Những ngày cuối tháng 7, khi nắng hè trải vàng trên những triền đồi, sườn núi của xã La Hiên (tỉnh Thái Nguyên), cũng là lúc những vườn na bắt đầu vào vụ thu hoạch.
Dưới những tán lá xanh mướt, từng quả na căng tròn, mắt nở đều được người dân cẩn thận hái xuống, xếp ngay ngắn vào từng giỏ để kịp chuyển tới các thị trường trong và ngoài tỉnh. Sau những mùa vụ bội thu là câu chuyện về sự đổi thay trong tư duy sản xuất, từ canh tác truyền thống sang sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị nông sản.
Nếu như nhiều năm trước, người dân La Hiên chỉ trồng na theo kinh nghiệm thì nay, cây trồng này đã trở thành hướng phát triển kinh tế chủ lực của địa phương. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho hàng trăm hộ dân, cây na còn góp phần tạo nên thương hiệu nông sản đặc trưng, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
Theo thống kê của UBND xã La Hiên, xã hiện có 390 ha cây ăn quả, trong đó 320 ha là diện tích trồng na, chiếm hơn 82% tổng diện tích cây ăn quả. Na được trồng tập trung tại các xóm Lai Thành, La Đồng, Hiên Minh, Phố và Cây Bòng với 691 hộ tham gia sản xuất. Hiện có khoảng 300 ha đang cho thu hoạch, năng suất bình quân năm 2026 ước đạt 120 tạ/ha, sản lượng khoảng 3.600 tấn. Với giá bán trung bình khoảng 50.000 đồng/kg, doanh thu từ cây na trong năm nay ước đạt 180 tỷ đồng.
Gia đình chị Triệu Thị Luyến, ở xóm Hiên Minh là một trong những hộ gắn bó lâu năm với cây na. Hơn hai mươi năm trước, khi nhiều loại cây ăn quả còn bấp bênh về đầu ra, gia đình chị đã lựa chọn cây na để phát triển kinh tế. Đến nay, trên diện tích khoảng 1,5 mẫu, tương đương hơn 5.000 m², những cây na đã trở thành nguồn thu nhập chính của cả gia đình.
Chị Luyến chia sẻ, so với nhiều loại cây ăn quả khác, cây na phù hợp với điều kiện đất đồi của La Hiên, ít chịu tác động của thị trường hơn và cho hiệu quả kinh tế ổn định. Bình quân mỗi năm, gia đình thu về từ 150 đến 180 triệu đồng. Những năm gần đây, gia đình áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng cắt tỉa cành, thụ phấn, bón phân hữu cơ và quản lý sâu bệnh đúng kỹ thuật nên chất lượng quả được nâng lên rõ rệt. Nhờ đó, sản phẩm luôn được thương lái thu mua ngay tại vườn với mức giá dao động từ 30.000 đến 65.000 đồng/kg, tùy từng thời điểm.
Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng suất, người trồng na La Hiên đang từng bước thay đổi tư duy sản xuất, hướng đến tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Ngoài phương thức canh tác truyền thống, nhiều hộ đã mạnh dạn áp dụng kỹ thuật sản xuất na rải vụ, giúp kéo dài thời gian thu hoạch, hạn chế tình trạng được mùa mất giá và tăng hiệu quả kinh tế.
Song song đó, việc sản xuất theo các tiêu chuẩn chất lượng được đẩy mạnh. Đến nay, toàn xã có gần 130 ha na đạt chứng nhận VietGAP. Đây là nền tảng quan trọng để sản phẩm na La Hiên xây dựng thương hiệu, nâng cao khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Để liên kết sản xuất và tiêu thụ, trên địa bàn xã đã hình thành 2 hợp tác xã cùng 11 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh na. Các mô hình liên kết không chỉ giúp nông dân tiếp cận quy trình sản xuất tiên tiến mà còn tạo điều kiện thuận lợi trong quảng bá, kết nối thị trường và tiêu thụ sản phẩm.
Bà Nguyễn Thị Kiều Trang, Giám đốc Hợp tác xã Na La Hiên cho biết, hiện đơn vị có hơn 10 ha diện tích trồng na với 9 thành viên tham gia. Những năm gần đây, hợp tác xã tập trung đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, từng bước đưa na La Hiên đến với người tiêu dùng trên cả nước, doanh thu hàng năm ước đạt từ 3 đến 4 tỷ đồng.
Thị trường tiêu thụ của na La Hiên hiện tập trung tại Thái Nguyên, Hà Nội và nhiều tỉnh, thành khác trong cả nước. Trong thời gian tới, hợp tác xã sẽ tiếp tục mở rộng mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ, nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị sản phẩm…
Theo ông Trần Đức Tú - Phó Chủ tịch UBND xã La Hiên, sau khi thực hiện hợp nhất đơn vị hành chính cấp xã (tháng 7/2025), xã La Hiên mới có quy mô lớn hơn, bao gồm địa bàn La Hiên và Cúc Đường trước đây. Trên cơ sở lợi thế về điều kiện tự nhiên và truyền thống canh tác, địa phương xác định cây na tiếp tục là cây trồng chủ lực trong phát triển kinh tế nông nghiệp.
Để nâng tầm thương hiệu, hằng năm xã phối hợp với các ngành chuyên môn, doanh nghiệp và các tổ chức đoàn thể tổ chức Chương trình xúc tiến kết nối tiêu thụ na La Hiên - đây là cơ hội quảng bá sản phẩm, kết nối doanh nghiệp và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, địa phương tích cực hỗ trợ người dân áp dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, tăng cường xúc tiến thương mại và đẩy mạnh tiêu thụ qua các nền tảng số...
Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng hướng tới chất lượng và giá trị gia tăng, cây na La Hiên không chỉ là nguồn sinh kế của người dân mà còn là sản phẩm mang bản sắc riêng của địa phương. Từ những triền đồi vốn chỉ quen với phương thức canh tác truyền thống, người nông dân hôm nay đã chủ động ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và từng bước chinh phục những thị trường khó tính hơn.
Mỗi mùa na chín không chỉ mang theo niềm vui được mùa, được giá, mà còn minh chứng cho hướng đi đúng trong phát triển nông nghiệp của địa phương. Khi chính quyền, hợp tác xã và người dân cùng đồng hành xây dựng chuỗi giá trị, na La Hiên đang có thêm nhiều cơ hội để vươn xa, trở thành thương hiệu nông sản tiêu biểu của Thái Nguyên, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững./.
