Trước tình trạng tại huyện biên giới Mường Lát đang có nhiều người dân ở vùng nguy cơ sạt lở, tỉnh Thanh Hóa đã tập trung nguồn lực xây dựng các khu tái định cư, với hàng loạt dự án tái định cư đã được lên phương án xây dựng để di dời người dân đến nơi ở an toàn.
Tuy nhiên, tới nay nhiều dự án tái định cư vẫn chưa hoàn thành do trong quá trình khảo sát không đánh giá đúng tình hình thực tế và những khó khăn phát sinh khi triển khai. Đặc biệt là thiếu nguồn vốn khi thực hiện các dự án, làm nhiều hộ dân vẫn đang sống trong tình trạng lo lắng mỗi khi mùa mưa bão về.
Khu vực bản Xa Lung, xã Mường Lý, huyện biên giới Mường Lát là nơi đang có 67 hộ dân sinh sống. Người dân bản chủ yếu là dân tộc Mông, bản hiện chưa có điện lưới quốc gia, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, vất vả. Do đây là khu vực có nguy cơ sạt lở cao, nên cứ đến mùa mưa bão là hàng trăm nhân khẩu luôn phải sống trong cảnh thấp thỏm lo âu.
Để giúp người dân bản Xa Lung di dời đến nơi ở mới, Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Nghị quyết 276 ngày 13/7/2022 về phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án sắp xếp, ổn định dân cư cho 67 hộ dân bản Xa Lung, xã Mường Lý, huyện Mường Lát với tổng mức đầu tư 20,1 tỷ đồng.
Nguồn vốn đầu tư ngân sách tỉnh, riêng kinh phí giải phóng mặt bằng do huyện chi trả, dù Nghị quyết đưa ra thời gian hoàn thành vào năm 2024, nhưng sau nhiều năm dự án tái định cư này vẫn chỉ nằm trên giấy và chưa thể thực hiện được do gặp nhiều vướng mắc, điều này gây bức xúc cho người dân trong bản.
Đi không được, mà ở thì bất an, đó là câu chuyện đang diễn ra tại nhiều xóm, bản ở huyện biên giới Mường Lát. Dọc bờ sông Mã đoạn qua bản Xa Lung, xã Mường Lý đang có nhiều căn nhà xiêu vẹo, nằm chênh vênh và sạt lở có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Hiện người dân nơi đây mong Nhà nước sớm hoàn thành khu tái định cư để người dân di dời đến nơi ở an toàn.
Anh Sùng Seo Sạch, bản Xa Lung, xã Mường Lý, huyện Mường Lát cho biết, người dân ở bản Xa Lung có đời sống rất khó khăn, điện lưới chưa có, các hộ dân trong bản sống trong khu vực nguy cơ sạt lở rất cao. Mỗi khi mưa lũ, gia đình anh Sạch và các hộ dân trong khu vực rất lo sợ, không biết phải đi đâu, ở trong nhà thì dưới sợ sạt lở xuống sông, mà trên thì sợ đất đá sạt xuống, tối thì ngủ trong lỗi lo không biết nếu mưa bão về chạy được không. Thời gian tới, anh mong UBND huyện Mường Lát sớm bố trí xây khu tái định cư mới để gia đình di dời lên chỗ an toàn.
Tại khu tái định cư thuộc bản Ún, xã Mường Lý được đầu tư, xây dựng để phục vụ tái định cư cho 124 hộ dân đang sống trong vùng nguy cơ sạt lở, dù cơ bản đã hoàn thành, nhưng tới nay đang rất ít hộ dân di dời lên, và còn gần 70 hộ chưa thể di dời. Nguyên nhân, do nhà nước chỉ hỗ trợ một phần, nhiều hộ không đủ kinh phí để xây nhà mới. Hiện UBND xã Mường Lý đã đề nghị cấp trên hỗ trợ thêm kinh phí ho người dân di dời.
Anh Giàng A Thành, bản Ún, xã Mường Lý, huyện Mường Lát cho hay: Trước đây người dân trong đời sống khó khăn, mưa bão luôn có nguy cơ sạt lở, hiện khu tái định cư này cơ bản xây xong, nhưng nhiều hộ chưa thể di dời lên. Mong Nhà nước sớm hỗ trợ kinh phí, giúp đỡ bà con sớm lên khu tái định cư này để sinh sống, đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản mỗi khi mùa mưa bão về.
Theo thống kê của huyện Mường Lát, trong giai đoạn 2021 - 2025, huyện có 753 hộ dân thuộc diện di dời tái định cư theo Đề án sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy có cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất. Hiện, UBND huyện Mường Lát đã lập phương án xây dựng 11 khu tái định cư. Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có 1 khu hoàn thành đi vào hoạt động, 1 khu đang xây dựng, các khu tái định cư còn lại đang gặp nhiều vướng mắc, hiện đang bế tắc trong triển khai xây dựng.
Nguyên nhân do địa hình đồi núi phức tạp, khi triển khai dự án huyện bắt buộc phải san lấp mặt bằng, đào núi và kè đảm bảo an toàn thì mới triển khai xây dựng được. Điều này dẫn đến không thể triển khai xây dựng do tổng mức đầu tư bị giới hạn, thiếu kinh phí thực hiện.
Ông Lương Văn Liêm, Giám đốc Ban Quản lý dự án huyện Mường Lát cho biết, trên địa bàn huyện Mường Lát đang triển khai 11 khu tái định cư; trong đó, có một khu liền kề Na Khà của thị trấn và một khu định cư tập trung ở xã Mường Lý thi công hiện cơ bản hoàn thành và người dân tiến hành làm nhà.
Đối với các dự án còn lại đã được UBND tỉnh điều chỉnh theo Quyết định 511, hiện UBND huyện đang phối hợp với ban, ngành liên quan để lập báo cáo, đề xuất chủ trường đầu tư để Sở Nông nghiệp và Môi trường trình UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt, sau khi được duyệt sẽ triển khai thực hiện.
Nghị quyết cho chủ trương đầu tư ban hành nhiều năm nhưng chưa đi vào cuộc sống, vẫn còn đó những dự án xây dựng khu tái định cư dang dở chưa biết đến khi nào mới có thể hoàn thành. Và người dân vùng nguy cơ sạt lở huyện Mường Lát vẫn sống trong thấp thỏm, chênh vênh bên miệng "hà bá" cùng nỗi lo mất nhà, mất người thân luôn rình rập. Về lâu dài, người dân huyện Mường Lát mong muốn UBND tỉnh Thanh Hóa sớm có giải pháp để di dời người dân vùng nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn./.
