Tình trạng này không chỉ gây khó khăn cho cán bộ y tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, nhất là tại các địa bàn miền núi. Việc sửa chữa và xây mới mạng lưới y tế cơ sở trên địa bàn Nghệ An là một trong những giải pháp quan trọng, mang tính cấp bách và căn cơ nhằm củng cố "bộ lọc" đầu tiên trong hệ thống chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Hoạt động chuyên môn gặp khó
Tại Trạm Y tế Mậu Đức, xã Mậu Thạch, những dấu hiệu xuống cấp xuất hiện ở nhiều hạng mục. Trạm được xây dựng trên khuôn viên gần 2.800 m², gồm một nhà hai tầng và hai nhà một tầng với tổng cộng 23 phòng. Bên ngoài, khuôn viên có sân, nhà để xe, cây xanh và vườn thuốc Nam khá rộng rãi, nhưng bên trong nhiều hạng mục đã hư hỏng sau thời gian dài sử dụng.
Y sĩ Nguyễn Thị Hồng, Trạm Y tế Mậu Đức cho biết, với 6 nhân viên, trạm đang phải làm việc trong điều kiện cơ sở vật chất xuống cấp. Nền, tường, trần nhiều nơi bong tróc, thấm dột; phòng đẻ không có điện, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho sản phụ và trẻ sơ sinh. Từ tháng 3/2026, trạm không còn tiếp nhận đỡ đẻ, các trường hợp sản phụ được hướng dẫn chuyển lên tuyến trên. Khu xử lý rác thải cũng hư hỏng, gây khó khăn cho việc thu gom, xử lý chất thải y tế. “Mỗi khi mưa lớn, mọi người làm việc với tâm trạng lo lắng”, chị Hồng nói.
Bà Lô Thị Loan, bản Thạch Ngàn đến Trạm Y tế Mậu Đức khám vì đau đầu, chóng mặt và đang điều trị tăng huyết áp. Theo bà Loan, việc cơ sở y tế xuống cấp không chỉ ảnh hưởng tâm lý khi đến khám mà còn khiến một số trường hợp phải di chuyển lên tuyến trên, nhất là khi cần thực hiện những dịch vụ mà trạm không đủ điều kiện cung cấp.
Ông Phạm Trọng Bình, Bí thư Đảng ủy xã Mậu Thạch cho biết, tình trạng cơ sở vật chất Trạm Y tế Mậu Đức xuống cấp đang gây nhiều khó khăn cho hoạt động khám, chữa bệnh. Một số người dân phải tìm đến cơ sở y tế tuyến trên, phát sinh thêm thời gian và chi phí đi lại.
Không chỉ tại Mậu Đức, ở xã Môn Sơn, Trạm Y tế Lục Dạ cũng đang trong tình trạng phải chờ đợi một cơ sở mới để ổn định hoạt động.
Từ cuối tháng 5/2025, cán bộ Trạm Y tế Lục Dạ phải chuyển sang mượn cơ sở Trường Tiểu học Lục Dạ làm nơi khám, chữa bệnh do trụ sở cũ xuống cấp, không còn bảo đảm điều kiện hoạt động.
Bác sĩ Ngân Văn Anh, Trạm trưởng Trạm Y tế Lục Dạ cho biết, công trình mới ban đầu được dự kiến hoàn thành, bàn giao vào tháng 12/2025. Tuy nhiên, đến nay công trình vẫn chưa hoàn thành.
Tại cơ sở tạm, không gian chật hẹp khiến việc bố trí, bảo quản thiết bị y tế gặp khó, điều kiện vệ sinh chưa bảo đảm. Y sĩ Hà Thị Hoa cho biết, trạm không có nguồn nước sạch ổn định, phải dẫn nước từ trường học về nhưng vẫn thiếu.
Trong điều kiện hiện nay, Trạm Y tế Lục Dạ chủ yếu thực hiện cấp thuốc bảo hiểm y tế, tiêm chủng mở rộng, y tế dự phòng và các chương trình y tế quốc gia. Khả năng cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh tại chỗ còn hạn chế.
Đẩy nhanh công trình mới
Trạm Y tế Lục Dạ là một trong 63 điểm y tế thuộc dự án nâng cấp, sửa chữa và xây mới mạng lưới y tế cơ sở trên địa bàn Nghệ An. Công trình được đầu tư xây mới hoàn toàn với kinh phí hơn 6 tỷ đồng. Dự án khởi công cuối tháng 5/2025, kế hoạch ban đầu hoàn thành, bàn giao toàn bộ vào tháng 12/2025.
Theo ông Nguyễn Đình Hoàn, Phòng Quản lý Kỹ thuật Chất lượng Công trình thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Nghệ An, nguyên nhân chính khiến công trình Trạm Y tế Lục Dạ bị gián đoạn là nhà thầu thi công ban đầu, đơn vị 469 gặp khó khăn về tài chính, không thể tiếp tục thực hiện. Bên cạnh đó, các đợt mưa lớn cũng ảnh hưởng đến tiến độ.
Ban Quản lý dự án sau đó thực hiện thủ tục chấm dứt hợp đồng với nhà thầu 469, chuyển phần khối lượng còn lại cho một thành viên khác trong liên danh tiếp tục thi công. Đến nay, đơn vị thi công mới cơ bản hoàn thành phần khung, vỏ công trình và đang lắp đặt thiết bị y tế. Theo kế hoạch, công trình sẽ hoàn thành, bàn giao vào cuối tháng 9/2026.
Ông Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Môn Sơn cho biết, sau khi sáp nhập xã Lục Dạ và xã Môn Sơn, địa phương hiện có hai trạm y tế. Cả hai cơ sở đều được xây dựng từ lâu, diện tích nhỏ và xuống cấp, ảnh hưởng đến điều kiện khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. UBND xã đã có văn bản đề nghị các cơ quan chức năng đẩy nhanh tiến độ, đưa công trình vào sử dụng. Việc sớm hoàn thành, bàn giao Trạm Y tế Lục Dạ sẽ giúp cán bộ y tế ổn định nơi làm việc, nâng cao chất lượng phục vụ chăm sóc sức khỏe người dân.
Không chỉ xảy ra ở địa bàn miền núi, tại Trung tâm Y tế Hoàng Mai, phường Hoàng Mai cũng hoạt động trong khuôn viên chật hẹp, xuống cấp và thường xuyên quá tải. Cách cơ sở cũ khoảng 1 km là Trung tâm Y tế Hoàng Mai mới được đầu tư xây dựng với kỳ vọng thay thế cơ sở đã xuống cấp. Dự án được phê duyệt từ năm 2015, khởi công năm 2020, giai đoạn 1 có quy mô nhà khám chữa bệnh và điều trị 5 tầng, 100 giường bệnh. Tuy nhiên, sau nhiều lần điều chỉnh, công trình vẫn chưa thể đưa vào sử dụng do còn thiếu các hạng mục và tiếp tục hoàn thiện.
Tình trạng xuống cấp của Trạm Y tế Mậu Đức, Lục Dạ và Hoàng Mai cho thấy bài toán cơ sở vật chất vẫn là một trong những trở ngại đối với hoạt động của mạng lưới y tế cơ sở ở Nghệ An. Việc sửa chữa kịp thời những cơ sở xuống cấp, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc để công trình mới hoàn thành đúng tiến độ được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì năng lực khám, chữa bệnh ban đầu, giảm áp lực chuyển tuyến và bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe của người dân trên địa bàn.
