Làm quen với điệu Ví, Giang từ khi còn nhỏ nhưng đến khi tham gia công tác phụ nữ tại địa phương, cô sơn nữ Hà Thị Sóng mới hát Ví, hát Giang thường xuyên hơn. Cụ kể, cuộc sống khi ấy rất khó khăn, vất vả nhưng không khi nào thiếu lời ca, tiếng hát. Trải qua bao thăng trầm của cuộc sống, câu Ví, Giang đã làm bạn với cụ Sóng và giúp cụ vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Với niềm đam mê giữ gìn vốn cổ quý báu của dân tộc, nghệ nhân Hà Thị Sóng đã tự mày mò, ghi chép lại những lời cổ của điệu hát với mong muốn để dành cho con cháu sau này. Đã có nhiều người ở các xã lân cận như xã Kiệt Sơn, xã Tân Minh…vì yêu thích điệu hát Ví, hát Giang của dân tộc Mường tìm đến cụ Sóng để theo học.
Cụ kể nguồn gốc của các điệu hát Ví, hát Giang này xuất phát từ làn điệu đẻ đất, đẻ nước của người Mường. Hát Giang được coi là có đẳng cấp hơn hát Ví. Vì các bài, ca từ của hát Giang lại phải thành bài, có nội dung, phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh của người tham gia hát. Ca từ trong hát Giang là do người hát tự ứng khẩu, rồi cũng được lựa chọn, sàng lọc qua thời gian và lưu truyền mà thành. Hát Giang truyền thuyết (Giang chuyện) là thể loại kể truyện cổ tích, truyền thuyết, lời dặn dò của người Mường. Điệu hát này được kèm theo điệu nhạc bằng trống cái và chỉ có một người hát chính. Vừa kể cụ Sóng vừa cất giọng cao vút: “Hình nhớ ơ ơ ơ ơ ơ tất tới hờ chùa rang lái rang, thảng tới hờ chùa mằng lái mằng pằng tới hờ chùa moọc lái moọc, sỏ tảnh róc pào táo hởm púng páo 12 dòng kẻng kiểng tới hờ…”. Nghĩa là: Đất ngày xưa chưa sang lại sang, trăng ngày xưa chưa mọc lại mọc, gió đánh vào 12 con chim cánh kiến…
Nghệ nhân Hà Thị Sóng truyền dạy cho lớp trẻ những làn điệu hát Ví Mường, với mong muốn thế hệ sau sẽ lưu giữ được nét văn hóa độc đáo của dân tộc. Ảnh: Nguồn baophutho.vn Dù tuổi đã cao nhưng giọng hát của cụ Sóng vẫn trong vắt, trí nhớ còn minh mẫn nên cụ giới thiệu từng làn điệu với những đặc trưng riêng. Nếu như hát Giang chuyện là những câu chuyện về lịch sử, thì hát Giang giao duyên hay còn gọi là Giang ghẹo, nội dung là hát về tình yêu đôi lứa, tình yêu quê hương đất nước. Cụ Sóng vui vẻ kể, thời còn trẻ, vào những đêm trăng sáng, câu hát đối đáp, giao duyên tìm bạn, của nam nữ trong làng luôn vút cao, hai bên hát đối đáp để thể hiện tình cảm của mình dành cho bạn trai, bạn gái. Hát Giang ghẹo cần có người nam và nữ cùng hát, nhạc điệu bằng trống cái. Sau câu hát đối giao duyên thì được thể hiện bằng ba tiếng trống hoặc mõ. Nữ hát: Hính nhớ ơ ơ ơ ơ ơ ủn èng thiểng pò rêng lá lá, ủn èng cặp lái thiểng po rêng quèn quèn, chằng hày pán thìm thí thìm théng tứ duyền này ủn cặp lái là chảng ởi (Em nghe tiếng sao mà lại lạ lạ, em nghe tiếng sao mà lại quen quen, chẳng hay bạn em quen lâu nay mới gặp). Nam hát đáp lại: Hính nhớ ơ ơ ơ ơ ơ, cảm ờn da ủn ời, máng tỳ róng lế phải ngéng cái móm, cáng kẻn cáng chon máng lế phải ngéng cải cò, máng lò lò ở lế an da ủn ời (cảm ơn em ơi, anh tự lấy phải ngọn cây ngón, anh càng chọn càng lấy phải cây co, anh lo lo chẳng lấy được em).
Trong ba điệu hát, thì hát Ví là những câu hát đối đáp về tình yêu đôi lứa, dễ hát, dễ thuộc nên đa phần những học trò của cụ đều chọn điệu hát này để học. Khác với Giang chuyện và Giang ghẹo, phần mở đầu dạo nhạc bằng câu: Pấu rắng là bón da ới… xong mới vào nội dung câu hát. Hát ví là lối hát đối đáp giữa nam và nữ. Câu Ví, câu Giang đã làm cho đời sống văn hóa của người dân tộc Mường nơi đây thêm phần phong phú. Hát Ví, hát Giang, có ở thời gian nào và bảo tồn nó ra sao thì hiện tại, người ta chưa có một công trình nghiên cứu nào được đưa ra.
Mỗi mùa lễ hội là dịp để trai gái bản Mường cùng ôn lại làn điệu hát Ví - Nét văn hóa đặc sắc của dân tộc. Ảnh: Nguồn baophutho.vn Gắn bó lâu năm với câu hát truyền thống người Mường, đến nay cụ Sóng có thể nhớ và biểu diễn thuần thục cả trăm câu Giang cổ cùng những câu hát do cụ tự ứng khẩu, sáng tác trong suốt mấy chục năm. Với vốn ngôn từ phong phú, khả năng ứng tác thiên phú, nhanh nhạy, trong bất cứ hoàn cảnh nào, cụ cũng có thể nhanh chóng có những câu hát mới phù hợp với hoàn cảnh mà vẫn đằm thắm, mượt mà. Cụ đã từng sáng tác lời Giang tuyên truyền dân số, mừng con dâu mới, mừng huyện Thanh Sơn đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang... bằng những ý tứ mới mẻ, làm mê đắm đông đảo khán giả.
Cụ kể, ngoài hát ba làn điệu cổ đó thì cụ còn sáng tác nhiều lời bài hát ca ngợi tình yêu quê hương đất nước. Vì vậy mà nhiều người đã biết đến câu Ví, câu Giang đằm thắm của dân tộc Mường và đến tận nhà cụ để xin theo học. Tính đến nay, nghệ nhân Hà Thị Sóng đã truyền dạy cho hơn 40 học trò ở trong và ngoài xã Lai Đồng. Chị Phùng Thị Sinh, một trong những người theo học hát cho biết: “Cụ Sóng là người rất đam mê với câu hát của dân tộc Mường, ai muốn học là cụ sẵn sàng chỉ dạy ngay. Chúng tôi tâm nguyện rằng, sẽ cố gắng học hỏi từ cụ để câu Ví, câu Giang của dân tộc chúng tôi sẽ không bị mai một”.
Cả đời gắn bó với câu hát Ví, hát Giang mang đậm bản sắc của dân tộc Mường, giờ đây, cụ Sóng chỉ mong muốn, ngày càng có thêm nhiều người học và yêu thích làn điệu này. Cụ mong muốn thu âm đầy đủ các làn điệu mà cụ còn lưu giữ, để sau này khi cụ không còn, các con, các cháu vẫn có thể học qua đĩa thu âm, để câu Ví, câu Giang mãi mãi ngân lên trên đất Mường nơi đây.
Ngày 12/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long thông tin về Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch gắn với Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 cùng các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026.
Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.
Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.
Hướng tới kỷ niệm Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, xã Ia Hrung, tỉnh Gia Lai tổ chức Liên hoan Văn hóa cồng chiêng năm 2026.
Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.
Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.
Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.
Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.
Trong khuôn khổ Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026, chiều 30/10, tại xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai diễn ra sự kiện trình diễn âm nhạc, nhạc cụ dân tộc phục vụ người dân và du khách.
Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hòa trong sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ, chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật hưởng ứng Festival Cồng chiêng và Tuần lễ Núi lửa Chư Đang Ya 2026 đã tưng bừng mở màn tại làng Ia Gri, tỉnh Gia Lai.
Sáng 30/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn khai mạc trưng bày chuyên đề “Lạng Sơn - 195 năm hành trình lịch sử và đổi mới” nhân dịp kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Lạng Sơn (4/11/1831 - 4/11/2026), tại Bảo tàng tỉnh.
Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.
Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa, thể thao lớn nhất và mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.
