Được kỳ vọng cung cấp nước sạch cho khoảng 300 hộ dân, công trình cấp nước tập trung tại xã Bình Minh, tỉnh Quảng Ngãi lại rơi vào cảnh ngừng hoạt động do nhiều bất cập trong vận hành. Địa phương đang nghiên cứu phương án quản lý, sửa chữa để khai thác hiệu quả công trình, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư.
Với mục tiêu cung cấp nguồn nước sạch, bảo đảm điều kiện sinh hoạt cho người dân và góp phần hoàn thiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới nhưng sau nhiều năm triển khai, công trình cấp nước sạch tập trung tại thôn An Khương, xã Bình An (cũ), nay là thôn Tây Phước, xã Bình Minh, tỉnh Quảng Ngãi vẫn chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng. Trong khi người dân mong mỏi được sử dụng nguồn nước bảo đảm chất lượng, công trình lại gặp khó khăn trong khâu quản lý, vận hành. Việc tháo gỡ những điểm nghẽn, tìm kiếm hướng khai thác phù hợp đang là yêu cầu cấp thiết để tránh lãng phí nguồn lực đầu tư.
Theo đại diện phòng Kinh tế xã Bình Minh, công trình cấp nước sạch tập trung tại thôn An Khương được Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường tỉnh Quảng Ngãi đầu tư xây dựng từ năm 2006. Sau đó vài năm, UBND tỉnh Quảng Ngãi giao cho UBND xã Bình An (cũ) quản lý. Tuy nhiên, thời điểm địa phương tiếp nhận, công trình mới chỉ có nhà vận hành, chưa được trang bị đầy đủ máy móc, thiết bị phục vụ khai thác.
Trong quá trình thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, việc hoàn thiện hệ thống cấp nước tập trung trở thành nhiệm vụ cần thiết nhằm nâng cao chất lượng đời sống người dân. UBND xã Bình An (cũ) triển khai dự án "Nâng cấp, sửa chữa hệ thống cấp nước sạch tập trung" với tổng mức đầu tư khoảng 1,8 tỷ đồng. Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tư vấn xây dựng Trung Long đảm nhiệm khảo sát, thiết kế, lập bản vẽ thi công và dự toán; Công ty Trách nhiệm hữu hạn MTV Đầu tư xây dựng thương mại và dịch vụ Đại Sơn phụ trách thi công xây dựng; Công ty Trách nhiệm hữu hạn xây dựng Hoàng Anh Lộc thực hiện giám sát thi công.
Tháng 11/2023, dự án được khởi công, tập trung cải tạo các hạng mục quan trọng như nâng cấp giếng thu nước, sửa chữa tuyến ống nước thô, cải tạo khu xử lý, xây dựng tuyến ống dẫn nước sạch từ khu xử lý đến khu dân cư... Sau khi hoàn thành, công trình được bàn giao cho Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Bình An quản lý, vận hành.
Theo thiết kế, hệ thống có công suất 250 m³/ngày đêm, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch cho khoảng 300 hộ dân trong khu vực. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp người dân từng bước thay thế nguồn nước ngầm đang tiềm ẩn nguy cơ không bảo đảm chất lượng bằng nguồn nước đã qua xử lý.
Ông Võ Trung Hiếu, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Bình An cho biết, sau khi tiếp nhận, đơn vị đã tổ chức vận hành thử nghiệm trong khoảng 2 tháng. Để đấu nối vào hệ thống, mỗi hộ dân chỉ phải đóng hơn 1,3 triệu đồng chi phí lắp đặt đồng hồ và đường ống dẫn nước từ công trình về nhà.
Tuy nhiên, quá trình vận hành phát sinh nhiều bất cập. Hệ thống điện, máy bơm liên tục gặp sự cố, khổng bảo đảm khả năng cung cấp nước thường xuyên, Hợp tác xã chưa tiến hành thu tiền sử dụng nước của người dân.
Theo ông Hiếu, khó khăn lớn nhất không chỉ nằm ở vấn đề kỹ thuật mà còn ở khả năng duy trì hoạt động lâu dài. Sau khi tổ chức lấy ý kiến, có 20 trường hợp đăng ký sử dụng nước, gồm 16 hộ dân và 4 cơ quan, tổ chức. Tuy nhiên, thực tế chỉ có 6 trường hợp sử dụng. Với lượng khách hàng ít, doanh thu không đủ bù đắp các khoản chi phí như tiền điện, nhân công, bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị... Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Bình An đã có văn bản đề nghị bàn giao lại công trình để địa phương nghiên cứu phương án quản lý phù hợp hơn. Kể từ đó đến nay, hệ thống rơi vào cảnh "đắp chiếu" nằm chờ và dần hoang hóa, trong khi nhu cầu sử dụng nước sạch của người dân vẫn còn rất lớn.
Việc một công trình được đầu tư bằng nguồn lực Nhà nước nhưng chưa khai thác hiệu quả đặt ra yêu cầu cấp thiết lúc này là phải sớm tìm giải pháp tháo gỡ.
Hàng chục năm qua, người dân thôn Tây Phước chủ yếu sử dụng nước ngầm. Tuy nhiên, nguồn nước này bị nhiễm phèn nên nhiều hộ rất lo ngại về chất lượng nước, nhất là nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Ông Nguyễn Văn Thành (67 tuổi), trú thôn Tây Phước cho biết, khi công trình cấp nước sạch được đầu tư, người dân rất phấn khởi, sẵn sàng đóng góp tiền của để lắp đặt đồng hồ, đường ống dẫn nước về nhà với mong muốn được tiếp cận nguồn nước đảm bảo hơn. Thế nhưng, chỉ thời gian ngắn sau khi vận hành thử nghiệm, công trình đột nhiên ngừng hoạt động, khiến mọi người không khỏi nuối tiếc.
"Người dân rất mong chính quyền địa phương sớm có giải pháp khắc phục, sửa chữa để công trình vận hành trở lại, giúp bà con có nguồn nước sạch sử dụng ổn định", ông Thành chia sẻ.
Trao đổi về vấn đề này, ông Phạm Hồng Nguyên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Bình Minh thông tin, trước phản ánh của bà con, xã đang tính toán các phương án nhằm nâng cao hiệu quả khai thác công trình. Trước mắt, xã sẽ tổ chức tuyên truyền, vận động người dân, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thôn Tây Phước tham gia sử dụng nước sạch. Qua đó, mở rộng số lượng khách hàng, tạo nguồn thu đáng kể để duy trì hoạt động. Xã cũng sẽ xem xét phân bổ kinh phí để hỗ trợ việc khắc phục những hư hỏng cần thiết để hệ thống tái khởi động.
Theo ông Nguyên, về lâu dài, xã sẽ kiến nghị UBND tỉnh xem xét giao công trình cho Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường tỉnh quản lý, vận hành, bởi đây là đơn vị có chuyên môn, kinh nghiệm trong lĩnh vực cấp nước.
Trong trường hợp Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường tỉnh không tiếp nhận, xã Bình Minh đề xuất giao công trình cho Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã quản lý. Bởi Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Bình An còn hạn chế về nhân lực, năng lực chuyên môn cũng như khả năng cân đối kinh phí để duy trì hệ thống. Giải pháp quan trọng này được xem là khá phù hợp trong điều kiện hiện nay nhằm đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân, tránh lãng phí nguồn lực đã đầu tư./.
