Chiều 4/9, tại Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, xã Bến Cầu, lãnh đạo tỉnh Tây Ninh cùng các sở, ngành, lực lượng chức năng tổ chức khảo sát thực tế, rà soát phương án tổng thể Dự án Phát triển hạ tầng Mộc Bài đến năm 2030.
Ông Thái Bình An, Phó trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh cho biết, Dự án Phát triển hạ tầng Mộc Bài đến năm 2030, tập trung vào các nhóm nhiệm vụ chính gồm đầu tư tuyến kết nối từ cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài đến khu vực cửa khẩu; nâng cấp, mở rộng Trạm Kiểm soát liên hợp, cải tạo cảnh quan khu vực Cột mốc 171; đầu tư hệ thống thoát nước và nghiên cứu kết nối với tuyến kênh lưỡng dụng biên giới.
Việc rà soát phương án được đặt trong bối cảnh lưu lượng người và phương tiện qua Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài ngày càng tăng, trong khi hệ thống hạ tầng được hình thành từ nhiều năm trước đã bộc lộ những hạn chế, nhất là về tổ chức giao thông, phân luồng hàng hóa và hành khách, năng lực kiểm soát, bến bãi, logistics và thoát nước.
Trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các cơ quan, đơn vị liên quan, Ban Quản lý Khu kinh tế đã nghiên cứu, so sánh các phương án tổng thể, theo hướng tận dụng công trình hiện hữu, hạn chế việc di dời các cơ quan, đồng thời tổ chức lại không gian và giao thông khu vực cửa khẩu theo hướng đồng bộ; tách hợp lý luồng hàng hóa với luồng hành khách, tăng khả năng kết nối giữa cửa khẩu với bến bãi, bãi kiểm hóa và hệ thống logistics.
Qua rà soát, các hợp phần của dự án được tinh gọn theo hướng bám sát chủ trương đầu tư đã được phê duyệt, phù hợp khả năng cân đối nguồn vốn, hạn chế phát sinh thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, rút ngắn thời gian chuẩn bị nhưng vẫn bảo đảm các mục tiêu cốt lõi.
Đối với tuyến kết nối cao tốc với cửa khẩu, dự kiến giữ nguyên hướng tuyến, quy mô đã được phê duyệt, chiều dài khoảng 4,45 km, tạo kết nối trực tiếp từ điểm cuối tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài đến khu vực cửa khẩu. Đây được xem là hạ tầng có tính kết nối chiến lược, bảo đảm khi tuyến cao tốc đưa vào khai thác, dòng phương tiện từ TP Hồ Chí Minh có thể tiếp cận cửa khẩu thuận lợi, góp phần giảm áp lực cho hệ thống giao thông hiện hữu.
Theo Đại tá Nguyễn Đình Mạnh, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh, tổng lưu lượng xuất nhập cảnh qua cửa khẩu tăng từ khoảng 1,289 triệu lượt năm 2015 lên khoảng 2,081 triệu lượt năm 2025, bình quân tăng khoảng 4,91%/năm; dự báo đến năm 2030 đạt khoảng 2,645 triệu lượt/năm và đến năm 2050 khoảng 6,91 triệu lượt/năm.
Đối với Trạm Kiểm soát liên hợp và khu vực Cột mốc 171, phương án rà soát dự kiến cải tạo khoảng 1.500 m2 diện tích hiện hữu, xây mới khoảng 1.900 m2, tổng diện tích phục vụ kiểm soát xuất nhập cảnh khoảng 3.400 m2. Không gian công trình được nghiên cứu theo hướng thông thoáng, hài hòa với cảnh quan khu vực cửa ngõ quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu về công năng, kiểm soát và tổ chức dây chuyền làm thủ tục.
Đáng chú ý, phương án tổ chức giao thông được nghiên cứu theo hướng phân tách rõ hơn luồng hành khách và hàng hóa. Đối với đường phục vụ xe hàng hóa nhập khẩu, trước mắt dự kiến đầu tư khoảng 418 m theo chủ trương đã được phê duyệt; phần còn lại sẽ được xem xét đầu tư theo định hướng tổng thể, trong phạm vi tổng mức đầu tư được duyệt và theo quy định.
Tại buổi khảo sát, đoàn công tác đã kiểm tra thực tế tuyến kết nối từ điểm cuối cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài đến cửa khẩu; khu vực đường phục vụ xe hàng hóa nhập khẩu và vị trí dự kiến xây dựng kênh biên giới; khu vực Cột mốc 171; Trạm Kiểm soát liên hợp, các barie, chốt kiểm soát; bãi kiểm hóa, bến bãi và các khu đất, công trình liên quan.
Các sở, ngành, địa phương và lực lượng chức năng cơ bản thống nhất về sự cần thiết phải đầu tư, nâng cấp hạ tầng Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài. Tuy nhiên, các ý kiến cũng lưu ý việc đầu tư phải đặt trong tổng thể quy hoạch, xác định rõ không gian chức năng trước khi quyết định cụ thể từng hạng mục, tránh tình trạng đầu tư manh mún, thiếu đồng bộ hoặc phải điều chỉnh, di dời công trình sau này.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Hồng Thanh yêu cầu các cơ quan chuyên môn tiếp tục rà soát quy hoạch chi tiết khu vực cửa khẩu, trong đó làm rõ vị trí các hạng mục như Trạm Kiểm soát liên hợp, bến bãi, kho ngoại quan, chợ đường biên, hệ thống giao thông, khu vực kiểm soát và các công trình phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu. Quy hoạch phải là cơ sở để xác định rõ phạm vi, công năng và lộ trình đầu tư, đồng thời bảo đảm phù hợp với Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đến năm 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Cùng với đó, phương án tổ chức hoạt động của Trạm Kiểm soát liên hợp cần được tính toán theo lưu lượng thực tế và dự báo dài hạn, không chỉ dựa trên diện tích xây dựng. Các yêu cầu về năng lực tiếp nhận, dây chuyền làm thủ tục, khu vực chờ, nhà vệ sinh, dịch vụ hỗ trợ, bãi đỗ phương tiện và khả năng ứng dụng công nghệ số cần được tính toán đồng bộ, hướng tới mô hình cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh.
Các lực lượng Biên phòng, Hải quan, Công an và các cơ quan liên quan được yêu cầu tham gia ngay từ quá trình lập, hoàn thiện phương án để thống nhất về phạm vi hoạt động, vị trí các chốt kiểm soát, barie và tổ chức phân luồng. Việc xác định vị trí, công năng các hạng mục phải có cơ sở pháp lý rõ ràng, phù hợp quy định chuyên ngành, tạo sự đồng thuận giữa các cơ quan Trung ương và địa phương trước khi triển khai đầu tư.
Đối với hệ thống thoát nước và kênh lưỡng dụng, tỉnh yêu cầu tiếp tục nghiên cứu phương án kết nối, nhất là những đoạn có thể triển khai đồng bộ nhằm vừa giải quyết tình trạng ngập úng khu vực cửa khẩu, vừa đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh. Trong khi đó, tuyến đường kết nối cao tốc với cửa khẩu cần được đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm tính đồng bộ với tiến độ đưa cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài vào khai thác.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hồ Thị Hoàng Yến nhấn mạnh, Dự án Phát triển hạ tầng Mộc Bài đến năm 2030 có vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhất là hoàn thiện hạ tầng Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài - một trong những cửa khẩu trọng điểm khu vực phía Nam. Việc đầu tư cần được tính toán không chỉ cho giai đoạn đến năm 2030 mà còn gắn với tầm nhìn đến năm 2045 theo Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy đề nghị UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo Ban Quản lý Khu kinh tế và các cơ quan liên quan hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi, hồ sơ quy hoạch và các thủ tục liên quan, bảo đảm đồng bộ, khả thi và đúng quy định; bám sát quy hoạch chung được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đồng thời cập nhật phù hợp với thực tế phát triển của địa phương.
Trong quá trình hoàn thiện phương án, tỉnh yêu cầu chú trọng chất lượng tổ chức không gian, quy mô, công năng, kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật; bảo đảm mỹ quan, hiệu quả đầu tư, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; đồng thời từng bước hình thành nền tảng hạ tầng cho cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh, xứng tầm cửa khẩu quốc tế.
Theo phương án sau rà soát, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 962,39 tỷ đồng, tương đương mức đã được phê duyệt tại Quyết định chủ trương đầu tư, không phát sinh yêu cầu điều chỉnh tổng mức đầu tư ở bước này. Quy mô, khối lượng và chi phí cụ thể sẽ tiếp tục được chuẩn xác trong quá trình lập, thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Việc rà soát, hoàn thiện phương án phát triển hạ tầng Mộc Bài được kỳ vọng tạo cơ sở để tổ chức lại không gian cửa khẩu theo hướng thông suốt, hiện đại, tăng năng lực phục vụ xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu và logistics. Qua đó, Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài có thêm điều kiện phát huy vai trò cửa ngõ giao thương đường bộ quan trọng giữa Việt Nam với Campuchia và khu vực ASEAN, góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế biên mậu, thúc đẩy thương mại, dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Tây Ninh trong giai đoạn mới./.
