Chuyển đổi số giờ đây đang hiện diện rõ nét ở nhiều vùng miền núi biên giới, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Lạng Sơn sinh sống. Người dân dần hình thành thói quen sử dụng công nghệ số trong cuộc sống. Đằng sau những thay đổi ấy là sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền cơ sở để đưa kỹ năng số trở thành một phần của đời sống người dân.
Hình thành thói quen cho người dân
Những ngày tháng 7/2026, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quan Sơn, không khí làm việc diễn ra khẩn trương và trật tự. Thay vì cầm theo nhiều giấy tờ và chờ đợi như trước, người dân chỉ cần mang theo điện thoại thông minh để cán bộ hướng dẫn đăng nhập tài khoản định danh điện tử, nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công và theo dõi tiến độ giải quyết ngay trên thiết bị cá nhân.
Với những cán bộ làm việc tại đây, mỗi lượt tiếp nhận hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính là một lần thực hành kỹ năng số. Bởi khi ấy, họ hướng dẫn từng thao tác, từ cài đặt ứng dụng, xác thực tài khoản đến thực hiện các bước nộp hồ sơ trực tuyến; từ đó, người dân có thể tự thực hiện trong những lần tiếp theo.
Ông Hoàng Đức Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Quan Sơn, tỉnh Lạng Sơn cho biết, chuyển đổi số đã tạo chuyển biến rõ nét trong hoạt động của chính quyền cũng như nhận thức của người dân địa phương. Việc bà con từng bước thành thạo các kỹ năng số đã giúp giảm thời gian, chi phí đi lại, cùng đó là góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ của cơ quan hành chính, tăng tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục. Đến nay, 100% hồ sơ thủ tục hành chính ở xã Quan Sơn được số hóa và xử lý trên môi trường điện tử; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 100%; toàn bộ hồ sơ được giải quyết đúng và trước thời hạn.
Đến làm thủ tục liên quan đến đất đai của gia đình, anh Nguyễn Văn Tuấn ở thôn Suối Mạ, xã Quan Sơn cho biết, các thủ tục về đất đai thường chỉnh sửa bổ sung khá nhiều, bởi thế để hoàn thiện hồ sơ phải đi lại nhiều lần. Giờ đây, nhiều bước thủ tục đều thực hiện trên môi trường số đã giúp tôi tiết kiệm đáng kể thời gian. Nhiều người dân trong xã cũng đã quen dần với các thao tác thực hiện hành chính trên dịch vụ công nên rất thuận tiện, nhanh chóng.
Ở vùng miền núi, nhiều nơi điều kiện tiếp cận công nghệ chưa thực sự đồng đều, do vậy cùng với lực lượng cán bộ chuyên môn, các tổ công nghệ số cộng đồng và các tổ chức đoàn thể cơ sở đã thường xuyên xuống địa bàn hướng dẫn người dân cài đặt VNeID, sử dụng Cổng Dịch vụ công, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng số phục vụ cuộc sống. Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước được triển khai sâu rộng và nhanh chóng, nhiều địa phương cũng chú trọng đổi mới cách thức tuyên truyền, chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI để thiết kế infographic, hình ảnh trực quan và xây dựng các bản tin phát thanh bằng công nghệ chuyển văn bản thành giọng nói.
Theo anh Ma Văn Thiện, cán bộ Trung tâm Dịch vụ công ích xã Quan Sơn, việc ứng dụng AI đã giúp truyền tải thông điệp thông tin trở nên sinh động, dễ hiểu hơn đối với người dân vùng nông thôn; đồng thời rất nhiều chủ trương lớn được lan tỏa nhanh thông qua fanpage của xã và các nhóm Zalo thôn, bản, giúp người dân dễ tiếp cận và nắm bắt kịp thời, đầy đủ thông tin.
Hướng tới nền hành chính hiện đại
Tại xã Chi Lăng, việc đưa vào vận hành những Trạm số hóa và KIOSK Dịch vụ công AI đang tạo điều kiện thuận lợi để người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến, mang lại sự thuận tiện hơn cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính.
Với nhiều người dân khi lần đầu tiếp cận hình thức giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số thì không khỏi bỡ ngỡ. Tuy nhiên, qua sự hướng dẫn trực tiếp của cán bộ, các thao tác số hóa giấy tờ, kê khai thông tin và nộp hồ sơ trực tuyến đã đơn giản hơn, giúp người dân từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Thay vì phải chuẩn bị nhiều loại giấy tờ, chờ đợi đến lượt tiếp nhận như trước đây, người dân có thể chủ động số hóa hồ sơ ngay tại Trạm số hóa, sau đó thực hiện các thủ tục trên hệ thống điện tử. Điều này giúp giảm áp lực cho bộ phận một cửa, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong quá trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ.
Anh Lương Trung Đô, người dân xã Chi Lăng chia sẻ, mô hình còn khá mới nhưng quá trình thực hiện được cán bộ hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu. Nếu hệ thống vận hành ổn định thì người dân sẽ tiết kiệm được khá nhiều thời gian so với việc chờ đợi làm thủ tục theo phương thức truyền thống.
Hiện nay, các thủ tục được triển khai tại Trạm số hóa chủ yếu là những thủ tục hành chính thiết yếu, gắn trực tiếp với nhu cầu của người dân như đăng ký kết hôn, cấp bản sao trích lục hộ tịch, đăng ký khai sinh, chứng thực di chúc và cấp bản sao từ sổ gốc… Sau khi được số hóa, các giấy tờ sẽ được lưu trữ dưới dạng dữ liệu điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác, tái sử dụng trong những lần thực hiện thủ tục hành chính tiếp theo.
Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Chi Lăng Triệu Minh Hiếu thông tin, trung bình mỗi ngày Trung tâm tiếp nhận bình quân từ 50-60 hồ sơ ở nhiều lĩnh vực khác nhau; từ đầu năm đến nay đã tiếp nhận trên 7.000 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó có hơn 3.700 hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức; đồng thời cập nhật các ứng dụng, quy trình mới nhằm hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả hơn.
Việc triển khai các Trạm số hóa và KIOSK Dịch vụ công AI ở Lạng Sơn là một giải pháp cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Tuy nhiên, để các mô hình này phát huy hiệu quả bền vững, bên cạnh việc đầu tư hạ tầng công nghệ, các địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kỹ năng số cho người dân, đặc biệt là người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và người sinh sống ở khu vực nông thôn, miền núi, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trực tiếp hỗ trợ người dân để bảo đảm mọi người đều có thể tiếp cận và sử dụng thành thạo các dịch vụ công trực tuyến./.
