Năm nay 67 tuổi, ông Lò Văn Thoong là thế hệ thứ 5 của người có công tạo dựng nên bản Mường Và hiện nay. Gia đình ông vẫn còn lưu giữ nhiều hiện vật cha ông truyền lại, như cồng, chiêng, tượng Phật, kiếm và áo của người có công lập nên bản mường.
Trong mỗi dịp lễ tết, nhất là dịp xên bản xên mường, các hiện vật luôn được mang ra hành lễ và được mọi người dân trong bản tôn kính.
Ông cũng là người am hiểu nhiều nét văn hóa phi vật thể của người Lào như: Múa Quan Tang, múa Lăm Vông, hát Đối, múa Xòe.v.v. Điệu múa Quan Tang thường được thể hiện để chào mừng vào các dịp lễ hội xên mường, tết Khẩu Hó và tết Nguyên đán. Tranh thủ những lúc nông nhàn, ông thường chỉ bảo, dạy lại cho con cháu, chị em trong bản.
Chị Lò Thị Tuyết bảo: "Ngày lễ, ngày hội thì các chị em với người già phải xuống nhà ông múa. Múa ở nhà ông Chẩu sửa thì ông dạy cho con cháu múa theo, làm theo".
Ông Chẩu sửa Lò Văn Thoong và dân bản dâng cúng lễ vật tại tháp Mường Và. Ảnh:sopcop.sonla.gov.vn
Một trong những nét văn hóa đặc trưng nhất của người Lào ở Mường Và là lễ hội xên mường. Lễ hội này thường được tổ chức vào giữa tháng 2 âm lịch hàng năm, tái hiện các nghi lễ tín ngưỡng, văn hóa của dân tộc Lào.
Trong chiến tranh, lễ hội xên mường không tổ chức được hàng năm. Phải đến năm 1998, sau khi ông Lò Văn Thoong nghỉ công tác, trở về bản sinh sống, ông mới bàn với các cụ cao niên trong bản khôi phục lại lễ hội để tưởng nhớ những người đã xây dựng nên bản mường. Từ đó đến nay, lễ hội được tổ chức hằng năm. Các hoạt động văn hóa văn nghệ, trò chơi dân gian cũng được khôi phục.
Ông Lò Văn Thoong cho biết: "Đặc sắc nhất của dân tộc Lào ở bản Mường Và là lễ hội xên mường. Dân tộc Lào ở đâu cũng có, nhưng ở bản Mường Và này tổ chức riêng. Bởi vì, thứ nhất, ở bản Mường Và này có cái tháp; thứ hai, là có chùa, tượng Phật".
Quá trình hình thành và phát triển bản Mường Và gắn liền với lịch sử của tháp Mường Và. Tháp đã được trùng tu 2 lần, vẫn giữ được kiến trúc cũ với những họa tiết mang đậm nét kiến trúc của người Lào. Hiện nay, với vai trò là Chẩu sửa - tức người chủ trì lễ hội của dòng họ, ông Lò Văn Thoong và người dân ở đây luôn coi trọng việc bảo tồn, gìn giữ tháp, tượng Phật.
Ông Lò Văn Bóng cho biết: "Bởi vì ông là Chẩu sửa, nghĩa là thầy cúng, cho nên là ông không thể nói thế nào cũng được, làm thế nào cũng được. Ông phải giữ cái tháp này đúng tâm linh, tục lệ. Ông làm như vậy là để giữ cho bản mường sống được ổn định, yên vui".
Ngày 12/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long thông tin về Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch gắn với Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 cùng các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026.
Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.
Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.
Hướng tới kỷ niệm Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, xã Ia Hrung, tỉnh Gia Lai tổ chức Liên hoan Văn hóa cồng chiêng năm 2026.
Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.
Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.
Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.
Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.
Trong khuôn khổ Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026, chiều 30/10, tại xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai diễn ra sự kiện trình diễn âm nhạc, nhạc cụ dân tộc phục vụ người dân và du khách.
Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hòa trong sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ, chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật hưởng ứng Festival Cồng chiêng và Tuần lễ Núi lửa Chư Đang Ya 2026 đã tưng bừng mở màn tại làng Ia Gri, tỉnh Gia Lai.
Sáng 30/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn khai mạc trưng bày chuyên đề “Lạng Sơn - 195 năm hành trình lịch sử và đổi mới” nhân dịp kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Lạng Sơn (4/11/1831 - 4/11/2026), tại Bảo tàng tỉnh.
Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.
Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa, thể thao lớn nhất và mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.
