Cùng với cả nước, tỉnh Lai Châu đang triển khai sắp xếp, kiện toàn thôn, bản, tổ dân phố. Đồng bào các dân tộc trong tỉnh vui mừng đón nhận chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, nâng cao hiệu quả quản trị cơ sở, tiết kiệm ngân sách và phục vụ người dân tốt hơn.

Đồng thuận với chủ trương lớn

Tại xã biên giới Sin Suối Hồ, công tác lấy ý kiến nhân dân ở các bản diễn ra dân chủ, công khai. Những nội dung như, tên bản, sáp nhập các bản phù hợp đặc thù văn hóa, khu dân cư… được người dân quan tâm.

Bản Lở Thàng 1 và bản Lở Thàng 2 (xã Sin Suối Hồ) dự kiến sáp nhập thành một và lấy tên là bản Lở Thàng. Hai bản này có đông đảo bà con dân tộc Thái sinh sống. Khi chủ trương sắp xếp thôn, bản được triển khai xuống người dân, qua họp bản mọi người hoàn toàn ủng hộ.

Ông Lò Văn Chắn (bản Lở Thàng 1) chia sẻ, người dân hoàn toàn đồng ý việc sáp nhập các bản. Đường sá thuận lợi, thông tin liên lạc thông suốt, người dân cũng biết về công nghệ, mức sống khá nên cần giảm đầu mối các bản để Nhà nước dễ quản lý cũng như tinh gọn bộ máy cơ sở, tiết kiệm cho ngân sách.

Trưởng bản Lở Thàng 1 Lò A Kín cho biết, bà con rất quan tâm đến việc sáp nhập bản. Điều bà con luôn mong muốn là những người đứng đầu bản phải thực sự tâm huyết, có trình độ, kỹ năng, hiểu phong tục, tập quán để dẫn dắt bà con phát triển kinh tế và thực hiện hiệu quả chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Dự kiến sau khi sắp xếp, xã Sin Suối Hồ từ 35 bản sẽ giảm xuống 18 bản. Theo ông Nguyễn Văn Chung, Phó Chủ tịch HĐND xã Sin Suối Hồ, bà con trong xã nhất trí cao về đề án sáp nhập bản. Việc sắp xếp bản được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện các điều kiện thực tiễn của địa phương, bảo đảm phù hợp về quy mô dân số, diện tích, điều kiện địa lý, hạ tầng giao thông, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán, bản sắc văn hóa và mối quan hệ cộng đồng.

Chú trọng các yếu tố đặc thù khi sắp xếp

Lai Châu là tỉnh biên giới, địa hình chủ yếu là đồi núi nên cộng đồng dân cư tập trung chủ yếu tại các địa bàn vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới và khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Rất nhiều bản có quy mô dân số nhỏ, số hộ ít, dân cư sinh sống phân tán, khoảng cách địa lý xa, điều kiện giao thông đi lại khó khăn. Nhiều bản được hình thành từ lâu theo tập quán cư trú truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, gắn với yếu tố dòng họ, văn hóa, phong tục và điều kiện sản xuất, sinh hoạt của nhân dân.

Tại một số địa bàn biên giới, nhiều bản có số hộ ít nhưng nằm ở vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, việc duy trì tổ chức bản độc lập góp phần phục vụ công tác quản lý địa bàn, giữ gìn chủ quyền biên giới quốc gia, bảo đảm an ninh trật tự và phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư. Vì vậy, việc xem xét sắp xếp đối với các địa bàn này cần được đánh giá kỹ lưỡng, bảo đảm phù hợp yêu cầu thực tiễn.

Toàn tỉnh Lai Châu hiện có 956 thôn, bản, tổ dân phố (gồm 859 thôn, bản và 97 tổ dân phố). Theo phương án tổng thể vừa được phê duyệt, tỉnh Lai Châu sau khi hoàn thành việc sắp xếp và thành lập các bản mới, toàn tỉnh sẽ còn 616 thôn, bản, tổ dân phố, giảm 340 đơn vị so với hiện nay (tương ứng giảm 35,56%).

Theo quy định tại điểm b, khoản 1, Điều 10 Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ, ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc, mỗi thôn phải có từ 150 hộ trở lên, tổ dân phố phải có từ 300 hộ gia đình trở lên.

Đối chiếu với quy định trên, tỉnh Lai Châu có 184 thôn, bản, tổ dân phố (gồm 174 thôn, bản, 10 tổ dân phố), chiếm 19,25% đạt tiêu chuẩn quy mô số hộ gia đình theo quy định; 772/956 thôn, bản, tổ dân phố (gồm 685 thôn, bản, 87 tổ dân phố), chiếm 80,75% chưa đạt tiêu chuẩn quy mô số hộ gia đình theo quy định.

Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Lai Châu Lò Văn Hương khẳng định, khi xây dựng và phê duyệt phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, bản, tổ dân phố, quan điểm của tỉnh là không thực hiện sắp xếp cơ học, không chạy theo số lượng hoặc giảm chỉ tiêu đầu mối một cách máy móc mà bảo đảm sau sắp xếp, các thôn, bản, tổ dân phố hoạt động ổn định, thuận lợi cho công tác quản lý, điều hành, tổ chức sinh hoạt cộng đồng và phục vụ nhân dân. Việc xem xét các yếu tố địa lý, lịch sử hình thành cộng đồng dân cư, truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán, quan hệ dòng họ và sự gắn kết cộng đồng của người trên từng địa bàn cũng được chú trọng trong chỉ đạo khi thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố trên địa bàn.

Xã biên giới Mù Cả có 8 bản và 3 cụm dân cư chưa được công nhận là bản. Toàn xã có 795 hộ gia đình, chủ yếu là người Hà Nhì, Mông sinh sống. Có 7 bản trong xã dân số đều dưới 150 hộ gia đình. Đây là xã đặc biệt khó khăn, địa bàn hay bị chia cắt về mưa lũ, sạt lở, khoảng cách từ bản này đến bản kia hơn 10km. Bên cạnh đó, xã Mù Cả có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Vì vậy, theo dự thảo đề án của xã sẽ giữ nguyên 8 bản và thành lập 1 bản mới trên cơ sở 3 điểm dân cư.

Chủ tịch UBND xã Mù Cả Nguyễn Văn Dưỡng cho biết, sau khi xem xét kỹ phương án dựa trên những yếu tố đặc thù về biên giới, dân tộc, văn hóa… của địa phương, dù không đủ theo quy định nhưng xã đề xuất giữ nguyên các bản không sáp nhập để phù hợp điều kiện thực tế và thuận lợi cho người dân.

Tương tự, xã biên giới Pa Ủ hiện có 17 bản, dự kiến sau sắp xếp giảm xuống còn 12 bản. Trong đó 5 bản không đủ tiêu chí dưới 150 hộ gia đình vẫn được đề xuất giữ nguyên do yếu tố đặc thù.

Toàn tỉnh Lai Châu hiện có 7 cụm dân cư chưa được công nhận là thôn, bản. Xã Bum Tở có 1 cụm Suối Voi; xã Tà Tổng có 3 cụm: Sính Sí, Xé Ma, Phứ Ma; xã Mù Cả có 3 cụm: Lù Khò, Cu Ma Thấp, Cu Ma Cao. Theo dự kiến, 7 cụm dân cư này sẽ sắp xếp thành 4 bản mới.

Dự kiến, sau khi sắp xếp, tỉnh Lai Châu có 218 thôn, bản, tổ dân phố chưa đạt tiêu chuẩn và không thực hiện sắp xếp do các yếu tố đặc thù về địa lý, quốc phòng, an ninh, dân tộc và văn hóa (chiếm 35,4%).

Việc sắp xếp, kiện toàn thôn, bản, tổ dân phố sẽ có những tác động nhất định đến đời sống của người dân và tổ chức bộ máy ở cơ sở. Tuy nhiên, với cách làm thận trọng, dân chủ, công khai và lấy người dân làm trung tâm, chủ trương này đang nhận được sự đồng thuận ngày càng cao của người dân trong tỉnh. Tinh gọn bộ máy nhưng vẫn bảo đảm ổn định đời sống, giữ gìn bản sắc văn hóa và tăng cường hiệu quả quản lý là mục tiêu tỉnh đang hướng tới. Qua đó, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh và xây dựng khối đại đoàn kết các dân tộc trên vùng biên giới Lai Châu./.