được nhiều câu hát aray là người có niềm đam mê, có trí nhớ tốt mới có thể thể hiện một cách đằm thắm, mượt mà, làm lay động người nghe”.
Người dân ở buôn Nui vẫn nhớ cô gái H’Vi đã làm nhiều chàng trai trong các buôn làng say đắm bởi giọng hát hay và khả năng đối đáp tài tình trong những buổi hát đối đáp aray. Và cuối cùng H’ Vi đã “giả vờ thua” để cưới chàng trai Y Đrắc làm chồng. Chị H’ Vi tâm sự: “Ngày trước, mỗi khi hát thì thường có một phần cược cho vui như một ché rượu, hay uống hết ly rượu... bên nào thua thì phải thực hiện những điều đã cược. Đó là những phần thưởng, phần phạt giúp người chơi thêm vui tươi, hào hứng hơn”. Chị H’ Vi đã thể hiện rất sinh động một đoạn hát aray theo kiểu nam nữ tán tỉnh nhau: “Nàng ơi, tóc em đẹp anh mê, mắt em sáng hớp cả hồn anh/ Váy em mặc đã sờn, vòng em đeo đã cũ, anh muốn đổi cho em tất cả là mới, cho em đẹp lên nhiều…’’. Còn cô gái đối đáp lại: “Gặp cô nào anh cũng nói vậy em chẳng tin đâu/ Có thực lòng với em hãy leo lên quả núi mà nhảy xuống vực sâu bắt con cọp lột da cho em làm chiếu ngủ…”.
Trong hát aray của người Ê đê không thể thiếu chiếc Đinh năm (được làm từ trái bầu và 6 ống nứa), là nhạc cụ dẫn nhịp cho người hát. Điều quan trọng nhất trong hát aray là phải bắt nhịp được với Đinh năm và phải ngắt nhịp vào câu hát tiếp theo phù hợp. Tiếng Đinh năm cất lên ở đâu cũng là tiếng báo hiệu cho người trong buôn đến để nghe hát aray. Theo bà H’ Ni thì ngày trước, đời sống tinh thần của người dân chỉ có tiếng chiêng, Đinh năm và aray nên có nhiều người mê vì rất dễ học, dễ thuộc, dễ nhớ. Bây giờ, nhạc hiện đại nhiều, hơn nữa môi trường diễn xướng bị thu hẹp nên lớp trẻ bị chi phối nhiều, ít được tiếp cận với loại hình văn hóa dân gian này. Tuy nhiên, hiện nay được sự quan tâm của chính quyền địa phương, việc truyền dạy hát aray cho lớp trẻ cũng đã được bước đầu thực hiện. Điển hình như bản thân bà hiện đang tham gia dạy cho các thanh niên trong buôn học hát aray. Với lợi thế là những câu hát đã được bà ghi ra giấy, hát mẫu nên lớp trẻ có nhiều thời gian để học hơn. Bên cạnh đó, nhiều người còn biết dùng điện thoại ghi âm để về nhà nghe lại và học theo, nên việc dạy và học rất nhanh, thuận lợi.
Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.
Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.
Lào Cai có 34 nhóm ngành dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 57,6% dân số toàn tỉnh với kho tàng di sản văn hóa hết sức đa dạng, phong phú và đặc sắc.
Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.
Ngày 6/9, tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc triển lãm “Không gian Du lịch, Văn hóa - Hội nhập và lan tỏa”. Đây là một trong các hoạt động hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026.
Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.
Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9/2026, khách du lịch đến Sơn La ước đạt 385.000 lượt; trong đó, khách quốc tế đạt gần 3.760 lượt và khách nội địa đạt 381.240 lượt; doanh thu ước đạt hơn 304 tỷ đồng.
Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.
Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.
Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.
Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm.
Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.
Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.
Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.
Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.
Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.
Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.
