Nghệ nhân Hà Thị Sóng gìn giữ điệu hát Ví, hát Giang
Làm quen với điệu Ví, Giang từ khi còn nhỏ nhưng đến khi tham gia công tác phụ nữ tại địa phương, cô sơn nữ Hà Thị Sóng mới hát Ví, hát Giang thường xuyên hơn. Cụ kể, cuộc sống khi ấy rất khó khăn, vất vả nhưng không khi nào thiếu lời ca, tiếng hát. Trải qua bao thăng trầm của cuộc sống, câu Ví, Giang đã làm bạn với cụ Sóng và giúp cụ vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Với niềm đam mê giữ gìn vốn cổ quý báu của dân tộc, nghệ nhân Hà Thị Sóng đã tự mày mò, ghi chép lại những lời cổ của điệu hát với mong muốn để dành cho con cháu sau này. Đã có nhiều người ở các xã lân cận như xã Kiệt Sơn, xã Tân Minh…vì yêu thích điệu hát Ví, hát Giang của dân tộc Mường tìm đến cụ Sóng để theo học.
Cụ kể nguồn gốc của các điệu hát Ví, hát Giang này xuất phát từ làn điệu đẻ đất, đẻ nước của người Mường. Hát Giang được coi là có đẳng cấp hơn hát Ví. Vì các bài, ca từ của hát Giang lại phải thành bài, có nội dung, phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh của người tham gia hát. Ca từ trong hát Giang là do người hát tự ứng khẩu, rồi cũng được lựa chọn, sàng lọc qua thời gian và lưu truyền mà thành. Hát Giang truyền thuyết (Giang chuyện) là thể loại kể truyện cổ tích, truyền thuyết, lời dặn dò của người Mường. Điệu hát này được kèm theo điệu nhạc bằng trống cái và chỉ có một người hát chính. Vừa kể cụ Sóng vừa cất giọng cao vút: “Hình nhớ ơ ơ ơ ơ ơ tất tới hờ chùa rang lái rang, thảng tới hờ chùa mằng lái mằng pằng tới hờ chùa moọc lái moọc, sỏ tảnh róc pào táo hởm púng páo 12 dòng kẻng kiểng tới hờ…”. Nghĩa là: Đất ngày xưa chưa sang lại sang, trăng ngày xưa chưa mọc lại mọc, gió đánh vào 12 con chim cánh kiến…
Nghệ nhân Hà Thị Sóng truyền dạy cho lớp trẻ những làn điệu hát Ví Mường, với mong muốn thế hệ sau sẽ lưu giữ được nét văn hóa độc đáo của dân tộc. Ảnh: Nguồn baophutho.vn Dù tuổi đã cao nhưng giọng hát của cụ Sóng vẫn trong vắt, trí nhớ còn minh mẫn nên cụ giới thiệu từng làn điệu với những đặc trưng riêng. Nếu như hát Giang chuyện là những câu chuyện về lịch sử, thì hát Giang giao duyên hay còn gọi là Giang ghẹo, nội dung là hát về tình yêu đôi lứa, tình yêu quê hương đất nước. Cụ Sóng vui vẻ kể, thời còn trẻ, vào những đêm trăng sáng, câu hát đối đáp, giao duyên tìm bạn, của nam nữ trong làng luôn vút cao, hai bên hát đối đáp để thể hiện tình cảm của mình dành cho bạn trai, bạn gái. Hát Giang ghẹo cần có người nam và nữ cùng hát, nhạc điệu bằng trống cái. Sau câu hát đối giao duyên thì được thể hiện bằng ba tiếng trống hoặc mõ. Nữ hát: Hính nhớ ơ ơ ơ ơ ơ ủn èng thiểng pò rêng lá lá, ủn èng cặp lái thiểng po rêng quèn quèn, chằng hày pán thìm thí thìm théng tứ duyền này ủn cặp lái là chảng ởi (Em nghe tiếng sao mà lại lạ lạ, em nghe tiếng sao mà lại quen quen, chẳng hay bạn em quen lâu nay mới gặp). Nam hát đáp lại: Hính nhớ ơ ơ ơ ơ ơ, cảm ờn da ủn ời, máng tỳ róng lế phải ngéng cái móm, cáng kẻn cáng chon máng lế phải ngéng cải cò, máng lò lò ở lế an da ủn ời (cảm ơn em ơi, anh tự lấy phải ngọn cây ngón, anh càng chọn càng lấy phải cây co, anh lo lo chẳng lấy được em).
Trong ba điệu hát, thì hát Ví là những câu hát đối đáp về tình yêu đôi lứa, dễ hát, dễ thuộc nên đa phần những học trò của cụ đều chọn điệu hát này để học. Khác với Giang chuyện và Giang ghẹo, phần mở đầu dạo nhạc bằng câu: Pấu rắng là bón da ới… xong mới vào nội dung câu hát. Hát ví là lối hát đối đáp giữa nam và nữ. Câu Ví, câu Giang đã làm cho đời sống văn hóa của người dân tộc Mường nơi đây thêm phần phong phú. Hát Ví, hát Giang, có ở thời gian nào và bảo tồn nó ra sao thì hiện tại, người ta chưa có một công trình nghiên cứu nào được đưa ra.
Mỗi mùa lễ hội là dịp để trai gái bản Mường cùng ôn lại làn điệu hát Ví - Nét văn hóa đặc sắc của dân tộc. Ảnh: Nguồn baophutho.vn Gắn bó lâu năm với câu hát truyền thống người Mường, đến nay cụ Sóng có thể nhớ và biểu diễn thuần thục cả trăm câu Giang cổ cùng những câu hát do cụ tự ứng khẩu, sáng tác trong suốt mấy chục năm. Với vốn ngôn từ phong phú, khả năng ứng tác thiên phú, nhanh nhạy, trong bất cứ hoàn cảnh nào, cụ cũng có thể nhanh chóng có những câu hát mới phù hợp với hoàn cảnh mà vẫn đằm thắm, mượt mà. Cụ đã từng sáng tác lời Giang tuyên truyền dân số, mừng con dâu mới, mừng huyện Thanh Sơn đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang... bằng những ý tứ mới mẻ, làm mê đắm đông đảo khán giả.
Cụ kể, ngoài hát ba làn điệu cổ đó thì cụ còn sáng tác nhiều lời bài hát ca ngợi tình yêu quê hương đất nước. Vì vậy mà nhiều người đã biết đến câu Ví, câu Giang đằm thắm của dân tộc Mường và đến tận nhà cụ để xin theo học. Tính đến nay, nghệ nhân Hà Thị Sóng đã truyền dạy cho hơn 40 học trò ở trong và ngoài xã Lai Đồng. Chị Phùng Thị Sinh, một trong những người theo học hát cho biết: “Cụ Sóng là người rất đam mê với câu hát của dân tộc Mường, ai muốn học là cụ sẵn sàng chỉ dạy ngay. Chúng tôi tâm nguyện rằng, sẽ cố gắng học hỏi từ cụ để câu Ví, câu Giang của dân tộc chúng tôi sẽ không bị mai một”.
Cả đời gắn bó với câu hát Ví, hát Giang mang đậm bản sắc của dân tộc Mường, giờ đây, cụ Sóng chỉ mong muốn, ngày càng có thêm nhiều người học và yêu thích làn điệu này. Cụ mong muốn thu âm đầy đủ các làn điệu mà cụ còn lưu giữ, để sau này khi cụ không còn, các con, các cháu vẫn có thể học qua đĩa thu âm, để câu Ví, câu Giang mãi mãi ngân lên trên đất Mường nơi đây.
Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.
Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.
Lào Cai có 34 nhóm ngành dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 57,6% dân số toàn tỉnh với kho tàng di sản văn hóa hết sức đa dạng, phong phú và đặc sắc.
Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.
Ngày 6/9, tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc triển lãm “Không gian Du lịch, Văn hóa - Hội nhập và lan tỏa”. Đây là một trong các hoạt động hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026.
Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.
Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9/2026, khách du lịch đến Sơn La ước đạt 385.000 lượt; trong đó, khách quốc tế đạt gần 3.760 lượt và khách nội địa đạt 381.240 lượt; doanh thu ước đạt hơn 304 tỷ đồng.
Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.
Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.
Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.
Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm.
Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.
Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.
Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.
Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.
Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.
Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.
