Nghệ nhân Hù Cố Xuân gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc Si La

Nghệ nhân Hù Cố Xuân gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc Si La
Nghệ nhân Hù Cố Xuân đang truyền dạy những bài ca, điệu múa của dân tộc Si La cho các chị em trong bản Seo Hai. Ảnh: Công Tuyên-TTXVN
Nghệ nhân Hù Cố Xuân đang truyền dạy những bài ca, điệu múa của dân tộc Si La cho các chị em trong bản Seo Hai. Ảnh: Công Tuyên-TTXVN
Trong cộng đồng 54 dân tộc anh em của Việt Nam, Si La là một trong 5 dân tộc ít người nhất, có số dân chưa đến 1.000 người. Cách đây mấy chục năm, do đường sá đi lại khó khăn, người Si La không ra khỏi bản. Việc dựng vợ, gả chồng, sinh con của bà con chỉ loanh quanh trong dòng tộc. Do ít giao tiếp với các dân tộc khác, những bản sắc văn hóa của dân tộc Si La ít được người nơi khác biết đến. Cùng với sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện nay, lớp trẻ trong đồng bào dân tộc Si La đã có điều kiện tiếp xúc với nhiều nền văn hóa hiện đại, hầu như không quan tâm đến việc gìn giữ và truyền bá nét đẹp văn hóa của dân tộc mình. Là một trong số ít người già còn lưu giữ được những nét văn hóa dân tộc Si La, nghệ nhân Hù Cố Xuân hiểu rằng, nếu không gìn giữ, truyền dạy các loại hình văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc mình cho con cháu, chẳng bao lâu nữa những điệu múa, lời ca kia sẽ không còn. Với ý nghĩ đó, nhiều năm qua, dù mưa hay nắng ngày nào bà cũng dạy chị em và các bé gái trong bản Seo Hai và Sì Thâu Chải hát những điệu dân ca, những điệu múa cổ của dân tộc mình. Nhớ đến đâu,  bà truyền dạy đến đó với mong muốn những nét văn hóa đó sẽ được lưu giữ đến các thế hệ sau này.
Ngoài việc truyền dạy những bài ca, điệu múa truyền thống, nghệ nhân Hù Cố Xuân còn thường xuyên tuyên truyền, kể chuyện cho các cháu thiếu nhi trong bản về những phong tục truyền thống của dân tộc mình. Ảnh: Công Tuyên-TTXVN
Ngoài việc truyền dạy những bài ca, điệu múa truyền thống, nghệ nhân Hù Cố Xuân còn thường xuyên tuyên truyền, kể chuyện cho các cháu thiếu nhi trong bản về những phong tục truyền thống của dân tộc mình. Ảnh: Công Tuyên-TTXVN
Nghệ nhân Hù Cố Xuân chia sẻ, bà muốn truyền dạy lại để văn hóa của dân tộc mình được gìn giữ, bảo tồn. Bà đã viết lời của tiếng Si La bằng chữ phổ thông ra giấy để cho các chị em và các cháu hát theo. Bây giờ, các chị trong đội văn nghệ của bản đã có thể đi giao lưu hát múa mọi nơi, như đi thi ở Trung ương hay đi chào mừng ngày Quốc khánh 2/9 tại Làng văn hóa các dân tộc Việt Nam… Bà còn tham gia cùng cơ quan chuyên môn nghiên cứu và biên soạn tài liệu lưu giữ về những nét văn hóa của dân tộc Si La. Đến nay, nhiều nghi lễ truyền thống của dân tộc như thờ cúng tổ tiên, cưới hỏi, mừng cơm mới, tạ ơn trời đất, lễ cấm bản..., đã bắt đầu được phục dựng lại. Việc truyền dạy những ngày đầu gặp không ít khó khăn, phần vì chính bản thân bà không còn nhớ hết các bài dân ca cổ, những điệu múa, những trang cụ trong từng điệu múa, phần vì xã hội ngày càng phát triển các thế hệ trẻ đã không còn mặn mà, tha thiết với những làn điệu ca cổ, hay điệu múa dân gian. Bên cạnh đó, chị em bận làm nương, làm ruộng và tất bật lo cuộc sống gia đình nên không còn thời gian để cùng bà tập luyện. Bằng sự tâm huyết của mình và tha thiết muốn giữ lại những bản sắc của người dân tộc Si La, bà đã không quản ngại vất vả, khó khăn để đến từng nhà vận động từng chị em một. Mưa dầm thấm lâu, đến nay, các chị em trong bản đã tranh thủ thời gian nhàn rỗi cùng bà ôn lại những điệu múa, ca cổ của dân tộc mình. Chị Pờ Cố Ky, thành viên đội văn nghệ bản Seo Hai, xã Can Hồ chia sẻ, trước đây, mình chỉ biết đi làm nương, làm ruộng, có biết hát, biết múa gì đâu. Được bà Xuân đến vận động tham gia đội văn nghệ, truyền dạy cho những điệu múa, bài ca truyền thống của dân tộc, mọi người tranh thủ những lúc nhàn rỗi để học. Bây giờ, nhiều chị em trong bản biết nhiều hơn về các bài hát và bài múa của dân tộc mình.
Các chị em người dân tộc Si La ở bản Seo Hai say mê luyện tập những điệu múa truyền thống do nghệ nhân Hù Cố Xuân truyền dạy. Ảnh: Công Tuyên-TTXVN
Các chị em người dân tộc Si La ở bản Seo Hai say mê luyện tập những điệu múa truyền thống do nghệ nhân Hù Cố Xuân truyền dạy. Ảnh: Công Tuyên-TTXVN
Theo bà Lý Thị Chanh, Phó Bí thư Đảng ủy xã Kan Hồ, bà Hù Cố Xuân là một trong số ít người cao tuổi trong đồng bào Si La hiểu, biết về văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Từ khi được Đảng, Nhà nước quan tâm, hỗ trợ thông qua đề án “Hỗ trợ phát triển dân tộc Si La”, bà đã rất nỗ lực trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc. Bà Xuân đã rất nhiệt tình, chịu khó đi vận động các chị em và các cháu trong bản để truyền dạy. Đến nay, bà đã thành lập được hai đội văn nghệ, một đội là các chị em từ 30 tuổi trở lên và một đội các cháu khoảng 20 tuổi, để truyền dạy các bài ca, điệu múa cổ của dân tộc mình, với hy vọng những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình được lưu truyền mãi mãi. Ông Tống Văn Kem, Phó trưởng Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Mường Tè cho biết, nghệ nhân Hù Cố Xuân là người có nhiều công lao cũng như đóng góp trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của người Si La. Ngoài việc tuyên truyền, thành lập đội văn nghệ để truyền dạy các làn điệu dân ca, điệu múa cổ của dân tộc cho thế hệ trẻ, bà Xuân còn tham gia vào nghiên cứu, phục dựng các phong tục truyền thống như thờ, cúng tổ tiên, tạ ơn trời đất, mừng cơm mới, cưới hỏi, sưu tầm về nguồn gốc của dân tộc Si La; tham gia viết sách, trực tiếp làm giảng viên đứng lớp giảng dạy về văn hóa Si La… Với sự tâm huyết và những cống hiến trong việc bảo tồn, gìn giữ văn hóa truyền thống của dân tộc Si La, nghệ nhân Hù Thị Xuân đã nhận được nhiều Bằng khen, Giấy khen do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và chính quyền địa phương trao tặng. Đặc biệt, tháng 3/2019, bà đã được Nhà nước công nhận là Nghệ nhân Ưu tú”. Ở nơi vùng biên viễn, Mường Tè có tới trên 90% là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Nếu như không có những người tâm huyết, luôn hết mình trong công tác tuyên truyền, vận động người dân bảo tồn, gìn giữ và phát huy những nét đẹp văn hóa của dân tộc mình như nghệ nhân Hù Cố Xuân, những thế hệ 8X, 9X sẽ không còn biết đến làn điệu dân ca cổ, những dịp điệu uyển chuyển, nhẹ nhàng của các chị các em khi hòa mình vào điệu múa; những nghi lễ truyền thống của dân tộc sẽ không được phục dựng và lưu truyền cho đời sau.
Công Tuyên

Có thể bạn quan tâm

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với  nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.