Phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng và dệt thổ cẩm của người Ba Na

Tại thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk), loại hình nghệ thuật đặc sắc “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm” của người Ba Na - Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia được ghi danh từ năm 2016 cùng với nghề dệt thổ cẩm truyền thống đã tạo nên bản sắc độc đáo của cộng đồng nơi đây. Việc triển khai Dự án Dịch vụ du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại không chỉ góp phần phát huy các nét văn hóa đặc trưng mà còn mở ra sinh kế bền vững, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Gìn giữ giá trị truyền thống

det-tho-cam-ba-na-5.jpg
Thành viên Tổ hợp tác du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại quảng bá sản phẩm từ nghề dệt thổ cẩm.

Cuối tháng Giêng hằng năm, UBND huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên cũ thường tổ chức lễ hội "Trống đôi, cồng ba, chiêng năm" tại thôn Xí Thoại (nay thuộc xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk). Sự kiện luôn nhận được sự quan tâm của người dân, du khách trong và ngoài tỉnh bởi sự đặc sắc, độc đáo của các loại hình nghệ thuật trong văn hóa của người đồng bào Ba Na.

Điểm nhấn của lễ hội là phần trình diễn trích đoạn các nghi thức truyền thống của cộng đồng các dân tộc thiểu số kết hợp với biểu diễn nghệ thuật các loại trống và cồng chiêng. Trong ngày đầu Xuân, những âm thanh vang vọng của tiếng cồng, tiếng chiêng hòa quyện với nhịp trống lúc khoan thai, dìu dặt, lúc rộn ràng, háo hức đã tạo nên một không gian sinh hoạt văn hóa vô cùng độc đáo giữa núi rừng thôn Xí Thoại.

Phụ nữ Ba Na thôn Xí Thoại dệt thổ cẩm truyền thống.

Phụ nữ Ba Na thôn Xí Thoại dệt thổ cẩm truyền thống.

Anh Sô Dun Toàn (thôn Xí Thoại, xã Xuân Lãnh) cho biết: Lễ hội "Trống đôi, cồng ba, chiêng năm" là hoạt động sinh hoạt văn hóa được người dân thôn Xí Thoại mong đợi nhất trong năm. Để chuẩn bị cho hoạt động này, các nghệ nhân thôn Xí Thoại tập luyện từ nhiều tháng trước nhằm đem đến những tiết mục đặc sắc nhất cho người dân địa phương và du khách. Đây không chỉ là hoạt động sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn là niềm tự hào của người dân nơi đây.

Chủ tịch UBND xã Xuân Lãnh Huỳnh Anh Tuấn cho biết: Phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, người đồng bào Ba Na thôn Xí Thoại đã và đang từng bước phục dựng lễ hội, các di sản văn hóa, bảo tồn và phát huy giá trị bằng cách tạo nên sản phẩm du lịch văn hóa cộng đồng. Đặc biệt là những điệu múa, nhảy, cách đánh trống và cồng chiêng trong loại hình văn hóa nghệ thuật đặc sắc “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm” của người Ba Na.

Bên cạnh các hoạt động giao lưu văn hóa cồng chiêng, địa phương thường xuyên tổ chức nhiều hoạt động như: Thi dệt thổ cẩm, thi đan đát truyền thống, ẩm thực, trưng bày, giới thiệu sản phẩm đặc trưng của đồng bào các dân tộc… Đây là dịp để người dân giao lưu, học hỏi cũng như giới thiệu, quảng bá những sản phẩm của dân tộc mình; qua đó góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp tại địa phương.

Phát triển du lịch để nâng cao thu nhập

Lễ hội Trống đôi, cồng ba, chiêng năm tại thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk).

Lễ hội Trống đôi, cồng ba, chiêng năm tại thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk).

Thôn Xí Thoại có hơn 200 hộ dân với 600 nhân khẩu, trong đó có đến 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số người Ba Na. Với nỗ lực bảo tồn từ chính quyền địa phương, ngành Du lịch và các tổ chức quốc tế, thôn Xí Thoại đã tạo nên một hành trình từ danh hiệu thôn văn hóa miền núi đầu tiên của tỉnh Phú Yên cũ (năm 2000) đến thôn văn hóa du lịch cộng đồng (năm 2014). Đặc biệt, năm 2024, nơi đây chính thức được công nhận là làng nghề truyền thống dệt thổ cẩm.

Cũng trong năm 2024, được sự hỗ trợ của Tổ chức Y tế Hà Lan - Việt Nam), một tổ hợp làm du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại với 14 thành viên được hình thành, bước đầu xây dựng nên sản phẩm du lịch văn hóa cộng đồng như biểu diễn văn hóa cồng chiêng, dệt thổ cẩm, uống rượu cần, tham quan, dã ngoại phục vụ du khách.

Nghệ nhân Đinh Văn Máy (thôn Xí Thoại) cho biết, anh đảm nhận vai trò đánh trống trong nghệ thuật Trống đôi, cồng ba, chiêng năm. Từ khi Tổ hợp tác du lịch được thành lập, anh cùng nhiều nghệ nhân khác có dịp được biểu diễn loại hình nghệ thuật này nhiều hơn tại các lễ hội; nhờ vậy truyền bá được các giá trị đặc sắc của đồng bào Ba Na. Anh có thêm nguồn thu nhập nhỏ hằng tháng, giúp cải thiện cuộc sống gia đình.

Anh Hồ Đình Lợi, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, anh thực sự bất ngờ khi được tham quan khu du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại. Trong không gian núi rừng hùng vĩ, người dân trong trang phục truyền thống trình diễn “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm” một cách điêu luyện, âm thanh vang vọng, trầm hùng khiến anh ấn tượng mạnh. Anh Lợi cho biết, nếu có dịp sẽ quay trở lại và lưu trú qua đêm để tìm hiểu sâu hơn về các sản phẩm du lịch cộng đồng nơi đây.

Nghệ nhân thôn Xí Thoại biểu diễn Trống đôi, cồng ba, chiêng năm.

Nghệ nhân thôn Xí Thoại biểu diễn Trống đôi, cồng ba, chiêng năm.

Không chỉ nổi bật với không gian cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm của người Ba Na ở thôn Xí Thoại cũng là một trong những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Những chiếc khăn, túi, váy được dệt hoàn toàn thủ công, kết hợp hoa văn độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc. Dù từng có thời gian đứng trước nguy cơ mai một vì đầu ra hạn chế, nghề dệt nay đã được khôi phục nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các tổ chức thiện nguyện. Qua đó, người dân không chỉ có thêm nguồn thu nhập mà còn góp phần lan tỏa nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng mình.

Vừa chăm chú dệt từng sợi vải trên khung cửi, nghệ nhân Nguyễn Thị Ri (thôn Xí Thoại) vừa chia sẻ: Thổ cẩm là loại vải được dệt thủ công từ sợi lanh, bông và gai dầu. Loại vải thủ công này rất an toàn cho người sử dụng, thân thiện với môi trường. “Mỗi hoa văn trên tấm vải đều phản ánh đời sống và nét văn hóa riêng của dân tộc Ba Na. Để hoàn thiện một sản phẩm, người thợ phải bỏ ra rất nhiều công sức, kiên nhẫn và sự khéo léo”, bà Ri cho biết.

Người Ba Na thôn Xí Thoại biểu diễn loại hình nghệ thuật Trống đôi, cồng ba, chiêng năm. Ảnh: Tường Quân - TTXVN

Người Ba Na thôn Xí Thoại biểu diễn loại hình nghệ thuật Trống đôi, cồng ba, chiêng năm. Ảnh: Tường Quân - TTXVN

Ông Lê Văn Khương, Tổ trưởng Tổ hợp tác du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại, cho biết những năm gần đây, du lịch nông nghiệp, nông thôn đã trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với du khách mong muốn tìm hiểu văn hóa, con người và đời sống bản địa. Đây cũng là cơ hội để các vùng nông thôn, miền núi như Xí Thoại phát huy giá trị văn hóa truyền thống nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tổ hợp tác du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại đang từng bước đem lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Theo ông Huỳnh Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Xuân Lãnh, mô hình du lịch cộng đồng tại thôn Xí Thoại là bước đi quan trọng trong việc khai thác hài hòa tiềm năng văn hóa và cảnh quan thiên nhiên của địa phương. Chính quyền xã khuyến khích người dân mở homestay, tổ chức tour trải nghiệm đời sống bản địa, qua đó tạo điểm nhấn thu hút khách du lịch. Thời gian tới, xã Xuân Lãnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia cùng chính quyền trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, đồng thời huy động nguồn lực để đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và bồi dưỡng kỹ năng cho lực lượng làm du lịch tại điểm du lịch cộng đồng. Đây là giải pháp quan trọng nhằm thu hút du khách, tạo việc làm bền vững và góp phần nâng cao đời sống cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

Đắk Lắk siết chặt quản lý hoạt động mua, bán sầu riêng

Đắk Lắk siết chặt quản lý hoạt động mua, bán sầu riêng

UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Quy chế quản lý hoạt động mua, bán sầu riêng trên địa bàn tỉnh nhằm thiết lập kỷ cương trong kinh doanh, xuất khẩu sầu riêng, bảo đảm quyền lợi cho người trồng, đồng thời nâng tầm uy tín, thương hiệu sầu riêng Đắk Lắk trên thị trường trong và ngoài nước.

Giá mía thấp, đường tồn kho cao khiến doanh nghiệp nông dân gặp khó

Giá mía thấp, đường tồn kho cao khiến doanh nghiệp nông dân gặp khó

Dù trong thời điểm thu hoạch chính cho niên vụ 2025 - 2026, nhưng người trồng mía tại tỉnh Đắk Lắk không mấy phấn khởi khi năng suất giảm và giá mía xuống thấp so với mọi năm. Các doanh nghiệp thu mua mía để sản xuất đường cũng gặp khó khăn khi sản phẩm khó tiêu thụ trên thị trường do phải cạnh tranh với đường nhập lậu. Người dân và doanh nghiệp đang tìm giải pháp ổn định chuỗi sản xuất và tiêu thụ mía đường.

Siết chặt các biện pháp phòng, chống bệnh dại trong mùa nắng nóng

Siết chặt các biện pháp phòng, chống bệnh dại trong mùa nắng nóng

Những năm gần đây, bệnh dại tại Đắk Lắk có xu hướng gia tăng và diễn biến khó lường. Thời điểm này, địa phương đang bước vào mùa khô với nhiệt độ tăng cao, kéo theo nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Trước thực tế trên, ngành Y tế tỉnh đang khẩn trương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát, hạn chế tối đa số ca tử vong và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cà Mau tạo sinh kế giúp đồng bào Khmer vươn lên

Cà Mau tạo sinh kế giúp đồng bào Khmer vươn lên

Những năm qua, cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực vươn lên của bản thân, đời sống của đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh Cà Mau không ngừng khởi sắc. Người dân ngày càng an tâm lao động sản xuất, phát triển kinh tế gia đình, bảo tồn, phát huy truyền thống văn hóa, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. 

Đặt 'chuẩn cao' cho nông sản

Đặt 'chuẩn cao' cho nông sản

Để góp phần phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Tuyên Quang tập trung thực hiện Đề án đảm bảo an toàn thực phẩm, nâng cao chất lượng nông, lâm, thủy sản trên địa bàn.

Đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm an toàn sửa chữa cầu Sông Lô

Đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm an toàn sửa chữa cầu Sông Lô

Ngày 25/3, Đoàn công tác của tỉnh Phú Thọ do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quách Tất Liêm dẫn đầu đã đi kiểm tra thực tế công tác sửa chữa, khắc phục hư hỏng cầu Sông Lô tại xã Đoan Hùng, kiểm tra phương án bảo đảm an toàn giao thông tại cầu Đoan Hùng.

Đổi thay ở xã vùng cao Kỳ Thượng

Đổi thay ở xã vùng cao Kỳ Thượng

Với tài nguyên rừng phong phú, bản sắc văn hóa dân tộc đặc sắc và hệ sinh thái nguyên sơ, xã vùng cao Kỳ Thượng (Quảng Ninh) đang định hướng phát triển theo mô hình kinh tế lâm nghiệp bền vững gắn với du lịch cộng đồng.

'Cứu' hàng trăm tấn mơ, mận Sơn La bị thiệt hại do mưa đá

'Cứu' hàng trăm tấn mơ, mận Sơn La bị thiệt hại do mưa đá

Ngày 24/3, đông đảo đoàn viên, thanh niên các trường đại học, cao đẳng, học sinh đã đến hỗ trợ nhân dân ở một số bản thuộc phường Chiềng An (Sơn La) thu gom, phân loại, vận chuyển quả mơ, mận bị mưa đá làm rụng để mang đi tiêu thụ.

Cử tri đồng bào Khmer đặt niềm tin vào đại biểu trúng cử

Cử tri đồng bào Khmer đặt niềm tin vào đại biểu trúng cử

Sau khi danh sách các đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được công bố, cử tri vùng đồng bào Khmer bày tỏ nhiều phấn khởi và tin vào sự lựa chọn đúng đắn qua lá phiếu của mình. Họ hy vọng các đại biểu trúng cử sẽ phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số.

Gió lốc gây thiệt hại tại xã Thu Lũm

Gió lốc gây thiệt hại tại xã Thu Lũm

Ngày 22/3, Chủ tịch UBND xã Thu Lũm (Lai Châu) Lê Thanh Tâm cho biết, từ 18 giờ 30 phút đến 20 giờ ngày 21/3, trên địa bàn xã xảy ra gió lốc, ảnh hưởng đến nhiều công trình và nhà dân tại một số bản trong xã.

Tặng 3.000 cây sâm Ngọc Linh giống cho thanh niên vùng khó

Tặng 3.000 cây sâm Ngọc Linh giống cho thanh niên vùng khó

Ngày 21/3, UBND ba xã Tu Mơ Rông, Măng Ri, Đăk Sao (tỉnh Quảng Ngãi) phối hợp với Công ty Cổ phần Vingin (đơn vị sở hữu Thương hiệu Sâm Ngọc Linh K5) tổ chức chương trình “Cội nguồn di sản” kỷ niệm 53 năm tìm thấy cây sâm Ngọc Linh đầu tiên (19/3/1973 - 19/3/2926); tổ chức hoạt động hướng nghiệp cho đoàn viên, thanh niên, gắn với hỗ trợ phát triển vườn sâm Ngọc Linh.

Lan tỏa nghĩa cử cao đẹp hiến máu cứu người

Lan tỏa nghĩa cử cao đẹp hiến máu cứu người

Ngày 21/3, Ban Chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Phân hiệu Trường Đại học Luật tại tỉnh Đắk Lắk tổ chức Chương trình hiến máu tình nguyện “Lễ hội Xuân hồng năm 2026”.

Giữ rừng hiệu quả từ gốc

Giữ rừng hiệu quả từ gốc

Dựa vào cộng đồng dân tộc thiểu số tại chỗ để giao khoán, quản lý và bảo vệ rừng đang chứng minh hiệu quả rõ rệt tại nhiều địa phương. Không chỉ góp phần giữ vững diện tích rừng, mô hình này còn tạo sinh kế, nâng cao ý thức trách nhiệm, biến người dân thành lực lượng nòng cốt trong bảo vệ tài nguyên rừng.

Nhộn nhịp mùa "hái lộc" nhung hươu của đồng bào dân tộc Mường

Nhộn nhịp mùa "hái lộc" nhung hươu của đồng bào dân tộc Mường

Về các xã vùng cao Phú Long và Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình những ngày sau Tết Nguyên đán, du khách không chỉ được đắm mình trong không gian xanh mát của đại ngàn mà còn được chứng kiến không khí nhộn nhịp của mùa thu hoạch nhung hươu - loại sản vật đang giúp đồng bào dân tộc Mường nơi đây phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu.

Đặc sắc phiên chợ 'mua may, bán rủi' dưới chân dãy Cham Chu hùng vĩ

Đặc sắc phiên chợ 'mua may, bán rủi' dưới chân dãy Cham Chu hùng vĩ

Giữa miền đất trù phú dưới chân dãy Cham Chu hùng vĩ, có một phiên chợ chỉ họp một lần trong năm nhưng lại neo giữ ký ức của bao thế hệ. Chợ Thụt, xã Phù Lưu (tỉnh Tuyên Quang), không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, mà còn là không gian văn hóa đặc biệt, nơi con người tìm về niềm tin, tình thân và những giá trị bền chặt của cộng đồng.

Xây trường nội trú liên cấp - chắp cánh ước mơ cho trẻ em vùng biên

Xây trường nội trú liên cấp - chắp cánh ước mơ cho trẻ em vùng biên

Giữa đại ngàn núi rừng, hai ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở ở các xã A Lưới 3, 4 (thành phố Huế) khang trang, rộng lớn đang dần hình thành. Đây là hai trong những công trình được Đảng, Nhà nước đầu tư xây dựng ở các xã vùng biên A Lưới 1, A Lưới 2, A Lưới 3, A Lưới 4, A Lưới 5 (thành phố Huế). Sau khi các công trình này hoàn thành, học sinh vùng cao nơi đây sẽ được hưởng thụ môi trường giáo dục tốt nhất, với cơ sở hạ tầng hiện đại, sạch đẹp.

Đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở xã miền núi

Đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở xã miền núi

Đông Thọ là xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Tuyên Quang với điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế, dân số chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số như: Mông, Tày, Cao Lan… Những năm gần đây, nhờ phát huy hiệu quả nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, đời sống người dân ngày càng cải thiện, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Tạo môi trường học tập tốt nhất cho học sinh miền núi biên giới

Tạo môi trường học tập tốt nhất cho học sinh miền núi biên giới

Ngày 19/3, tại thôn Nhân Hòa, xã Hoàng Văn Thụ (Lạng Sơn), Bộ Công an tổ chức khởi công xây dựng Trường Mầm non xã Hoàng Văn Thụ. Cùng ngày, tỉnh Lạng Sơn đồng loạt khởi công 7/11 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở còn lại tại các xã biên giới: Đồng Đăng, Ba Sơn, Cao Lộc, Hoàng Văn Thụ, Thụy Hùng, Quốc Việt và Kháng Chiến.

Đảm bảo an sinh xã hội gắn với củng cố thế trận biên phòng nơi tuyến biển

Đảm bảo an sinh xã hội gắn với củng cố thế trận biên phòng nơi tuyến biển

Trong một thập kỷ qua, lực lượng Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đã tích cực tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tại địa phương thông qua hàng loạt mô hình, chương trình và phong trào thiết thực. Sự đồng hành gắn bó này không chỉ giúp nhân dân nâng cao đời sống vật chất, tinh thần mà còn góp phần củng cố vững chắc "thế trận lòng dân" nơi tuyến biển.

Khởi công Dự án xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Na Sang

Khởi công Dự án xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Na Sang

Sáng 19/3, tại xã Na Sang, Công an tỉnh Điện Biên phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Lễ khởi công Dự án xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Na Sang. Dự buổi lễ có Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cùng lãnh đạo tỉnh và các bộ, ngành liên quan.

Phát huy tiềm năng, lợi thế vùng đất 'cột mốc ba biên'

Phát huy tiềm năng, lợi thế vùng đất 'cột mốc ba biên'

Ngày 18/3, trong chuyến công tác tại các xã phía Tây tỉnh Quảng Ngãi (Kon Tum cũ), Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Hoàng Giang đã có buổi làm việc với Ủy ban nhân dân ba xã biên giới: Dục Nông, Bờ Y, Sa Loong và các xã Măng Đen, Măng Bút, Kon Plong về tình hình kinh tế - xã hội đảm bảo an ninh quốc phòng trong thời gian qua và năm 2026.