Việc sử dụng liệu pháp thay thế hormone (HRT) để làm giảm các triệu chứng thời kỳ mãn kinh, thậm chí trong những giai đoạn ngắn, có thể gây ra nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ cao hơn những người không sử dụng liệu pháp này. Tuy nhiên, phương pháp điều trị này có thể không gây ra nguy cơ suy giảm nhận thức. Đây là kết quả nghiên cứu được công bố trên Tạp chí y khoa Anh (BMJ) của Hiệp hội y khoa Anh.
Kết quả nghiên cứu nói trên trái ngược với một số nghiên cứu trước đây, trong đó cho rằng liệu pháp thay thế hormone có thể ngăn chặn nguy cơ suy giảm nhận thức nếu bệnh nhận được điều trị bằng phương pháp này ngay từ thời kỳ đầu mãn kinh.
Được tiến hành từ năm 2000, các nhà nghiên cứu đã thu thập số liệu nghiên cứu hơn 60.000 phụ nữ Đan Mạch trên phạm vi toàn quốc, trong đó có 5.589 người đã mắc bệnh sa sút trí tuệ. Tính tổng cộng, gần 18.000 người đã được điều trị bằng liệu pháp thay thế hormone với liều lượng bao gồm cả estrogen và progestin. Trong số đó, 9.000 người bắt đầu điều trị trước tuổi 53 và số còn lại ngừng điều trị trong vòng 4 năm. Gần 90% trong số 18.000 người nói trên sử dụng liệu pháp hormone viên uống.
Ở giai đoạn điều trị cuối cùng, những người sử dụng liệu pháp thay thế hormone có nguy cơ được chẩn đoán mắc bệnh sa sút trí tuệ cao hơn 24% so với những người chưa từng sử dụng liệu pháp này. Nguy cơ này gia tăng theo quãng thời gian điều trị, có thể lên tới 74% nếu bệnh nhân điều trị bằng phương pháp này trong vòng hơn 12 năm.
Ngay từ trước năm 2003, liệu pháp thay thế hormone được coi là một phương pháp điều trị cho phụ nữ ở tuổi mãn kinh sau khi một thử nghiệm ngẫu nhiên trên quy mô lớn cho thấy sự kết hợp của hai nội tiết tố estrogen và progestin có liên quan đến sự gia tăng gấp hai lần nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ đối với phụ nữ trên 65 tuổi. Các nghiên cứu sau đó chỉ ra rằng nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ sẽ không gia tăng nếu liệu pháp thay thế hormone được sử dụng ở tuổi từ 50 đến 55, hoặc ngay sau khi giai đoạn mãn kinh xuất hiện. Tuy nhiên, trong nghiên cứu tại Đan Mạch, sự liên hệ giữa liệu pháp thay thế hormone và bệnh sa sút trí tuệ vẫn hiện hữu cho dù người bệnh bắt đầu điều trị theo liệu pháp này trước hoặc sau tuổi 55.
Chủ nhiệm công trình nghiên cứu Amani Meaidi thuộc Trung tâm nghiên cứu của Hội Ung thư Đan Mạch ở Copenhagen cho rằng mặc dù nghiên cứu không thể chứng minh được liệu pháp thay thế hormone có phải là nguyên nhân gây ra sa sút trí tuệ hay không, song việc tìm ra mối liên hệ nguyên nhân hệ quả giữa liệu pháp này và nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ là một kết quả đáng kể. Bà Meaidi khuyến nghị cần có thêm nghiên cứu để tìm hiểu rõ hơn vấn đề.
Trong khi đó, do hiểu rõ những nguy cơ mà liệu pháp này có thể gây ra, bao gồm gia tăng nguy cơ mắc ung thư và cục máu đông, các chuyên gia Đan Mạch khuyến nghị phụ nữ xuất hiện các triệu chứng của thời kỳ mãn kinh cần trước tiên thử áp dụng các biện pháp can thiệp tự nhiên thông qua việc thay đổi lối sống như tăng cường tập thể dục, giảm thiểu uống rượu bia, cà phê, không hút thuốc lá và duy trì cân nặng ở mức có lợi cho sức khỏe. Trong trường hợp thay đổi lối sống mà không đem lại hiệu quả mong muốn và nếu không có lý do nào về mặt y khoa để từ chối sử dụng thì các bác sĩ vẫn được khuyến nghị có thể kê liệu pháp thay thế hormone là phương pháp điều trị trong thời gian ngắn nhất và với liều lượng ít nhất có thể.
Nguyễn Hà
