Giải pháp đột phá chiến lược
Những năm qua, Đảng, Nhà nước đã dành sự quan tâm đặc biệt như thế nào đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi về vấn đề đào tạo nguồn nhân lực là người dân tộc, thưa bà?
Xuyên suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam và đổi mới đất nước, Đảng, Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN), xác định “công tác dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài, cấp bách, là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và của cả hệ thống chính trị”. Do đó, trong những năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã triển khai nhiều chính sách thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc nói chung, trong đó chú trọng đến chính sách đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao vùng đồng bào DTTS&MN.
Tại Kết luận 65 ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 24 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc trong tình hình mới đã nêu rõ: “Tập trung phát triển nguồn nhân lực và xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số. Chú trọng phát hiện, quy hoạch, bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thực hiện tốt chính sách tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ cán bộ là người dân tộc thiểu số”. Đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được xem là giải pháp mang tính “đột phá chiến lược”, để thúc đẩy vùng đồng bào DTTS&MN vươn lên thoát nghèo, vượt khó, từng bước phát triển.
Cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 88 ngày 18/11/2019 và Nghị quyết 120 ngày 19/6/2020, trong đó, đặt ra yêu cầu phải chú trọng phát hiện, quy hoạch, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thực hiện tốt chính sách sử dụng, đãi ngộ cán bộ là người dân tộc thiểu số, nhất là nhóm dân tộc thiểu số. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết 52 ngày 15/6/2016 về đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực các DTTS giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm 2030... Những chính sách này đến này đã phát huy hiệu quả, góp phần đảm bảo công bằng và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững cho vùng đồng bào DTTS&MN.
Qua giám sát và thực tế tại các địa phương, các chính sách dành cho đồng bào DTTS&MN hiện nay cần tập trung thực hiện những giải pháp gì, nhất là trong giai đoạn đất nước đang sắp xếp bộ máy như hiện nay, thưa bà?
Trong giai đoạn cả nước đang tập trung triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta, trong đó có Nghị quyết 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về "Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả", việc xác định rõ các chính sách ưu tiên cho đồng bào DTTS&MN càng cần được ưu tiên. Trong quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước cấp cơ sở, các địa phương cần rà soát, sắp xếp lại các đơn vị hành chính, nhất là ở cấp xã thuộc vùng DTTS&MN khoa học, hợp lý, đảm bảo tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Trong đó cần quan tâm bố trí, sắp xếp phù hợp đội ngũ cán bộ là người DTTS vào hệ thống chính trị đúng theo chủ trưởng của Đảng.
Bên cạnh đó, việc tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, Chiến lược công tác dân tộc, đề án, dự án phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS&MN… cần tiếp tục được triển khai kịp thời, đồng bộ, không để bị gián đoạn, không để bị ảnh hưởng bởi việc thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy. Các cơ quan hữu quan cần xem xét ưu tiên tập trung nâng cấp cơ sở vật chất hạ tầng giáo dục, kiên cố hóa trường học, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn vùng DTTS, vùng kinh tế khó khăn và vùng đặc biệt khó khăn, tăng mức tỷ trọng đầu tư cho phát triển nhân lực trong tổng đầu tư toàn xã hội...
Gắn chất lượng đào tạo đáp ứng yêu cầu thực tiễn
Thực tế cho thấy, tỷ lệ lao động qua đào tạo ở cả nam và nữ DTTS hiện nay đều ở mức thấp, gây khó khăn khi họ tiếp cận thị trường lao động. Vậy, các chính sách về lao động việc làm dành cho vùng đồng bào DTTS&MN cần ưu tiên những gì, thưa bà?
Lực lượng lao động đã qua đào tạo có tỷ lệ thấp trong nhóm DTTS, do đó, việc tiếp cận, cạnh tranh trong thị trường lao động còn hạn chế, chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu lao động của một thị trường lao động hiện đại, linh hoạt, bền vững và hội nhập. Trong bối cảnh đó, các địa phương cần ưu tiên nâng cao tỷ lệ lao động đã qua đào tạo đối với lao động là người DTTS; tiếp tục thể chế hoá đầy đủ và thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển và sử dụng nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao vùng đồng bào DTTS&MN.
Bên cạnh đó, các địa phương cũng cần khẩn trương rà soát, sửa đổi, thực hiện đồng bộ các quy định pháp luật về phát triển giáo dục đào tạo, giáo dục hướng nghiệp, cơ chế tài chính, môi trường làm việc… vùng đồng bào DTTS&MN. Điều này nhằm bảo đảm người DTTS có cơ hội tham gia đầy đủ vào các chương trình đào tạo, việc làm phù hợp với yêu cầu thực tiễn hiện nay. Qua đó xác định công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng hợp lý đội ngũ cán bộ người đồng bào DTTS&MN làm lãnh đạo quản lý là các nhiệm vụ tiến hành đồng thời với các nhiệm vụ quan trọng khác của địa phương, đất nước.
Về mặt nhận thức, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của người dân vùng đồng bào DTTS&MN, đặc biệt là học sinh, sinh viên về ý nghĩa thực tế của việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn với yêu cầu thị trường. Từ đó, góp phần nhân rộng, gây dựng và củng cố niềm tin về các cơ hội học tập và nghề nghiệp cho người DTTS, trong đó có nhận thức học nghề là được đào tạo để có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp phù hợp với nhu cầu thị trường, góp phần tạo cơ hội phát triển bản thân, tìm kiếm việc làm phù hợp, ổn định thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trong tổ chức thực hiện, cần tiếp tục quan tâm công tác đầu tư nguồn lực cho phát triển nhân lực vùng đồng bào DTTS, miền núi, vùng có điều kiện KTXH khó khăn, đặc biệt khó khăn; gắn chất lượng đào tạo thực sự đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nhất là yêu cầu về nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo để thúc đẩy phát triển KTXH của vùng trong giai đoạn hiện nay. Việc dạy nghề và giải quyết việc làm ở vùng đồng bào DTTS tập trung vào những ngành, nghề phù hợp nhu cầu thị trường lao động; phát huy các cách làm tốt, sáng tạo ở địa phương.
Vậy theo bà, chính sách quan trọng nhất để công tác đào tạo nguồn nhân lựclà người DTTS&MN bắt kịp xu thế giai đoạn phát triển mới của đất nước hiện nay là gì?
Vấn đề quan trọng nhất hiện nay, trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành, Chính phủ cần có để án tổng thể về phát triển nguồn nhân lực, cũng như nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng sự phát triển của đất nước khi bước vào kỷ nguyên mới. Theo đó có tính đến đặc thù nguồn nhân lực là đồng bào DTTS. Bên cạnh, viện quan tâm đầu tư có chiều sâu vào con người, cụ thể là công tác đào tạo nguồn nhân lực và quy hoạch cán bộ tại chỗ. Để làm được điều này, vấn đề đào tạo nguồn nhân lực cần tập trung phát triển giáo dục nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng thực tiễn và năng lực số cho thanh niên miền núi, gắn với nhu cầu địa phương và thị trường lao động; đồng thời, mở rộng chính sách học tập suốt đời, từ việc học tiếng phổ thông, kỹ năng mềm đến tư duy khởi nghiệp và quản lý cộng đồng, bảo đảm người dân tộc không chỉ được học, mà còn được làm, được phát triển lâu dài.
Ngoài ra, vấn đề quy hoạch và đào tạo cán bộ người DTTS&MN cần có cách tiếp cận bài bản, quy hoạch cán bộ nguồn từ sớm, từ cơ sở, qua theo dõi quá trình rèn luyện, học tập và tham gia hoạt động chính trị xã hội; tạo điều kiện cho cán bộ dân tộc có cơ hội cọ xát, được bồi dưỡng tư duy lãnh đạo hiện đại, thông qua đào tạo Trung ương, luân chuyển vùng phát triển hoặc tham gia các chương trình đào tạo chuyên sâu trong và ngoài nước.
Cần lưu ý rằng, đào tạo nguồn nhân lực là nền tảng, còn quy hoạch và phát triển đội ngũ cán bộ là khâu đột phá. Hai trụ cột này phải gắn kết chặt chẽ với nhau. Nếu làm tốt công tác đào tạo, quy hoạch cán bộ là người dân tộc, không chỉ khu vực miền núi phát triển, mà chính sự phát triển đó sẽ đóng góp vào sự bền vững và toàn diện của đất nước.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
