Nhiều di tích ở Ninh Thuận đang xuống cấp nghiêm trọng
Ninh Thuận hiện có hai di tích cấp quốc gia đặc biệt gồm cụm tháp Hòa Lai và tháp Po Klong Garai, 12 di tích cấp quốc gia, 34 di tích cấp tỉnh. Các di tích này là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, thể hiện bản sắc riêng của mỗi dân tộc. Việc bảo tồn và phát huy giá trị các di tích gặp rất nhiều khó khăn khi hàng loạt các di tích đang bị xuống cấp, hư hỏng nghiêm trọng.
Trong số các di tích đã được xếp hạng, cụm tháp Hòa Lai nằm ngay cạnh Quốc lộ 1A (xã Bắc Phong, huyện Thuận Bắc) được xếp hạng di tích cấp quốc gia đặc biệt vào cuối năm 2016. Dù có người trông coi, quản lý nhưng toàn bộ khuôn viên của tháp cỏ dại mọc um tùm, che kín cả lối đi từ tháp Nam sang tháp Bắc. Dấu tích khảo cổ học được khai quật của tháp giữa cũng đang bị bao phủ bởi cỏ dại. Các dây điện dẫn vào thắp sáng các tháp sà xuống đất nằm lẫn với cỏ dại rất nguy hiểm, bên trong tháp trở thành nơi trú ngụ của côn trùng.
Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Đình Thuận Hòa xã Phước Thuận, huyện Ninh Phước xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: Nguyễn Thành – TTXVN Cụm tháp Hòa Lai và tháp Po Klong Garai được tu bổ, gia cố nhiều đợt qua nhiều năm nhưng vì đã trải qua thời gian tồn tại cả nghìn năm, một số hạng mục của tháp tiếp tục bị hư hỏng, ngày càng xuất hiện nhiều mảng tường bị mủn nát, bong rộp, kè quanh chân tháp lún nứt.
Theo ngành Văn hóa tỉnh Ninh Thuận, hiện trên địa bàn có 30 di tích kiến trúc nghệ thuật, tôn giáo đã được xếp hạng đang trong tình trạng xuống cấp. Một số hạng mục của di tích có nguy cơ đổ sụp. Đình Thuận Hòa (xã Phước Thuận, huyện Ninh Phước) được công nhận di tích cấp quốc gia vào năm 2001, trải qua 5 lần trùng tu, tôn tạo một số hạng mục từ năm 2005 đến nay với tổng kinh phí hơn 1,5 tỷ đồng bằng nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa và nhân dân đóng góp nhưng hiện mái ngói của nhà chánh điện và nhà tiền hiền đều bị dột khi trời mưa. Các đòn kèo nhà chánh điện đã bị mục và hư hỏng nặng có khả năng đổ sập gây nguy hiểm trong việc cúng tế.
Bà Nguyễn Thị Thanh Thùy, Phó Trưởng Phòng Quản lý Di sản Văn hóa, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Ninh Thuận cho biết: Các di tích kiến trúc nghệ thuật, tôn giáo tại Ninh Thuận đều có niên đại trên dưới 200 năm, trong khi đó kết cấu bộ khung kiến trúc chủ yếu làm bằng gỗ phải trải qua thời gian sử dụng lâu dài và chịu sự khắc nghiệt của thời tiết nên đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tồn tại và độ bền bỉ của công trình.
Do hạn chế về nguồn kinh phí, kể cả kinh phí của Trung ương và địa phương, các di tích chỉ được phân bổ nguồn vốn rất ít cho quá nhiều hạng mục, công trình đang xuống cấp cần thiết phải trùng tu. Khi được phê duyệt, phải ưu tiên trùng tu, gia cố chống xuống cấp ở những kết cấu quan trọng của kiến trúc và những công trình, hạng mục đang xuống cấp nghiêm trọng là chủ yếu. Sau một thời gian, các hạng mục đã xuống cấp chưa được trùng tu tiếp tục ảnh hưởng tới kết cấu nhiều hạng mục khác của di tích.
Tại Ninh Thuận, trong số 34 di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh, từ năm 2006 – 2015 chỉ có ba di tích là đình Từ Tâm, đền thờ Đức Thánh Trần, nhà Nguyễn Hữu Hương được trùng tu một số hạng mục từ nguồn kinh phí của tỉnh do đã xuống cấp nặng. 30 di tích cấp tỉnh còn lại do không có kinh phí trùng tu nên đang xuống cấp nghiêm trọng và có nguy cơ bị phai mờ dấu tích xưa.
Bên cạnh đó, công tác quản lý về lĩnh vực văn hóa, di tích ở cấp xã, phường còn nhiều khó khăn do thiếu nguồn nhân lực am hiểu về lĩnh vực bảo tồn, trùng tu di tích. Các thôn, làng tự cử người đứng ra quản lý, bảo vệ di tích. Ngoài ra, nguồn vốn huy động xã hội hóa cho trùng tu di tích cũng còn nhiều hạn chế nên việc bảo tồn và phát huy các giá trị di tích chưa thực sự phát huy hiệu quả.
Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Ninh Thuận đã có kế hoạch trùng tu, chống xuống cấp di tích giai đoạn 2017 – 2015 với tổng kinh phí thực hiện gần 25 tỷ đồng. Tuy nhiên, ngân sách của tỉnh đang rất khó khăn, trong khi vốn thực hiện bảo tồn di tích của Trung ương cũng rất hạn hẹp nên chưa bố trí được kinh phí tu sửa. Các địa phương hầu như không có kinh phí cho hạng mục trùng tu, chống xuống cấp di tích. Nhiều di tích vẫn đang tiếp tục xuống cấp.
30 trong số 34 di tích cấp tỉnh của Ninh Thuận do không có kinh phí trùng tu nên đang xuống cấp nghiêm trọng và có nguy cơ bị phai mờ dấu tích xưa. Ảnh: Nguyễn Thành – TTXVN Để bảo tồn và phát huy giá trị các di tích, góp phần phục vụ phát triển du lịch, kinh tế, xã hội, Ninh Thuận cần khảo sát, đánh giá thực trạng cụ thể cho từng di tích để có những định hướng phù hợp cho việc đầu tư ngân sách chống xuống cấp. Trước hết, cần ưu tiên đầu tư, tôn tạo bằng ngân sách Nhà nước đối với các di tích thuộc loại hình lịch sử cách mạng và các di tích đang xuống cấp nghiêm trọng có nguy cơ sụp đổ. Đồng thời, các địa phương khuyến khích sự tham gia của cộng đồng, cá nhân vào các hoạt động bảo tồn di tích, phục hồi các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp.
Bên cạnh đó, ngành Văn hóa sớm có phương án phối hợp các đơn vị, cơ quan nghiên cứu khoa học sử dụng những phương tiện, kỹ thuật truyền thống kết hợp với kỹ thuật hiện đại để trùng tu chống xuống cấp di tích, nhằm giữ gìn các yếu tố nguyên gốc mang bản sắc, đặc trưng riêng của từng di tích.
Các địa phương, bảo tàng tỉnh, trung tâm nghiên cứu văn hóa trên địa bàn tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu và phục hồi các giá trị văn hóa phi vật thể gắn với di tích; tuyên truyền về giá trị các mặt của di tích bằng những hình thức phù hợp, qua đó nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ và phát huy giá trị di tích trong cộng đồng.
Đối với các di tích có thể khai thác, phục vụ cho du lịch, Ninh Thuận tiếp tục đẩy mạnh đầu tư đồng bộ về cơ sở hạng tầng, kết nối di tích với các danh lam thắng cảnh và các địa phương lân cận để thu hút khách du lịch tới tham quan, nghiên cứu tìm hiểu về giá trị của di sản.
Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.
Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.
Lào Cai có 34 nhóm ngành dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 57,6% dân số toàn tỉnh với kho tàng di sản văn hóa hết sức đa dạng, phong phú và đặc sắc.
Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.
Ngày 6/9, tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc triển lãm “Không gian Du lịch, Văn hóa - Hội nhập và lan tỏa”. Đây là một trong các hoạt động hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026.
Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.
Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9/2026, khách du lịch đến Sơn La ước đạt 385.000 lượt; trong đó, khách quốc tế đạt gần 3.760 lượt và khách nội địa đạt 381.240 lượt; doanh thu ước đạt hơn 304 tỷ đồng.
Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.
Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.
Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.
Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm.
Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.
Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.
Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.
Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.
Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.
Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.
