Tại khu trải nghiệm văn hoá Vĩnh Long, những sản phẩm được tạo nên từ lá dừa do chị Đinh Kim Ngân thực hiện thu hút đông đảo du khách. Dưới bàn tay tỉ mỉ của chị, những cọng lá giản dị trở thành những chiếc nón, những bông hoa, những con vật xinh xắn, dễ thương…
Chị Ngân chia sẻ, sản phẩm từ lá dừa vô cùng phong phú, mỗi hình dáng đều phụ thuộc vào trí tưởng tượng và sự sáng tạo của người làm. Để hoàn thiện một chiếc nón, người thợ cần khoảng 18 - 20 cọng lá dừa và mất từ 10 - 15 phút thực hiện. Không chỉ là nghề thủ công, đó còn là cách người dân miền Tây gìn giữ nếp sống gần gũi với thiên nhiên.
Cũng từ chất liệu dừa quen thuộc, nghệ nhân Dương Phương Điệp lại thổi hồn nghệ thuật vào những vật dụng tưởng chừng bỏ đi như: Gáo dừa, xơ dừa… Những nét vẽ tinh tế đã biến phế phẩm thành các sản phẩm hữu ích, mang giá trị thẩm mỹ và thông điệp bảo vệ môi trường.
Chị Điệp chia sẻ, niềm đam mê hội họa đến với chị từ khi còn học phổ thông, chị được truyền cảm hứng từ gia đình, từ người cha làm hoạ sĩ, sau này chị theo học Đại học Mỹ thuật và gắn bó với hội hoạ gần 30 năm.
Còn với bà Nguyễn Thị Kim Hòa (71 tuổi, tỉnh Vĩnh Long), bánh tráng Mỹ Lồng không chỉ là sản phẩm ẩm thực mà còn là nghề truyền thống của gia đình. Dù từng theo nghề giáo, bà vẫn gìn giữ nghề làm bánh bởi tình yêu với di sản quê hương.
Theo bà Hòa, trước đây bánh tráng Mỹ Lồng chủ yếu được làm vào dịp Tết để dâng cúng tổ tiên. Ngày nay, nghề làm bánh đã trở thành sinh kế của nhiều gia đình địa phương. Mỗi lò bánh có bí quyết riêng, nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn là khâu chọn nguyên liệu. Từ bột gạo hòa quyện cùng nước cốt dừa, đường, muối, mè, sữa và trứng, người dân Mỹ Lồng đã tạo nên hương vị đặc trưng được gìn giữ suốt hơn một thế kỷ.
Nghề truyền thống “Bánh tráng Mỹ Lồng” thuộc xã Lương Phú, tỉnh Vĩnh Long đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 30/10/2018, minh chứng cho sức sống bền bỉ của một nghề dân gian miền sông nước.
Không chỉ có nghề bánh, không gian văn hóa còn giới thiệu nghề làm cốm dẹp, nét sinh hoạt đặc sắc của đồng bào Khmer Nam Bộ. Cốm dẹp là món ăn không thể thiếu trong lễ hội Okombok (lễ Đút cốm dẹp), diễn ra vào rằm tháng 10 Âm lịch, khi người Khmer bày tỏ lòng biết ơn thần Mặt Trăng đã ban cho mùa màng thuận lợi, cuộc sống ấm no. Được chế biến từ nếp mới sau vụ thu hoạch, cốm dẹp trở thành lễ vật thiêng liêng trong nghi thức cúng trăng truyền thống.
Từ câu chuyện của từng nghệ nhân, bức tranh văn hóa Vĩnh Long dần hiện lên như vùng đất hội tụ và giao thoa của nhiều cộng đồng dân tộc Kinh, Hoa, Khmer, nơi mỗi dân tộc mang theo bản sắc riêng để cùng tạo nên một không gian văn hóa đa sắc màu.
Bên cạnh các hoạt động giao lưu với nghệ nhân, du khách còn được thưởng thức chương trình nghệ thuật do các nghệ sĩ, tài tử trình diễn; trực tiếp tham gia trải nghiệm những nghề truyền thống như bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nghề thắt lá dừa, làm cốm dẹp, vẽ trên vật dụng từ dừa… Khu trưng bày hình ảnh về lịch sử và văn hóa đất và người Vĩnh Long cũng mang đến cái nhìn sinh động về vùng đất giàu truyền thống của miền Tây Nam Bộ.
Chuỗi hoạt động không chỉ tạo không gian trải nghiệm văn hóa cho nhân dân và du khách, mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Qua đó, tôn vinh những nghệ nhân, những người hàng ngày đang gìn giữ, truyền trao và lan tỏa tinh hoa văn hóa dân tộc…
