Phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng và dệt thổ cẩm của người Ba Na

Tại thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk), loại hình nghệ thuật đặc sắc “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm” của người Ba Na - Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia được ghi danh từ năm 2016 cùng với nghề dệt thổ cẩm truyền thống đã tạo nên bản sắc độc đáo của cộng đồng nơi đây. Việc triển khai Dự án Dịch vụ du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại không chỉ góp phần phát huy các nét văn hóa đặc trưng mà còn mở ra sinh kế bền vững, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Gìn giữ giá trị truyền thống

det-tho-cam-ba-na-5.jpg
Thành viên Tổ hợp tác du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại quảng bá sản phẩm từ nghề dệt thổ cẩm.

Cuối tháng Giêng hằng năm, UBND huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên cũ thường tổ chức lễ hội "Trống đôi, cồng ba, chiêng năm" tại thôn Xí Thoại (nay thuộc xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk). Sự kiện luôn nhận được sự quan tâm của người dân, du khách trong và ngoài tỉnh bởi sự đặc sắc, độc đáo của các loại hình nghệ thuật trong văn hóa của người đồng bào Ba Na.

Điểm nhấn của lễ hội là phần trình diễn trích đoạn các nghi thức truyền thống của cộng đồng các dân tộc thiểu số kết hợp với biểu diễn nghệ thuật các loại trống và cồng chiêng. Trong ngày đầu Xuân, những âm thanh vang vọng của tiếng cồng, tiếng chiêng hòa quyện với nhịp trống lúc khoan thai, dìu dặt, lúc rộn ràng, háo hức đã tạo nên một không gian sinh hoạt văn hóa vô cùng độc đáo giữa núi rừng thôn Xí Thoại.

Phụ nữ Ba Na thôn Xí Thoại dệt thổ cẩm truyền thống.

Phụ nữ Ba Na thôn Xí Thoại dệt thổ cẩm truyền thống.

Anh Sô Dun Toàn (thôn Xí Thoại, xã Xuân Lãnh) cho biết: Lễ hội "Trống đôi, cồng ba, chiêng năm" là hoạt động sinh hoạt văn hóa được người dân thôn Xí Thoại mong đợi nhất trong năm. Để chuẩn bị cho hoạt động này, các nghệ nhân thôn Xí Thoại tập luyện từ nhiều tháng trước nhằm đem đến những tiết mục đặc sắc nhất cho người dân địa phương và du khách. Đây không chỉ là hoạt động sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn là niềm tự hào của người dân nơi đây.

Chủ tịch UBND xã Xuân Lãnh Huỳnh Anh Tuấn cho biết: Phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, người đồng bào Ba Na thôn Xí Thoại đã và đang từng bước phục dựng lễ hội, các di sản văn hóa, bảo tồn và phát huy giá trị bằng cách tạo nên sản phẩm du lịch văn hóa cộng đồng. Đặc biệt là những điệu múa, nhảy, cách đánh trống và cồng chiêng trong loại hình văn hóa nghệ thuật đặc sắc “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm” của người Ba Na.

Bên cạnh các hoạt động giao lưu văn hóa cồng chiêng, địa phương thường xuyên tổ chức nhiều hoạt động như: Thi dệt thổ cẩm, thi đan đát truyền thống, ẩm thực, trưng bày, giới thiệu sản phẩm đặc trưng của đồng bào các dân tộc… Đây là dịp để người dân giao lưu, học hỏi cũng như giới thiệu, quảng bá những sản phẩm của dân tộc mình; qua đó góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp tại địa phương.

Phát triển du lịch để nâng cao thu nhập

Lễ hội Trống đôi, cồng ba, chiêng năm tại thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk).

Lễ hội Trống đôi, cồng ba, chiêng năm tại thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk).

Thôn Xí Thoại có hơn 200 hộ dân với 600 nhân khẩu, trong đó có đến 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số người Ba Na. Với nỗ lực bảo tồn từ chính quyền địa phương, ngành Du lịch và các tổ chức quốc tế, thôn Xí Thoại đã tạo nên một hành trình từ danh hiệu thôn văn hóa miền núi đầu tiên của tỉnh Phú Yên cũ (năm 2000) đến thôn văn hóa du lịch cộng đồng (năm 2014). Đặc biệt, năm 2024, nơi đây chính thức được công nhận là làng nghề truyền thống dệt thổ cẩm.

Cũng trong năm 2024, được sự hỗ trợ của Tổ chức Y tế Hà Lan - Việt Nam), một tổ hợp làm du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại với 14 thành viên được hình thành, bước đầu xây dựng nên sản phẩm du lịch văn hóa cộng đồng như biểu diễn văn hóa cồng chiêng, dệt thổ cẩm, uống rượu cần, tham quan, dã ngoại phục vụ du khách.

Nghệ nhân Đinh Văn Máy (thôn Xí Thoại) cho biết, anh đảm nhận vai trò đánh trống trong nghệ thuật Trống đôi, cồng ba, chiêng năm. Từ khi Tổ hợp tác du lịch được thành lập, anh cùng nhiều nghệ nhân khác có dịp được biểu diễn loại hình nghệ thuật này nhiều hơn tại các lễ hội; nhờ vậy truyền bá được các giá trị đặc sắc của đồng bào Ba Na. Anh có thêm nguồn thu nhập nhỏ hằng tháng, giúp cải thiện cuộc sống gia đình.

Anh Hồ Đình Lợi, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, anh thực sự bất ngờ khi được tham quan khu du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại. Trong không gian núi rừng hùng vĩ, người dân trong trang phục truyền thống trình diễn “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm” một cách điêu luyện, âm thanh vang vọng, trầm hùng khiến anh ấn tượng mạnh. Anh Lợi cho biết, nếu có dịp sẽ quay trở lại và lưu trú qua đêm để tìm hiểu sâu hơn về các sản phẩm du lịch cộng đồng nơi đây.

Nghệ nhân thôn Xí Thoại biểu diễn Trống đôi, cồng ba, chiêng năm.

Nghệ nhân thôn Xí Thoại biểu diễn Trống đôi, cồng ba, chiêng năm.

Không chỉ nổi bật với không gian cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm của người Ba Na ở thôn Xí Thoại cũng là một trong những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Những chiếc khăn, túi, váy được dệt hoàn toàn thủ công, kết hợp hoa văn độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc. Dù từng có thời gian đứng trước nguy cơ mai một vì đầu ra hạn chế, nghề dệt nay đã được khôi phục nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các tổ chức thiện nguyện. Qua đó, người dân không chỉ có thêm nguồn thu nhập mà còn góp phần lan tỏa nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng mình.

Vừa chăm chú dệt từng sợi vải trên khung cửi, nghệ nhân Nguyễn Thị Ri (thôn Xí Thoại) vừa chia sẻ: Thổ cẩm là loại vải được dệt thủ công từ sợi lanh, bông và gai dầu. Loại vải thủ công này rất an toàn cho người sử dụng, thân thiện với môi trường. “Mỗi hoa văn trên tấm vải đều phản ánh đời sống và nét văn hóa riêng của dân tộc Ba Na. Để hoàn thiện một sản phẩm, người thợ phải bỏ ra rất nhiều công sức, kiên nhẫn và sự khéo léo”, bà Ri cho biết.

Người Ba Na thôn Xí Thoại biểu diễn loại hình nghệ thuật Trống đôi, cồng ba, chiêng năm. Ảnh: Tường Quân - TTXVN

Người Ba Na thôn Xí Thoại biểu diễn loại hình nghệ thuật Trống đôi, cồng ba, chiêng năm. Ảnh: Tường Quân - TTXVN

Ông Lê Văn Khương, Tổ trưởng Tổ hợp tác du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại, cho biết những năm gần đây, du lịch nông nghiệp, nông thôn đã trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với du khách mong muốn tìm hiểu văn hóa, con người và đời sống bản địa. Đây cũng là cơ hội để các vùng nông thôn, miền núi như Xí Thoại phát huy giá trị văn hóa truyền thống nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tổ hợp tác du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại đang từng bước đem lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Theo ông Huỳnh Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Xuân Lãnh, mô hình du lịch cộng đồng tại thôn Xí Thoại là bước đi quan trọng trong việc khai thác hài hòa tiềm năng văn hóa và cảnh quan thiên nhiên của địa phương. Chính quyền xã khuyến khích người dân mở homestay, tổ chức tour trải nghiệm đời sống bản địa, qua đó tạo điểm nhấn thu hút khách du lịch. Thời gian tới, xã Xuân Lãnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia cùng chính quyền trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, đồng thời huy động nguồn lực để đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và bồi dưỡng kỹ năng cho lực lượng làm du lịch tại điểm du lịch cộng đồng. Đây là giải pháp quan trọng nhằm thu hút du khách, tạo việc làm bền vững và góp phần nâng cao đời sống cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

Tuần tra song phương trên biên giới Việt - Lào

Tuần tra song phương trên biên giới Việt - Lào

Ngày 25/6, Đồn Biên phòng Hướng Phùng (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị) phối hợp với Đại đội Biên phòng 320 và Đại đội Biên phòng 321 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Savannakhet (Lào) tổ chức tuần tra song phương trên đoạn biên giới từ mốc quốc giới 593 đến mốc 594; từ mốc 597 đến mốc 598.

Bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Là địa phương có trên 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Lào Cai xác định đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nâng cao hiệu quả công tác quản lý, vận động nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Tạo sức bật cho thương hiệu chè Tủa Chùa, Điện Biên

Tạo sức bật cho thương hiệu chè Tủa Chùa, Điện Biên

Gắn bó với đời sống của đồng bào dân tộc từ nhiều thế hệ, chè Tủa Chùa (Điện Biên) không chỉ là sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao; giờ đây còn là cây trồng chủ lực, tạo nguồn thu nhập ổn định và góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Đắk Lắk khởi công loạt nhà máy sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao

Đắk Lắk khởi công loạt nhà máy sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao

Sáng 25/6, tại Khu công nghiệp Hòa Hiệp 1 (phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk), Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên tổ chức Lễ khởi công 3 dự án sản xuất công nghiệp mới gồm: Nhà máy sản xuất phân bón Agrilong - Green World, Nhà máy chế biến thực phẩm đóng hộp Bá Hải, Nhà máy sản xuất sơ mi rơ-moóc và phụ tùng Kotinochi Phú Yên... Đây là các dự án đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư của đơn vị: Công ty CP Hoàng Long Vina, Công ty CP Bá Hải và Công ty CP Kotinochi.

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành động lực quan trọng để các xã Lạc Lương và Yên Trị, tỉnh Phú Thọ (trước đây là vùng Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình cũ) mở ra cơ hội phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và sức cạnh tranh trong chuyển đổi số và hội nhập kinh tế.

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Ngãi đang tập trung toàn lực, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ cấp tỉnh đến cấp xã nhằm đẩy nhanh tiến độ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Từ ngày 17-30/6, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Cao Bằng triển khai cấp phát 1.568 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia để hỗ trợ người dân trong thời kỳ giáp hạt năm 2026. Đối tượng thụ hưởng là các hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, với mức hỗ trợ 15 kg gạo/người.

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Với địa hình chia cắt, nhiều khu vực cách xa trung tâm hàng chục km, Điện Biên từ lâu đối mặt với bài toán chi phí vận chuyển cao và khả năng tiếp cận dịch vụ còn hạn chế ở vùng sâu, vùng xa. Đây cũng là lý do tỉnh được lựa chọn để triển khai một mô hình thử nghiệm mới: Phát triển kinh tế tầm thấp bằng phương tiện bay không người lái (UAV).

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Từ chủ trương mang tính chiến lược của Đảng, Nhà nước, các cụm, điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới trên địa bàn Tây Ninh đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Ngày 23/6, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Chương trình “Điểm tựa của bản làng” năm 2026 nhằm tôn vinh và tri ân trưởng bản, người có uy tín tiêu biểu khu vực biên giới của tỉnh. Hoạt động thể hiện sự ghi nhận đối với những cá nhân đã và đang đóng góp quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Tối 22/6, tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Tây Ninh (phường Tân Ninh), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh phối hợp Cục Thể dục Thể thao Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc năm 2026. 

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Từ cửa khẩu quốc tế hiện đại đến các thôn bản vùng sâu, vùng xa nơi biên cương xứ Lạng, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và đời sống của người dân.

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Các địa phương ở tỉnh Lào Cai đang tập trung triển khai việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Việc sắp xếp nhận được sự quan tâm, đồng thuận của nhân dân trên cơ sở các yếu tố về dân số, diện tích, đặc điểm kinh tế - xã hội, văn hóa và lịch sử của từng địa phương.

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nhờ nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội, nhiều nông dân ở tỉnh Vĩnh Long mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Không chỉ tạo sinh kế cho từng hộ gia đình, nguồn vốn ưu đãi còn góp phần hình thành các mô hình kinh tế tập thể, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và giảm nghèo bền vững.

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Ngày 21/6, các đơn vị thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các nhà hảo tâm và tổ chức đoàn thể triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội thiết thực, hướng về người nghèo, gia đình chính sách và học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn khu vực biên giới biển.

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Sáng 20/6, UBND phường Tân Phong (Lai Châu) tổ chức Ngày hội hái lê trong không khí rộn ràng của mùa quả chín. Đây là sự kiện ý nghĩa, không chỉ mở ra không gian văn hóa, du lịch trải nghiệm sinh động mà còn là "cầu nối" đưa thương hiệu quả lê của địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính và đưa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức lại bộ máy mà còn phải xây dựng đội ngũ đủ năng lực để bộ máy mới vận hành hiệu quả.