Để xác định thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, người Khmer có cách tính riêng, dựa những qui tắc trong chiêm tinh học. Theo cách tính này, thời khắc giao thừa của lễ Chôl Chnăm Thmây năm 2019 là 15 giờ 12 phút ngày hôm nay (Chủ nhật 14/4). Theo quan niệm của đồng bào, trong thời khắc đó, Dungsa Devi (Tung sá Tê-vi), nữ thần xuống tiếp quản thế gian trong năm mới 2019 cỡi thần điểu (Garuda), mặc y phục màu đỏ, ăn quả sung, tay phải cầm bánh xe pháp luân, tay trái cầm ốc tù và... Nghi thức rước đại lịch tại chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, Thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu. Ảnh: Thanh Cường Trong ngày đầu của lễ Vào năm mới, người Khmer diện quần áo đẹp, mang theo lễ vật gồm nhang đèn, bánh trái, hoa quả…, tập trung vào chùa. Đến thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, tiếng trống, tiếng cồng… vang lên, lễ rước đại lịch diễn ra dưới sự hướng dẫn của Achar hoặc sư cả.
Khi cử hành nghi thức rước đại lịch, một số chùa còn tổ chức dàn nhạc ngũ âm hoặc nhóm múa Chhay-dăm với người dẫn đầu mang mặt nạ, tay cầm gậy múa mở đường… Kế tiếp là vị Achar đội mâm lễ vật trên đầu gồm: quyển đại lịch, Bai sây, Sla tho, nhang đèn, hoa quả... Một người đi phía sau cầm lọng màu vàng che cho người đội mâm. Nghi thức đón chư thiên tại chùa Chan-ta-răng-sây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) trong Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây. Ảnh: Phúc Thanh Sau cùng đoàn rước đại lịch là bà con Phật tử bổn sóc, tay cầm nhang, đèn đốt sẵn. Già trẻ tuần tự xếp hàng hai, hàng ba xuất phát từ hướng Đông, theo chiều kim đồng hồ, đi ba vòng quanh chánh điện, thể hiện sự cung kính đối với đức Phật và đón chư thiên năm mới.
Trong suốt thời gian diễn ra lễ rước đại lịch, tiếng trống tiếng cồng vang lên liên hồi, rộn rã, như thúc giục đồng bào Phật tử từ các phum sóc nối tiếp nhau tề tựu về chùa. Khi đi đủ ba vòng, đoàn rước tiến vào chánh điện. Vị sư cả tiếp nhận quyển đại lịch, đặt lên bệ thờ, tụng kinh đón vị thần cai quản năm mới và tụng kinh cầu an. Trong lễ rước đại lịch và các nghi thức diễu hành trong các lễ hội của đồng bào Khmer, thường có nhóm múa Chhay-dăm và người dẫn đầu đeo mặt nạ, múa mở đường. Ảnh: Bảo Long Những gia đình không tham gia rước đại lịch tại chùa cũng có thể thực hiện hiện nghi thức đón năm mới tại nhà. Bà con thường tổ chức hành lễ trước sân nhà với khay lễ gồm quyển đại lịch, một đôi Bai sây, một đôi Sla tho, nước ướp hương, 5 cây nhang, 5 cây đèn cầy, 5 hạt cốm nổ, hoa quả, bánh trái… Đến thời khắc giao thừa - theo tiếng trống hiệu của nhà chùa, cả nhà tập trung về nơi hành lễ, thắp nhang đèn, phát tâm thanh sạch, tiến hành nghi thức đón chư thiên tại gia. Nghi thức rước đại lịch, đón chư thiên năm mới tại chùa Xoài Xiêm Chas (xã Ngãi Xuyên, Trà Cú, Trà Vinh). Ảnh: Thanh Tú Nguồn gốc lễ rước đại lịch được lý giải bằng truyền thuyết liên quan đến câu chuyện chuyển giao tôn giáo từ Bà La Môn giáo sang Phật giáo, xoay quanh cuộc đấu trí giữa Đại Phạm Thiên (Ka-bưl Mô-ha-prum) và cậu bé thông minh Thom-ma-bal, một tiền kiếp của đức Phật.
Đại Phạm Thiên thua cuộc trong cuộc thách đấu trí tuệ, phải tự cắt đầu mình, giao cho bảy cô con gái luân phiên canh giữ tại núi Kailash. Thời khắc đổi phiên canh giữ thủ cấp của Đại Phạm Thiên hàng năm được người Khmer xem như thời khắc tiễn chư thiên năm cũ, đón chư thiên năm mới xuống tiếp quản thế gian. Hoạt cảnh sân khấu hóa nghi thức đón chư thiên tại chùa Bâng Tol Sa (xã Viên An, Trần Đề, Sóc Trăng) trong dịp Tết Chôl Chnăm Thmây. Ảnh: Trung Hiếu Lễ rước đại lịch của đồng bào Khmer Nam Bộ có ý nghĩa tương tự lễ đón giao thừa trong Tết Nguyên đán của người Việt và nhiều dân tộc khác, nhằm tiễn đưa những điều xui xẻo trong năm cũ, gửi gắm ước vọng vào những điều mới mẻ, may mắn, tốt lành trong năm mới. Nếu như lễ đón giao thừa của người Việt thường tổ chức cố định vào lúc không giờ ngày mùng một tháng Giêng âm lịch thì lễ rước đại lịch đón năm mới của đồng bào Khmer Nam Bộ lại không cố định về thời gian, luôn thay đổi tùy từng năm, thường diễn ra trong ngày đầu của Tết Chôl Chhnăm Thmây, vào ngày 13 hoặc 14 tháng 4 dương lịch hàng năm./.
Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.
Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.
Hướng tới kỷ niệm Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, xã Ia Hrung, tỉnh Gia Lai tổ chức Liên hoan Văn hóa cồng chiêng năm 2026.
Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.
Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.
Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.
Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.
Trong khuôn khổ Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026, chiều 30/10, tại xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai diễn ra sự kiện trình diễn âm nhạc, nhạc cụ dân tộc phục vụ người dân và du khách.
Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hòa trong sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ, chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật hưởng ứng Festival Cồng chiêng và Tuần lễ Núi lửa Chư Đang Ya 2026 đã tưng bừng mở màn tại làng Ia Gri, tỉnh Gia Lai.
Sáng 30/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn khai mạc trưng bày chuyên đề “Lạng Sơn - 195 năm hành trình lịch sử và đổi mới” nhân dịp kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Lạng Sơn (4/11/1831 - 4/11/2026), tại Bảo tàng tỉnh.
Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.
Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa, thể thao lớn nhất và mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.
